{"id":191,"date":"2026-04-17T16:10:29","date_gmt":"2026-04-17T16:10:29","guid":{"rendered":"https:\/\/kaminski.re\/?p=191"},"modified":"2026-04-17T16:10:29","modified_gmt":"2026-04-17T16:10:29","slug":"adam-danek-kosma-medyceusz-chrzescijanski-medrzec-platonski-wladca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/2026\/04\/17\/adam-danek-kosma-medyceusz-chrzescijanski-medrzec-platonski-wladca\/","title":{"rendered":"Adam Danek: Kosma Medyceusz \u2013 chrze\u015bcija\u0144ski m\u0119drzec, plato\u0144ski w\u0142adca"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Sandro Botticelli,\u00a0Pok\u0142on trzech kr\u00f3li<\/em>. Kosma Medyceusz sportretowany w centrum obrazu \u2013 adoruje Chrystusa.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Epoka kultury europejskiej znana pod imieniem Renesansu by\u0142a w swoich d\u0105\u017ceniach niejednolita, a nawet sprzeczna wewn\u0119trznie. Nowe pr\u0105dy intelektualne rozsadza\u0142y gmach skostnia\u0142ej scholastyki, kt\u00f3ra w \u015bredniowieczu zapanowa\u0142a niepodzielnie nad chrze\u015bcija\u0144skim Okcydentem, lecz p\u0142yn\u0119\u0142y w dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych kierunkach. Z jednej strony dosz\u0142o do radykalizacji tendencji scholastycznych: w my\u015bli wielu renesansowych humanist\u00f3w wyst\u0119puje jeszcze wi\u0119kszy racjonalizm w postrzeganiu wszech\u015bwiata oraz jeszcze silniejszy naturalizm i materializm w postrzeganiu cz\u0142owieka, ni\u017c u \u015bredniowiecznych scholastyk\u00f3w. Z drugiej jednak strony nast\u0119puje ponowne odkrycie filozofii neoplato\u0144skiej i doktryn ezoterycznych. Odrodzenie to reprezentuj\u0105: we W\u0142oszech \u2013 Marsiglio Ficino i Francesco Pico della Mirandola, w Niemczech \u2013 Paracelsus i Korneliusz Agryppa von Nettesheim, w Polsce \u2013 Wawrzyniec Corvinus i Micha\u0142 S\u0119dziw\u00f3j, w Hiszpanii \u2013 Leon Hebrajczyk, Izaak Luria, Sebasti\u00e1n Fox Morcillo, Juan de los \u00c1ngelos, Alonso de Orozco i Luis de Le\u00f3n, w Anglii \u2013 John Dee i Robert Fludd. Arystoteles, jako filar scholastyki, jest przez to samo przedmiotem nienawi\u015bci (\u2026). Patritius np. zwraca si\u0119 do papie\u017ca Grzegorza XIV wprost z \u017c\u0105daniem, aby wygna\u0142 ze szk\u00f3\u0142 Arystotelesa, jako sprawc\u0119 \u015bredniowiecznego barbarzy\u0144stwa, a na to miejsce wprowadzi\u0142 czytanie Platona i platonik\u00f3w \u2013 i \u2013 co r\u00f3wnie\u017c charakterystyczne \u2013 ksi\u0105g Hermesa Trismegista, Asklepiosa i Zoroastra.<\/em>[1]<\/a> Tomizm i scholastyk\u0119 w my\u015bli chrze\u015bcija\u0144skiej wypiera zainteresowanie pismami Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, w kt\u00f3rych dzie\u0142ach nietrudno odnale\u017a\u0107 zar\u00f3wno ezoteryzm, jak i elementy filozofii neoplato\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

