{"id":137,"date":"2026-04-17T15:48:01","date_gmt":"2026-04-17T15:48:01","guid":{"rendered":"https:\/\/kaminski.re\/?p=137"},"modified":"2026-04-17T15:48:01","modified_gmt":"2026-04-17T15:48:01","slug":"adam-danek-potrzeba-utopizmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/2026\/04\/17\/adam-danek-potrzeba-utopizmu\/","title":{"rendered":"Adam Danek: Potrzeba utopizmu"},"content":{"rendered":"\n

\u201eSystem niech sobie b\u0119dzie dobry, ale my i tak go nie chcemy.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

 <\/em>Ernst J\u00fcnger<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ruch nacjonalistyczny w Polsce powoli zbiera do\u015bwiadczenie. Od pewnego czasu podejmuje pr\u00f3by ustalenia i rozpropagowania detalicznego programu \u201enaprawy Rzeczypospolitej\u201d \u2013 rozpisanego w punktach, poddanego pod debat\u0119 i pewnie jeszcze przeg\u0142osowanego \u2013 okre\u015blaj\u0105cego, co i jak nale\u017ca\u0142oby zmieni\u0107 w pa\u0144stwie w ramach jego dzisiejszej postaci, na poziomie szczeg\u00f3\u0142\u00f3w polityki publicznej. Znajd\u0105 si\u0119 tacy, wcale liczni, co b\u0119d\u0105 widzie\u0107 w tych pr\u00f3bach przejaw politycznego dojrzewania. W rzeczywisto\u015bci jest odwrotnie, przynajmniej na chwil\u0119 obecn\u0105. Na etapie dziejowym, w kt\u00f3rym wci\u0105\u017c si\u0119 znajdujemy, nie potrzeba program\u00f3w partyjnych, lecz manifest\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Mimo swych szumnie \u2013 i na og\u00f3\u0142 przesadnie \u2013 otr\u0105bianych sukces\u00f3w polski ruch nacjonalistyczny ci\u0105gle pozostaje si\u0142\u0105, kt\u00f3ra dopiero przygotowuje si\u0119 do wkroczenia na aren\u0119 wydarze\u0144. Taki ruch nie powinien bra\u0107 si\u0119 za pisanie projekt\u00f3w reform, jakby ju\u017c sprawowa\u0142 w\u0142adz\u0119. Potrzebuje natomiast nap\u0119du w postaci \u017cr\u0105cej i palnej ideologii, kt\u00f3ra wybucha w zetkni\u0119ciu z istniej\u0105c\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, trzeba mu tego, co nale\u017cy nazwa\u0107 my\u015bleniem utopijnym.<\/p>\n\n\n\n

Okre\u015blenia tego u\u017cywam w sensie przyj\u0119tym w j\u0119zyku nauki. Jako utopijne definiuje ona wszelkie my\u015blenie polityczne, kt\u00f3re nie chce stopniowo przekszta\u0142ca\u0107 zastanych reali\u00f3w, lecz odrzuci\u0107 je w ca\u0142o\u015bci i zast\u0105pi\u0107 czym\u015b zupe\u0142nie innym. Bronis\u0142aw \u0141agowski napisa\u0142, \u017ce ka\u017cda my\u015bl polityczna powstaj\u0105ca poza kr\u0119giem w\u0142adzy jest utopi\u0105. Odwr\u00f3\u0107my t\u0119 formu\u0142\u0119. Ruch nacjonalistyczny w Polsce od kr\u0119gu w\u0142adzy dzieli daleka droga; ci\u0105gle dopiero przygotowuje si\u0119 on do wkroczenia na scen\u0119 wydarze\u0144 politycznych. Powinien wi\u0119c rozwija\u0107 utopijn\u0105 my\u015bl polityczn\u0105, jak najbardziej radykaln\u0105, by m\u00f3c stawia\u0107 j\u0105 naprzeciw III (i IV) Rzeczypospolitej niczym taran. Nie powinien natomiast \u0107wiczy\u0107 si\u0119 w my\u015bleniu, kt\u00f3re nazbyt liczy si\u0119 z ograniczeniami istniej\u0105cego stanu rzeczy, a w ten spos\u00f3b uzale\u017cnia od niego i zanim jeszcze przejdzie do dzia\u0142ania, przygotowuje ju\u017c jego honorow\u0105 kapitulacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Sam pisa\u0142em kiedy\u015b o potrzebie \u201enowego pozytywizmu\u201d, powrotu do etosu spo\u0142ecznikostwa, do idei pracy organicznej, o warto\u015bci oddolnych inicjatyw wywo\u0142uj\u0105cych cz\u0105stkowe zmiany w konkretnych sprawach. Tak, to wszystko jest w\u0142a\u015bciwe \u2013 ale dla innych: dla zwyk\u0142ych dobrych obywateli, kt\u00f3rzy przy wszystkich swoich walorach nigdy nie zasil\u0105 szereg\u00f3w awangardy narodowej rewolucji, bo nie chc\u0105 lub obiektywnie nie mog\u0105 uczyni\u0107 takiego kroku. Droga lemiesza jest dla nich. My z naszej my\u015bli musimy wyku\u0107 nie lemiesz, a miecz. Polityczni \u017co\u0142nierze nie powinni traci\u0107 czasu na dyskusje o tym, ile klas ma liczy\u0107 szko\u0142a czy gdzie trzeba najpierw odtworzy\u0107 lub wytyczy\u0107 nitki transportu publicznego, cho\u0107 na poziomie konkretu s\u0105 to sprawy wa\u017cne. Ich zadaniem jest zaatakowa\u0107 i zniszczy\u0107 demoliberalizm. \u017badna rewolucja nie dokona si\u0119 nawet cz\u0119\u015bciowo, je\u017celi nie we\u017amie rozp\u0119du do skoku pod has\u0142ami totalnej zmiany.<\/p>\n\n\n\n

