{"id":151,"date":"2026-04-17T15:54:30","date_gmt":"2026-04-17T15:54:30","guid":{"rendered":"https:\/\/kaminski.re\/?p=151"},"modified":"2026-04-17T15:54:30","modified_gmt":"2026-04-17T15:54:30","slug":"adam-danek-czy-istniala-chrzescijanska-magia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/2026\/04\/17\/adam-danek-czy-istniala-chrzescijanska-magia\/","title":{"rendered":"Adam Danek: Czy istnia\u0142a chrze\u015bcija\u0144ska magia?"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Zawsze odczuwam wewn\u0119trzny odruch sprzeciwu, czytaj\u0105c autor\u00f3w, kt\u00f3rzy por\u00f3wnuj\u0105 religi\u0119 i magi\u0119. A bynajmniej nie czyni\u0105 tego wy\u0142\u0105cznie wojuj\u0105cy atei\u015bci, co w ramach swojej monomanii wrzucaj\u0105 religi\u0119 i magi\u0119 do jednego worka albo, m\u00f3wi\u0105c \u0142adniej, klasyfikuj\u0105 je jako odmiany tego samego zjawiska \u2013 zabobonu. Religi\u0119 z magi\u0105 zestawiaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u0119bocy badacze. Mircea Eliade jedn\u0105 ze swoich najlepszych ksi\u0105\u017cek zatytu\u0142owa\u0142 \u201eObrazy i symbole. Szkice o symbolizmie magiczno-religijnym\u201d<\/em> (1952), a polski socjolog religii Stefan Czarnowski pionierskie studium po\u015bwi\u0119cone geografii sakralnej og\u0142osi\u0142 (po francusku) jako \u201ePodzia\u0142 przestrzeni i jej rozgraniczanie w religii i magii\u201d <\/em>(1925).<\/p>\n\n\n\n

Wbrew syzyfowym wysi\u0142kom materialist\u00f3w i obsesyjnych antykleryka\u0142\u00f3w szeroko rozpowszechniona \u2013 nie tylko w kr\u0119gach chrze\u015bcija\u0144skich \u2013 jest \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce religia i magia opieraj\u0105 si\u0119 na przeciwstawnych, a nie identycznych zasadach. Postawa wewn\u0119trzna stanowi\u0105ca idea\u0142 w religii to pobo\u017cno\u015b\u0107, poddanie si\u0119 woli wy\u017cszej od w\u0142asnej, pokora wobec niej. Socjolog religii Peter Ludwig Berger (zaliczany do starszego pokolenia ameryka\u0144skich neokonserwatyst\u00f3w) trafnie definiuje do\u015bwiadczenie religijne jako radykalne do\u015bwiadczenie odmiennej rzeczywisto\u015bci \u2013 do\u015bwiadczenie objawiaj\u0105ce cz\u0142owiekowi rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3ra pozostaje od niego niezale\u017cna, ale od kt\u00f3rej on sam zale\u017cy. Dla kontrastu, magi\u0119 cechuje d\u0105\u017cenie do wy\u0142amania si\u0119 spod praw ustanowionych przez Boga, do nieograniczonej swobody i pot\u0119gi, do podporz\u0105dkowania sobie si\u0142 nadprzyrodzonych dla w\u0142asnych, egoistycznych cel\u00f3w czy wprost do zast\u0105pienia Boga. Jak wszystkim, co z\u0142e, magi\u0105 kieruje \u017c\u0105dza: libido dominandi<\/em>\u2013 \u017c\u0105dza w\u0142adzy. Jej idea\u0142em jest blu\u017aniercza emancypacja.<\/p>\n\n\n\n

Wydawa\u0142oby si\u0119 zatem, \u017ce religi\u0119 mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 z magi\u0105 tylko przez niezrozumienie albo przez z\u0142o\u015bliwo\u015b\u0107. O jedno i drugie trudno jednak podejrzewa\u0107 uczonych rangi Czarnowskiego czy Eliadego. Dodatkowo spraw\u0119 komplikuj\u0105 odkrycia pochodz\u0105cych z p\u00f3\u017anej staro\u017cytno\u015bci lub wczesnego \u015bredniowiecza materia\u0142\u00f3w opisywanych przez historyk\u00f3w jako chrze\u015bcija\u0144skie amulety, chrze\u015bcija\u0144skie zakl\u0119cia, a nawet chrze\u015bcija\u0144skie pisma magiczne. Przedstawiane s\u0105 one jako dowody \u2013 podwa\u017caj\u0105ce ortodoksyjne stanowisko \u2013 na wsp\u00f3\u0142istnienie magii z religi\u0105, i to z nasz\u0105 w\u0142asn\u0105. Konieczno\u015b\u0107 ustosunkowania si\u0119 do takich przypadk\u00f3w z pozoru wp\u0119dza nas w k\u0142opotliwy dylemat: czy nale\u017cy ignorowa\u0107 tego typu \u015bwiadectwa historyczne, czy te\u017c przyzna\u0107, \u017ce istnia\u0142a chrze\u015bcija\u0144ska magia, a tym samym zaprzeczy\u0107 pogl\u0105dowi o niemo\u017cno\u015bci pogodzenia magii z religi\u0105, zw\u0142aszcza chrze\u015bcija\u0144sk\u0105?<\/p>\n\n\n\n