Sprawcami tego odrodzenia s\u0105 nie tylko badacze i uczeni, ale i renesansowi politycy, kt\u00f3rzy obj\u0119li te si\u0142y kultury swoj\u0105 protekcj\u0105, podobnie, jak w III wieku rzymski cesarz Galien i jego \u017cona Salonina wsparli projekt za\u0142o\u017cenia w Kampanii miasta filozof\u00f3w \u2013 Platonopolis, przed\u0142o\u017cony im przez tw\u00f3rc\u0119 neoplatonizmu, Plotyna (projekt upad\u0142, gdy zmar\u0142 Galien, a wkr\u00f3tce po nim r\u00f3wnie\u017c Plotyn). Jednym z najbardziej zas\u0142u\u017conych na tym polu m\u0119\u017c\u00f3w stanu doby Renesansu i swoistym wzorcem dla innych polityk\u00f3w epoki by\u0142 Kosma Medyceusz, zwany Starym (1389-1464), nie koronowany w\u0142adca Florencji, kt\u00f3ry od 1434 r. do \u015bmierci sprawowa\u0142 w niej faktyczne rz\u0105dy dyktatorskie.<\/p>\n\n\n\n

Podobnie jak inni potomkowie najmo\u017cniejszych rod\u00f3w florenckich, w m\u0142odo\u015bci Kosma pobiera\u0142 nauki w szkole przy klasztorze kamedu\u0142\u00f3w pod wezwaniem Matki Bo\u017cej Anielskiej (Santa Maria degli Angeli). Uczono tam \u0142aciny, greki, j\u0119zyk\u00f3w orientalnych \u2013 hebrajskiego i arabskiego, a tak\u017ce wi\u0119kszo\u015bci j\u0119zyk\u00f3w europejskich[2]<\/a>. M\u0142ody patrycjusz r\u00f3wnie ch\u0119tnie czytywa\u0142 \u017bywoty i pogl\u0105dy s\u0142ynnych filozof\u00f3w<\/em> Diogenesa Laertiosa, co pisma \u015bw. Grzegorza I Wielkiego.[3]<\/a> To godzenie teologii chrze\u015bcija\u0144skiej z przedchrze\u015bcija\u0144skim dziedzictwem helle\u0144skim mia\u0142o pozosta\u0107 trwa\u0142ym rysem jego duchowej sylwetki. Papie\u017c Pius II, kt\u00f3ry prywatnie przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Medyceuszem[4]<\/a>, scharakteryzowa\u0142 go jako uczonego daleko bardziej ni\u017c przysta\u0142o handlarzowi<\/em>[5]<\/a>. Mimo znakomitego wykszta\u0142cenia, rodowej fortuny, \u015bwiatowych koneksji i wreszcie dyktatorskiej w\u0142adzy, Kosma pozosta\u0142 cz\u0142owiekiem skromnym w obej\u015bciu. By\u0142 przyst\u0119pny dla zwyk\u0142ych obywateli, dla wszystkich za\u015b uprzejmy i dworny[6]<\/a>. Poza tym Kosma Starszy na og\u00f3\u0142 unika\u0142 pompy i przepychu, trzyma\u0142 si\u0119 w cieniu, ubiera\u0142 z ostentacyjn\u0105 skromno\u015bci\u0105 oraz okazywa\u0142 niemal\u017ce przesadny szacunek wzgl\u0119dem aktualnych urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych.<\/em>[7]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Kosma by\u0142 fundatorem pierwszej we Florencji publicznej biblioteki, zaprojektowanej przez Michelozza, by pomie\u015bci\u0107 ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re przekaza\u0142 Medyceuszowi Niccol\u00f2 Niccoli[8]<\/a>. G\u0142\u00f3wnym agentem Kosmy odpowiedzialnym za pozyskiwanie dalszych zbior\u00f3w by\u0142 Loggio Bracciolini, zatrudniony w kurii rzymskiej jako pisarz list\u00f3w apostolskich. Kosma pozna\u0142 go osobi\u015bcie, gdy wsp\u00f3lnie prowadzili badania archeologiczne w Ostii. Z ramienia w\u0142adcy Florencji Bracciolini obje\u017cd\u017ca\u0142 Francj\u0119, Szwajcari\u0119 i Niemcy, badaj\u0105c klasztorne biblioteki. Odnalezione tam r\u0119kopisy dzie\u0142 antycznych odkupywa\u0142 od zakonnik\u00f3w lub, w przypadku braku takiej mo\u017cliwo\u015bci, przepisywa\u0142[9]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Kilka lat po uj\u0119ciu steru rz\u0105d\u00f3w Kosma osi\u0105gn\u0105\u0142 jeden ze swoich najwi\u0119kszych