{"id":157,"date":"2026-04-17T15:57:13","date_gmt":"2026-04-17T15:57:13","guid":{"rendered":"https:\/\/kaminski.re\/?p=157"},"modified":"2026-04-17T15:57:13","modified_gmt":"2026-04-17T15:57:13","slug":"adam-danek-symbol-dwoch-drog","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/2026\/04\/17\/adam-danek-symbol-dwoch-drog\/","title":{"rendered":"Adam Danek: Symbol dw\u00f3ch dr\u00f3g"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wielki historyk religii Mircea Eliade pisze, \u017ce trzej m\u0119drcy z zamierzch\u0142ej epoki presokratejskiej \u2013 Pitagoras, Parmenides i Empedokles \u2013 s\u0105 ostatnimi greckimi filozofami, kt\u00f3rzy wykazuj\u0105 jeszcze cechy szaman\u00f3w (1)<\/strong>. Oznacza to, \u017ce wiedzieli oni i umieli co\u015b, co p\u00f3\u017aniej pozosta\u0142o zakryte nawet dla takich my\u015blicieli, jak Platon.<\/p>\n\n\n\n

Po Parmenidesie (ok. 515-445 przed Chr.) zachowa\u0142o si\u0119 tylko jedno dzie\u0142o \u2013 poemat \u201eO prawdzie i mniemaniu\u201d<\/em>. Przekazuje on nauk\u0119 o bycie. Opisany przez filozofa z Elei byt jest niestworzony, niezniszczalny, konieczny, ca\u0142y, jedyny, nieruchomy, niesko\u0144czony, ci\u0105g\u0142y, niepodzielny, jednorodny, niezmienny, bez pocz\u0105tku i ko\u0144ca, poza czasem. W istocie tylko on istnieje. Cokolwiek r\u00f3\u017cnego od tego bytu posiada jedynie poz\u00f3r istnienia. \u201eDlatego mamy do czynienia tylko z pustymi nazwami, jakie ludzie nadali rzeczom w przekonaniu, \u017ce s\u0105 prawdziwe, jak powstawanie i zanikanie, istnienie i nieistnienie, zmiana miejsca i zmiana jasnej barwy.\u201d <\/em>(2)<\/strong>. Ale bytu trzeba szuka\u0107 ponad i poza takimi kategoriami. \u201eTo, co znajduje si\u0119 poza bytem jest niebytem. Niebyt jest nico\u015bci\u0105. Byt wi\u0119c jest jeden.\u201d <\/em>(3)<\/strong>. Parmenides wymienia dwie drogi, jakimi mo\u017ce pod\u0105\u017cy\u0107 cz\u0142owiek \u2013 drog\u0119 prawdy i drog\u0119 mniemania. Droga prawdy wiedzie do poznania jedynego Bytu poprzez czyste my\u015blenie. Droga mniemania nie pozwala pozna\u0107 niczego, jest b\u0142\u0105dzeniem w\u015br\u00f3d z\u0142udy.<\/p>\n\n\n\n