Zanim odpowiemy na to pytanie, przyjrzyjmy si\u0119 najpierw owym dowodom na istnienie chrze\u015bcija\u0144skiej magii. Zacznijmy od domniemanych chrze\u015bcija\u0144skich amulet\u00f3w. Jednym z nich by\u0142 jedyny spo\u015br\u00f3d tzw. egipskich papirus\u00f3w magicznych spisany po \u0142acinie (pozosta\u0142e spisano po grecku lub w j\u0119zykach orientalnych), datowany na V-VI wiek i przyzywaj\u0105cy na pomoc Chrystusa jako \u201eniebia\u0144skiego lekarza\u201d (medicus coelestis<\/em>). Inny to wykonany z br\u0105zu medalion z Syrii. Na jego awersie widnieje konny je\u017adziec w aureoli i z chor\u0105gwi\u0105, kt\u00f3ry przeszywa w\u0142\u00f3czni\u0105 demona p\u0142ci \u017ce\u0144skiej, otoczony napisem \u201eJeden B\u00f3g, kt\u00f3ry zwyci\u0119\u017ca z\u0142o\u201d; na rewersie \u2013 lew, w\u0105\u017c i napisy:<\/p>\n\n\n\n

Iaoth<\/p>\n\n\n\n

Sabaoth<\/p>\n\n\n\n

Michael<\/p>\n\n\n\n

Pierwszy napis zawiera s\u0142owo \u201eIao\u201d \u2013 form\u0119 imienia Jahwe wyst\u0119puj\u0105c\u0105 w tzw. papirusach magicznych, powsta\u0142\u0105 wskutek transliteracji biblijnego \u201e\u015bwi\u0119tego tetragramu\u201d (gr. tetragrammaton <\/em>\u2013 JHWH) na alfabet grecki. Imionom wymienianym w tekstach papirus\u00f3w dla powi\u0119kszenia ich tajemniczo\u015bci i dostoje\u0144stwa dopisywano przy tym hebrajsk\u0105 ko\u0144c\u00f3wk\u0119 -th<\/em>. Sabaoth<\/em> to znane z Pisma \u015awi\u0119tego okre\u015blenie Stw\u00f3rcy (\u201ePan Zast\u0119p\u00f3w\u201d), a Michael \u2013 imi\u0119 archanio\u0142a. Jak wida\u0107, \u017caden z opisanych tu rzekomych amulet\u00f3w nie zawiera niczego \u201emagicznego\u201d, niezgodnego z nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a. Nic okultystycznego nie ma te\u017c w tytu\u0142owaniu Pana Jezusa \u201eniebia\u0144skim lekarzem\u201d; znacznie \u015bmielszym okre\u015bleniem pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 nawet \u015bw. Hieronim ze Strydonu (w \u015bredniowieczu zaliczany do czw\u00f3rki najwi\u0119kszych Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a zachodniego), kt\u00f3ry w swoim \u201eKomentarzu do Ksi\u0119gi Izajasza\u201d<\/em>, rozwa\u017caj\u0105c rol\u0119 Chrystusa jako uzdrowiciela cz\u0142owieka, nazwa\u0142 Go \u201enowym czarodziejem\u201d<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Jako inny przyk\u0142ad chrze\u015bcija\u0144skiej magii wymienia si\u0119 przedmiot z inskrypcj\u0105: \u201eChrystus narodzi\u0142 si\u0119, amen. Chrystus zosta\u0142 ukrzy\u017cowany, amen. Chrystus zosta\u0142 pochowany, amen. Chrystus zmartwychwsta\u0142, amen. Powsta\u0142 z martwych, aby s\u0105dzi\u0107 \u017cywych i umar\u0142ych. Zatem ty, febro, uciekaj od Kale, kt\u00f3ra nosi ten amulet. \u015awi\u0119ta stelo i pot\u0119\u017cne znaki <\/em>[narysowane pomi\u0119dzy s\u0142owami inskrypcji \u2013 przyp. A.D.], odp\u0119d\u017acie febr\u0119 od Kale, kt\u00f3ra nosi ten amulet, ju\u017c, ju\u017c, ju\u017c, szybko, szybko, szybko.\u201d<\/em>* U\u017cyte przez t\u0142umacza w j\u0119zyku polskim s\u0142owo \u201eamulet\u201d automatycznie narzuca interpretacj\u0119 charakteru przedmiotu. Nie dysponuj\u0119 tekstem oryginalnym, by m\u00f3c dokona\u0107 por\u00f3wnania, ale z kontekstu wynika, \u017ce w oryginale widnieje prawdopodobnie s\u0142owo lamella<\/em>, oznaczaj\u0105ce pokryt\u0105 napisami tabliczk\u0119 ze z\u0142ota lub srebra. Je\u017celi natomiast przyjrzymy si\u0119 samemu tekstowi, zauwa\u017cymy, \u017ce jest to w zasadzie modlitwa o uzdrowienie b\u0105d\u017a zachowanie od choroby. Na ko\u0144cu nast\u0119puje odwo\u0142anie do wyrysowanej steli i znak\u00f3w (gr. charakteres<\/em>), ale czy my sami na rytualnej p\u0142aszczy\u017anie \u017cycia religijnego nie pos\u0142ugujemy si\u0119 znakami-no\u015bnikami, jak woda \u015bwi\u0119cona, krzy\u017cmo, szkaplerze? O magicznym charakterze wypowiedzi nie \u015bwiadczy tak\u017ce apostrofa do choroby, kt\u00f3rej modl\u0105cy si\u0119 rozkazuje po zawierzeniu opiece Chrystusa, poniewa\u017c taki zwrot r\u00f3wnie\u017c stanowi retoryczn\u0105 formu\u0142\u0119 modlitewn\u0105. W p\u00f3\u017aniejszej tradycji Ko\u015bcio\u0142a znajdujemy liczne modlitwy w formie rozkaz\u00f3w w imi\u0119 Bo\u017ce zwr\u00f3conych nie tylko do zjawisk nieo\u017cywionych (\u201eUst\u0105pcie od nas, smutki i trosk fale,\/gdy Pan Zbawiciel tryumfuje w chwale!\u201d), ale nawet do\u2026 ciemnych mocy. Ja sam codziennie odmawiam modlitw\u0119-egzorcyzm o tre\u015bci: \u201eW imi\u0119 Boga w Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej jedynego \u2013 Ojca i Syna, i Ducha \u015awi\u0119tego, uchod\u017acie duchy z\u0142e z tego miejsca, aby\u015bcie nie widzia\u0142y, nie s\u0142ysza\u0142y, nie niszczy\u0142y, nie wprowadza\u0142y zamieszania do naszej pracy i plan\u00f3w. Nasz B\u00f3g jest waszym Panem i rozkazuje wam: id\u017acie precz i nie wracajcie tu wi\u0119cej, amen! Moc\u0105 Bo\u017c\u0105, moc\u0105 Twoj\u0105, najwy\u017cszy Panie, uczy\u0144 nas niewidzialnymi dla naszych wrog\u00f3w, amen.\u201d<\/em> Na odwrocie karty z jej tekstem umieszczono wizerunek tego samego archanio\u0142a Michaela, kt\u00f3rego imi\u0119 znalaz\u0142o si\u0119 na domniemanym chrze\u015bcija\u0144skim amulecie. Nie naby\u0142em jej u maga, tylko w sklepiku w kru\u017cgankach sanktuarium Bo\u017cego Mi\u0142osierdzia. R\u00f3wnie\u017c w opisanych powy\u017cej przyk\u0142adach nale\u017cy widzie\u0107 antyczne dewocjonalia \u2013 przedmioty pomagaj\u0105ce w modlitwie i codziennym pami\u0119taniu o Bogu, a nie talizmany czy amulety, to znaczy przedmioty, kt\u00f3re same w sobie mia\u0142yby posiada\u0107 jak\u0105\u015b moc.<\/p>\n\n\n\n