sukces\u00f3w politycznych: w 1439 r. z jego inicjatywy papie\u017c Eugeniusz IV przeni\u00f3s\u0142 do Florencji obrady soboru powszechnego, zwo\u0142anego pierwotnie w 1438 r. do Ferrary. Medyceusz przekona\u0142 g\u0142ow\u0119 Ko\u015bcio\u0142a do podj\u0119cia tej decyzji, zobowi\u0105zuj\u0105c si\u0119 sfinansowa\u0107 pobyt w mie\u015bcie ca\u0142ej kurii rzymskiej[10]<\/a>. Sob\u00f3r mia\u0142 doprowadzi\u0107 do przywr\u00f3cenia jedno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a wschodniego ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105 (co rzeczywi\u015bcie dokona\u0142o si\u0119 w ko\u0144cowym akcie tzw. unii florenckiej). Obok dworu papieskiego do Florencji przybyli z w\u0142asnymi orszakami cesarz bizantyjski Jan VIII Paleolog oraz J\u00f3zef, prawos\u0142awny patriarcha Konstantynopola[11]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Podczas soboru Kosma zawar\u0142 znajomo\u015b\u0107 z Georgiosem Gemistosem, zwanym Plethonem, kt\u00f3ry przyby\u0142 do Florencji jako jeden z cz\u0142onk\u00f3w bizantyjskiej delegacji[12]<\/a>. Ten ostatni, jak si\u0119 mia\u0142o okaza\u0107, wielki przedstawiciel greckiego neoplatonizmu by\u0142 w swoich czasach postaci\u0105 niezwyk\u0142\u0105: neopoganin i zwolennik politeizmu, cieszy\u0142 si\u0119 jednak protekcj\u0105 Bazylego Bessariona, biskupa Nicei bity\u0144skiej, kt\u00f3ry po soborze florenckim powr\u00f3ci\u0142 do jedno\u015bci z Rzymem i zosta\u0142 kardyna\u0142em Ko\u015bcio\u0142a katolickiego[13]<\/a>. To z inspiracji Gemistosa Plethona Kosma powzi\u0105\u0142 my\u015bl o odtworzeniu we Florencji Akademii Plato\u0144skiej[14]<\/a>. Do dyspozycji Akademii odda\u0142 pomieszczenia w swoich pa\u0142acach i willach[15]<\/a>. Biograf Medyceuszy tak opisuje zwyczaje przyj\u0119te w Akademii:<\/p>\n\n\n\n

Dzie\u0144 7 listopada, rocznic\u0119 urodzin i \u015bmierci Platona, obchodzono uroczy\u015bcie, tak jak to czynili niegdy\u015b filozofowie aleksandryjscy Plotyn i Porfiriusz. W czasie organizowanej z tej okazji biesiady uczeni m\u0119\u017cowie zbierali si\u0119 wok\u00f3\u0142 popiersia Platona, przed kt\u00f3rym pali\u0142a si\u0119 w dzie\u0144 i w nocy lampka. Rozpoczynano dyskusj\u0119 filozoficzn\u0105, kt\u00f3ra ko\u0144czy\u0142a si\u0119 pochwa\u0142\u0105 Platona, brzmi\u0105c\u0105 niczym jaki\u015b religijny hymn. Rytua\u0142 tych ceremonii przypomina tajemny kult praktykowany przez starannie dobrane, wtajemniczone osoby: chodzi\u0142o tu bowiem w istocie o pewien rodzaj celebracji, celebracj\u0119 ezoterycznej wiedzy o pocz\u0105tkach \u015bwiata. Wtajemniczeniem w platonizm bardzo wcze\u015bnie obj\u0119ta zosta\u0142a ca\u0142a rodzina Kosmy. Synowie jego, Giovanni i Piero, a nawet wnukowie, Giuliano i Wawrzyniec, gdy tylko osi\u0105gn\u0119li wiek m\u0142odzie\u0144czy, r\u00f3wnie\u017c zostali mu poddani.