Symbol dw\u00f3ch dr\u00f3g znajdujemy ponownie u pocz\u0105tk\u00f3w ery po Chrystusie. Najstarszy traktat chrze\u015bcija\u0144ski, \u201eNauka dwunastu Aposto\u0142\u00f3w\u201d <\/em>(\u201eDidache\u201d<\/em>), rozpoczyna si\u0119 s\u0142owami: \u201eDwie s\u0105 drogi, jedna droga \u017cycia, a druga \u015bmierci \u2013 i wielka jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy nimi.\u201d <\/em>(4)<\/strong>. Droga \u017cycia polega na mi\u0142o\u015bci do Boga i wype\u0142nianiu Jego przykaza\u0144. Ten sam symbol powraca w datowanym na II wiek \u201eLi\u015bcie Barnaby\u201d<\/em>. Zapisano w nim: \u201eDwie s\u0105 drogi odpowiadaj\u0105ce dwom rodzajom nauki i w\u0142adzy: droga \u015bwiat\u0142a i droga ciemno\u015bci. Wielka jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy tymi dwoma drogami. Nad jedn\u0105 stra\u017c trzymaj\u0105 wiod\u0105cy ku \u015bwiat\u0142u anio\u0142owie Bo\u017cy, nad drug\u0105 \u2013 anio\u0142owie Szatana. B\u00f3g jest Panem od wiek\u00f3w i na wieki, Szatan za\u015b ksi\u0119ciem czas\u00f3w obecnych, czas\u00f3w niegodziwo\u015bci.\u201d<\/em> (4)<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Bibli\u015bci i patrolodzy zgadzaj\u0105 si\u0119 co do tego, \u017ce symbol dw\u00f3ch dr\u00f3g ma pochodzenie przedchrze\u015bcija\u0144skie. Ju\u017c w najstarszych tekstach chrze\u015bcija\u0144stwa mo\u017cna odnale\u017a\u0107 wiele takich element\u00f3w. W samym Nowym Testamencie uwidaczniaj\u0105 si\u0119 idee znane z najszlachetniejszych tradycji filozoficznych \u015bwiata greckiego. Mircea Eliade i jego ucze\u0144 Ioan Petru Culianu pisz\u0105 na przyk\u0142ad o Ewangelii wed\u0142ug \u015bw. Jana: \u201ePowsta\u0142a nied\u0142ugo przed rokiem 100, Ewangelia tzw. Jana jest bardziej ezoteryczna i zawiera wyra\u017ane elementy plato\u0144skie, zw\u0142aszcza przy asymilacji Chrystusa z Logosem Boga, kt\u00f3ry jest boskim planem architektury \u015bwiata. Z drugiej strony Ewangelia Jana zawiera bardzo negatywny pogl\u0105d na \u015bwiat spo\u0142eczny (zwany \u00bbtym \u015bwiatem\u00ab), rz\u0105dzony przez diab\u0142a, kt\u00f3ry jawi si\u0119 raczej jako przeciwnik ni\u017c jako s\u0142uga Bo\u017cy.\u201d<\/em> (5)<\/strong>. Nie nale\u017cy jednak wyci\u0105ga\u0107 wniosku, \u017ce przedchrze\u015bcija\u0144skie idee i symbole znalaz\u0142y si\u0119 w staro\u017cytnych pismach chrze\u015bcija\u0144stwa jako obce domieszki, wtr\u0119ty z zewn\u0105trz. Zachodzi\u0142 tu natomiast swoisty proces anamnezy (\u201eprzypominania\u201d), w toku kt\u00f3rego chrze\u015bcijanie pierwszych wiek\u00f3w, spogl\u0105daj\u0105c w \u015bwietle nowego Objawienia, jako w\u0142asne rozpoznawali prawdy przechowywane w przedchrze\u015bcija\u0144skich tradycjach od zarania dziej\u00f3w, a przekazane ludziom przez Stw\u00f3rc\u0119 w Objawieniu pierwotnym u pocz\u0105tku czas\u00f3w. Przez tysi\u0105clecia te \u015bwi\u0119te prawdy i symbole przetrwa\u0142y w zr\u00f3\u017cnicowanym stopniu integralno\u015bci, cz\u0119sto w postaci zanieczyszczonej i zniekszta\u0142conej lub jako u\u0142omki, okruchy pami\u0119ci, niekiedy niezrozumia\u0142e dla samych przekazuj\u0105cych je ludzi. Ponownie oczy\u015bci\u0142a je i zebra\u0142a w ca\u0142o\u015b\u0107 dopiero nauka Ko\u015bcio\u0142a. Albowiem, wed\u0142ug trafnego spostrze\u017cenia Niko\u0142aja Bierdiajewa, \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 jest schrystianizowanym kosmosem\u201d<\/em> (6)<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Parmenides z Elei, kontempluj\u0105c \u00f3w jedyny Byt, o kt\u00f3rym pisa\u0142, nie zdawa\u0142 sobie jeszcze sprawy, i\u017c obcuje z Bogiem. Nie zmienia to faktu, \u017ce naucza\u0142 w\u0142a\u015bnie o Nim. Parmenidejska droga prawdy oraz znane z najstarszych tekst\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich droga \u017cycia i droga \u015bwiat\u0142a s\u0105 to\u017csame. Sam B\u00f3g powiedzia\u0142 przecie\u017c: \u201eJa jestem drog\u0105 i prawd\u0105, i \u017cyciem. Nikt nie przychodzi do Ojca inaczej jak tylko przeze Mnie.\u201d <\/em>(J 14, 6). Istnieje jedna droga prawdy, \u015bwiat\u0142a i \u017cycia i wiedzie ona do Boga. Droga, kt\u00f3ra zamiast do Boga prowadzi ku rzeczom nieistotnym, w ostateczno\u015bci zawsze okazuje si\u0119 drog\u0105 mniemania, ciemno\u015bci i \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n

Adam Danek, 17 czerwca 2017<\/p>\n\n\n\n

1. <\/strong>Mircea Eliade, Od Zalmoksisa do Czyngis-chana<\/em>, prze\u0142. Krzysztof Kocjan, Warszawa 2002, s. 41-42. Zob. r\u00f3wnie\u017c: Mircea Eliade, Ioan Couliano, S\u0142ownik religii<\/em>, prze\u0142. Agnieszka Kury\u015b, Katowice 2007, s. 137.<\/p>\n\n\n\n

2. <\/strong>Prze\u0142. Bogdan Kupis.<\/p>\n\n\n\n

3. <\/strong>Prze\u0142. Leon Joachimowicz.<\/p>\n\n\n\n

4. <\/strong>Prze\u0142. Anna \u015awiderk\u00f3wna.<\/p>\n\n\n\n

5. <\/strong>Mircea Eliade, Ioan Couliano, S\u0142ownik religii<\/em>, s. 81-82.<\/p>\n\n\n\n

6. <\/strong>Prze\u0142. Marian Reutt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wielki historyk religii Mircea Eliade pisze, \u017ce trzej m\u0119drcy z zamierzch\u0142ej epoki presokratejskiej \u2013 Pitagoras, Parmenides i Empedokles \u2013 s\u0105 ostatnimi greckimi filozofami, kt\u00f3rzy wykazuj\u0105 jeszcze cechy szaman\u00f3w (1). Oznacza to, \u017ce wiedzieli oni i umieli co\u015b, co p\u00f3\u017aniej pozosta\u0142o zakryte nawet dla takich my\u015blicieli, jak Platon. Po Parmenidesie (ok. 515-445 przed Chr.) zachowa\u0142o si\u0119 tylko…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-157","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=157"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":159,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157\/revisions\/159"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=157"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}