Jako znany przyk\u0142ad chrze\u015bcija\u0144skiej ksi\u0119gi magicznej przywo\u0142ywany jest z kolei \u201eTestament Salomona\u201d<\/em>. Ten interesuj\u0105cy apokryf powsta\u0142 przypuszczalnie na pocz\u0105tku III wieku w \u015brodowisku chrze\u015bcijan helle\u0144skich. Bohaterami ksi\u0119gi s\u0105 biblijny kr\u00f3l Salomon i Hiram, architekt-budowniczy \u015bwi\u0105tyni jerozolimskiej (ten sam, kt\u00f3rego potem za przyszywanego patrona obra\u0142a sobie masoneria). Salomon zanosi mod\u0142y do Boga, a w odpowiedzi na jego pro\u015bby z nieba zes\u0142any zostaje archanio\u0142 Micha\u0142. Powierza on Salomonowi pier\u015bcie\u0144-piecz\u0119\u0107 z wypisanym imieniem Jahwe. Pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 pier\u015bcieniem, Salomon uwalnia Hirama z niewoli demona Arapesa. Nast\u0119pnie przyzywa i zmusza do pos\u0142usze\u0144stwa wszystkie demony ziemi, po czym zaprz\u0119ga je do pracy przy budowie \u015bwi\u0105tyni jedynego Boga. Przymuszony przez Salomona, ka\u017cdy z demon\u00f3w wyjawia kolejno swoje imi\u0119, gwiezdn\u0105 domen\u0119 i czynno\u015bci; wymienia cz\u0119\u015bci cia\u0142a, na kt\u00f3re wywiera wp\u0142yw, choroby i plagi, kt\u00f3re mo\u017ce spowodowa\u0107 oraz \u015brodki, za kt\u00f3rych pomoc\u0105 da si\u0119 przed nim obroni\u0107, a jego samego przep\u0119dzi\u0107. Istotnie, jest to wizja odleg\u0142a od dzisiejszych chrze\u015bcija\u0144skich poj\u0119\u0107, ale przecie\u017c w Starym Testamencie znale\u017a\u0107 mo\u017cna kilka fragment\u00f3w nosz\u0105cych r\u00f3wnie mocne pi\u0119tno \u015bwiata przedchrze\u015bcija\u0144skiego. Ernst J\u00fcnger powiada\u0142, \u017ce w tych fragmentach przetrwa\u0142 na kartach Pisma \u015awi\u0119tego antyczny \u201e\u015bwiat Hedorota\u201d z jego egzotycznymi dla nas, poga\u0144skimi cudowno\u015bciami. W owych biblijnych reminiscencjach \u201e\u015bwiata Hedorota\u201d nale\u017cy jednak widzie\u0107 nie \u015bwiadectwo historyczne, lecz tradycyjny spos\u00f3b opowiadania \u2013 poetyk\u0119 mitu, kt\u00f3rej funkcja polega na przekazywaniu pewnych idei, a nie notowaniu fakt\u00f3w. Odnosi si\u0119 to r\u00f3wnie\u017c do \u201eTestamentu Salomona\u201d<\/em> \u2013 czy\u017c zasadnicze przes\u0142anie tego staro\u017cytnego tekstu, je\u015bli oczy\u015bci\u0107 je z partykularnych osobliwo\u015bci w\u0142a\u015bciwych tamtej epoce i kulturze, nie sprowadza si\u0119 do konstatacji, \u017ce tylko imi\u0119 Bo\u017ce poskramia i odp\u0119dza demony i \u017ce nawet one musz\u0105 s\u0142ucha\u0107 Bo\u017cych rozkaz\u00f3w? Poza tym, \u201eTestamentum Salomonis\u201d<\/em> to tylko jeden z wielu apokryf\u00f3w \u2013 dzie\u0142, kt\u00f3re stanowi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 historii pi\u015bmiennictwa chrze\u015bcija\u0144skiego, ale zawieraj\u0105 tre\u015bci heterodoksyjne b\u0105d\u017a fantastyczne i jako takie nie nale\u017c\u0105 do korpusu nauki Ko\u015bcio\u0142a. Ich