Najwybitniejszym my\u015blicielem politycznym w\u0142oskiego faszyzmu nie by\u0142 Benito Mussolini, ani akademicki heglista Giovanni Gentile, ani ma\u0142o oryginalny Alfredo Rocco, ani orbituj\u0105cy na uboczu Julius Evola \u2013 lecz Sergio Panunzio<\/strong> (1886-1944). Przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, gdy o faszyzmie jeszcze nikt nie s\u0142ysza\u0142, nale\u017ca\u0142 do kr\u0119gu rewolucyjnych syndykalist\u00f3w. Publikowa\u0142 w wydawanym w latach 1913-1914 pi\u015bmie \u201eUtopia\u201d, za\u0142o\u017conym i redagowanym przez Mussoliniego. Pismo odgrywa\u0142o rol\u0119 wewn\u0119trznej opozycji w \u0142onie Partii Socjalistycznej, ho\u0142duj\u0105cej legalnemu, parlamentarnemu marksizmowi. Marksi\u015bci od pocz\u0105tku usi\u0142owali oprze\u0107 polityk\u0119 na podstawach naukowych, na empirycznym badaniu \u015bwiata zastanego. W maju 1914 r. Panunzio og\u0142osi\u0142 na \u0142amach \u201eUtopii\u201d artyku\u0142 \u201eStrona teoretyczna i strona praktyczna socjalizmu\u201d<\/em>, w kt\u00f3rym dowodzi\u0142, \u017ce na tym w\u0142a\u015bnie polega\u0142 ich b\u0142\u0105d. \u201eSocjalizm jest idealizmem niematerialistycznym, socjalizm jest, prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, utopi\u0105 i Mussolini dobrze o tym wie, a jako nauka jest fa\u0142szem.\u201d<\/em>* \u2013 pisa\u0142 Panunzio. W\u0142a\u015bnie. Socjalizm osi\u0105ga sukcesy tylko wtedy, gdy jest utopi\u0105: podnios\u0142ym mitem politycznym, porywaj\u0105cym do walki ludzkie masy. Nale\u017cy w ca\u0142o\u015bci do sfery ducha, nie do sfery materii, kt\u00f3r\u0105 w naci\u0105gany spos\u00f3b pr\u00f3bowali mierzy\u0107 i rachowa\u0107 Marks i jego na\u015bladowcy. Je\u015bli socjalizm chce zmieni\u0107 \u015bwiat zastany, nie wolno mu uznawa\u0107 jego przyt\u0142aczaj\u0105cych ogranicze\u0144. Panunzio przekonywa\u0142 wi\u0119c, \u017ce Partia Socjalistyczna nie mo\u017ce \u201eczyni\u0107 swoim kryterium rzeczywisto\u015bci empirycznej (czyli akceptacji wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci), co by\u0142o specjalno\u015bci\u0105 partii konserwatywnych \u2013 radykalnych i reformistycznych. I nie powinna by\u0107 a priori reformistyczna.\u201d<\/em>*<\/p>\n\n\n\n