niekanoniczny charakter nie przekre\u015bla przy tym faktu, i\u017c wiele apokryf\u00f3w zawiera te\u017c idee prawdziwe i g\u0142\u0119bokie, dlatego by\u0142y one czytane tak\u017ce przez autor\u00f3w w pe\u0142ni ortodoksyjnych, a niekiedy dostarcza\u0142y inspiracji dla ich w\u0142asnych przemy\u015ble\u0144 i pism. Apokryfy do dzi\u015b pozostaj\u0105 przedmiotem wnikliwych studi\u00f3w prowadzonych przez oficjalnych ko\u015bcielnych teolog\u00f3w. Duchowni najwyra\u017aniej nie postrzegali \u201eTestamentu Salomona\u201d<\/em> jako tekstu zagra\u017caj\u0105cego wywr\u00f3ceniem nauki Ko\u015bcio\u0142a, skoro w XIX wieku zosta\u0142 on zamieszczony w \u201ePatrologia Latina\u201d<\/em>, wzorcowym zbiorze pism chrze\u015bcija\u0144skich z okresu Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Czy zatem istnia\u0142a magia chrze\u015bcija\u0144ska? Odpowied\u017a mo\u017ce by\u0107 tylko jedna: nie, nie istnia\u0142a. Magi\u0105 we w\u0142a\u015bciwym znaczeniu tego s\u0142owa jest bowiem wy\u0142\u0105cznie to, co w staro\u017cytno\u015bci okre\u015blano mianem goeteia<\/em> \u2013 czarnoksi\u0119stwo (\u0142ac. maleficium<\/em>), czy te\u017c czarostwo. M\u00f3wienie o chrze\u015bcija\u0144skich czarach czy chrze\u015bcija\u0144skich zakl\u0119ciach jest nieporozumieniem, powstaj\u0105cym, gdy kto\u015b ignoruje zasadnicz\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 pomi\u0119dzy zakl\u0119ciem lub czarem a np. egzorcyzmem lub modlitw\u0105 wstawiennicz\u0105. Niekt\u00f3re praktyki nale\u017c\u0105ce wyra\u017anie do \u015bwiata staro\u017cytnego mo\u017cemy natomiast klasyfikowa\u0107 jako chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 teurgi\u0119 <\/em>(a nie magi\u0119). Teurgia zosta\u0142a skodyfikowana w pierwszym wiekach po Chrystusie przez poga\u0144skich jeszcze neoplatonik\u00f3w, kt\u00f3rzy pragn\u0119li po\u0142\u0105czy\u0107 tradycyjny kult religijny, filozofi\u0119 i mistycyzm w jeden sp\u00f3jny system teoretyczny. D\u0105\u017cy\u0142a ona do wypracowania technik skutecznego proszenia bog\u00f3w o cuda. Nie posuwa\u0142a si\u0119 jednak do pr\u00f3b zmuszania b\u00f3stwa do po\u017c\u0105danego dzia\u0142ania, zapanowania nad nim. Nie przekracza\u0142a wi\u0119c progu magii i pozostawa\u0142a on niej zasadniczo r\u00f3\u017cna. W dzie\u0142ach najbardziej znanych mistrz\u00f3w poga\u0144skiej teurgii, Porfiriusza z Tyru i Jamblicha z Chalkis, znajdujemy zdecydowane pot\u0119pienie czarownik\u00f3w, czarownic, rzucania czar\u00f3w czy wr\u00f3\u017cbiarstwa. Nie dziwi\u0105 przeto przypadki pojawiania si\u0119 chrze\u015bcija\u0144skiej teurgii w czasach, gdy kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 nowa duchowo\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska, przeplata\u0142a si\u0119 ze star\u0105 duchowo\u015bci\u0105 przedchrze\u015bcija\u0144sk\u0105, oczyszczaj\u0105c j\u0105 oraz przejmuj\u0105c z niej wszystko, co by\u0142o dobre i zdrowe.<\/p>\n\n\n\n

Poj\u0119cie chrze\u015bcija\u0144skiej teurgii nie jest jednak dostatecznie ustalone. Relacje pomi\u0119dzy chrze\u015bcija\u0144stwem a duchowo\u015bci\u0105 \u015bwiata przedchrze\u015bcija\u0144skiego, w tym teurgi\u0105, wymagaj\u0105 zatem dalszych studi\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Adam Danek<\/strong>, 9 lipca 2017<\/p>\n\n\n\n

* Prze\u0142. Andrzej Wypustek.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zawsze odczuwam wewn\u0119trzny odruch sprzeciwu, czytaj\u0105c autor\u00f3w, kt\u00f3rzy por\u00f3wnuj\u0105 religi\u0119 i magi\u0119. A bynajmniej nie czyni\u0105 tego wy\u0142\u0105cznie wojuj\u0105cy atei\u015bci, co w ramach swojej monomanii wrzucaj\u0105 religi\u0119 i magi\u0119 do jednego worka albo, m\u00f3wi\u0105c \u0142adniej, klasyfikuj\u0105 je jako odmiany tego samego zjawiska \u2013 zabobonu. Religi\u0119 z magi\u0105 zestawiaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u0119bocy badacze. Mircea Eliade jedn\u0105 ze…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-151","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=151"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":153,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151\/revisions\/153"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=151"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=151"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=151"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}