Niech wsp\u00f3\u0142cze\u015bni polscy nacjonali\u015bci pos\u0142uchaj\u0105 rad Panunzia, cho\u0107 na og\u00f3\u0142 niestety nie uwa\u017caj\u0105 si\u0119 za socjalist\u00f3w. Zadaniem dla nich nie jest rozpisywanie niby-profesjonalnie brzmi\u0105cych pomys\u0142\u00f3w na poprawienie obecnego samorz\u0105du terytorialnego czy korpusu s\u0119dziowskiego, lecz tworzenie i szerzenie ideologii, kt\u00f3ra b\u0119dzie elektryzowa\u0107 ich ruch, utrzymywa\u0107 go w rozp\u0119dzie, rozpala\u0107 \u017c\u0105dz\u0105 czynu serca jego dzia\u0142aczy, a przera\u017ceniem serca beneficjent\u00f3w istniej\u0105cego ustroju, sk\u0142aniaj\u0105c ich do ust\u0119pstw. \u017badnych kompromis\u00f3w! \u017b\u0105dajmy niemo\u017cliwego! Nasz stosunek do obecnego, liberalnego \u0142adu mo\u017ce by\u0107 tylko jeden. Negujmy. Podpalajmy widnokr\u0105g. Zabijajmy szyderstwem. Krytykujmy. Odmawiajmy prawa do istnienia. Podburzajmy. G\u0142o\u015bmy proroctwa. Zapowiadajmy dzie\u0144 s\u0105du. Ferujmy wyroki. Ruch nacjonalistyczny powinien wkroczy\u0107 do \u017cycia politycznego pod sztandarem nie naprawy, a przewrotu. Niech zatem, by przywo\u0142a\u0107 s\u0142owa Ernsta J\u00fcngera, \u201epragnie tylko niszczy\u0107 murszej\u0105cy porz\u0105dek rzeczy, pragnie przyspieszy\u0107 procesy upadku, chce, aby ostateczna po\u017coga ogarn\u0119\u0142a \u015bwiat, by wreszcie ponad zgliszczami m\u00f3g\u0142 powia\u0107 mro\u017any podmuch Nieznanego\u201d<\/em>. Niech rozg\u0142asza na rogach ulic, \u017ce po wyrzuceniu ca\u0142ej III (i IV) Rzeczypospolitej na \u015bmietnik historii ujrzymy blask utopii spe\u0142nionej, czy nada jej imi\u0119 Wielkiej Polski, czy Narodowego Pa\u0144stwa Pracy, czy inne.<\/p>\n\n\n\n

Ideo! Ty nad poziomy wylatuj!<\/p>\n\n\n\n

I jeszcze jedno. Pisz\u0119 tu o ruchu nacjonalistycznym, poniewa\u017c ruch nacjonalistyczny mimo wszystkich swoich s\u0142abo\u015bci istnieje i organizuje si\u0119 w Polsce dnia dzisiejszego. Tymczasem na przyk\u0142ad ruch konserwatywny w naszym kraju nie istnieje. Ale gdyby istnia\u0142, udzieli\u0142bym mu tych samych rad. Je\u015bli Polska potrzebuje dzi\u015b konserwatyzmu, to konserwatyzmu rewolucyjnego.<\/p>\n\n\n\n

Adam Danek<\/strong>, 11 wrze\u015bnia 2017<\/p>\n\n\n\n

* Prze\u0142. Tomasz Wituch.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eSystem niech sobie b\u0119dzie dobry, ale my i tak go nie chcemy.\u201d  Ernst J\u00fcnger Ruch nacjonalistyczny w Polsce powoli zbiera do\u015bwiadczenie. Od pewnego czasu podejmuje pr\u00f3by ustalenia i rozpropagowania detalicznego programu \u201enaprawy Rzeczypospolitej\u201d \u2013 rozpisanego w punktach, poddanego pod debat\u0119 i pewnie jeszcze przeg\u0142osowanego \u2013 okre\u015blaj\u0105cego, co i jak nale\u017ca\u0142oby zmieni\u0107 w pa\u0144stwie w ramach…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-137","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=137"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":139,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137\/revisions\/139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=137"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=137"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=137"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}