<\/em>[16]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Wskrzeszeniu plato\u0144skiej tradycji filozoficznej s\u0142u\u017cy\u0107 mia\u0142o r\u00f3wnie\u017c drugie, obok Akademii, przedsi\u0119wzi\u0119cie Kosmy. W 1451 r. w\u0142adca Florencji zleci\u0142 przet\u0142umaczenie z greki na \u0142acin\u0119 i opatrzenie komentarzem dzie\u0142 wszystkich Platona. Na wykonawc\u0119 tego zadania wybra\u0142 syna swego nadwornego medyka, Marsilia Ficina[17]<\/a>. Na jego te\u017c zlecenie Ficino przyst\u0105pi\u0142 do opracowywania wyk\u0142adu filozofii plato\u0144skiej przeznaczonego dla wsp\u00f3\u0142czesnych, kt\u00f3remu nada\u0142 p\u00f3\u017aniej tytu\u0142 Theologia platonica<\/em>[18]<\/a>. Kosma przygotowywa\u0142 go w ten spos\u00f3b do obj\u0119cia funkcji g\u0142owy Akademii Florenckiej[19]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Filozoficznym rozmy\u015blaniom, na r\u00f3wni z modlitw\u0105, Kosma oddawa\u0142 si\u0119 w swojej prywatnej celi w konwencie \u015bw. Marka, gdzie wed\u0142ug w\u0142asnych s\u0142\u00f3w zamyka\u0142 si\u0119, aby \u201edoskonali\u0107 swoj\u0105 dusz\u0119\u201d[20]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W religijno\u015bci Kosmy centralne miejsce zajmowa\u0142y postacie tajemniczych przybysz\u00f3w, kt\u00f3rzy zjawili si\u0119 u \u017c\u0142\u00f3bka nowonarodzonego Chrystusa, by odda\u0107 Mu pok\u0142on. Tradycja obdarzy\u0142a ich mianem trzech kr\u00f3li, cho\u0107 tekst Pisma \u015awi\u0119tego nazywa ich m\u0119drcami ze Wschodu lub, w oryginale, magami. Plato\u0144skiego w\u0142adc\u0119 Florencji fascynowali ci przedstawiciele staro\u017cytnego Orientu, kt\u00f3rym poga\u0144ska przecie\u017c wiedza o kosmosie pozwoli\u0142a odnale\u017a\u0107 Zbawiciela, Syna Bo\u017cego i Kr\u00f3la Wszech\u015bwiata, a wcze\u015bniej odczyta\u0107 dok\u0142adnie znaki zapowiadaj\u0105ce Jego narodziny. W swojej celi w klasztorze \u015bw. Marka Kosma kaza\u0142 powiesi\u0107 na \u015bcianie obraz Pok\u0142on Trzech Kr\u00f3li<\/em> namalowany dla niego przez Fra Angelica, gdzie trzech m\u0119drc\u00f3w sportretowano jako wschodnich astrolog\u00f3w. Ponadto najp\u00f3\u017aniej od 1446 r. co roku w \u015bwi\u0119to Trzech Kr\u00f3li ulicami Florencji przechodzi\u0142a uroczysta procesja m\u0119drc\u00f3w odzianych we wschodnie szaty, ko\u0144czona \u201e\u015bwi\u0119tym widowiskiem\u201d sk\u0142adania dar\u00f3w Dzieci\u0105tku Jezus. Uroczysto\u015bci organizowa\u0142o bractwo Trzech Kr\u00f3li, kt\u00f3rego cz\u0142onkowie spotykali si\u0119 w zakrystii klasztoru \u015bw. Marka. Kosma by\u0142 g\u0142ow\u0105 bractwa. Po jego \u015bmierci godno\u015b\u0107 ta przesz\u0142a dziedzicznie na jego syna Piotra, a potem na jego wnuka Wawrzy\u0144ca[21]<\/a>. Po\u015bmiertnie Kosma zosta\u0142 te\u017c sportretowany jako jeden z mag\u00f3w przez Sandra Botticellego na obrazie Pok\u0142on trzech kr\u00f3li<\/em>, namalowanym dla florenckiego ko\u015bcio\u0142a Santa Maria Novella[22]<\/a>. Religijno\u015b\u0107 w\u0142adcy Florencji mia\u0142a te\u017c bardziej wymierny aspekt. Podczas swoich trzydziestoletnich rz\u0105d\u00f3w Medyceusz da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako hojny protektor Ko\u015bcio\u0142a, funduj\u0105c nowe \u015bwi\u0105tynie i klasztory oraz \u0142o\u017c\u0105c na istniej\u0105ce. Gdy mnisi z klasztoru \u015bw. Marka, zak\u0142opotani wysoko\u015bci\u0105 jego ofiar, uznali je za nadmierne, Kosma odpar\u0142: Nigdy nie b\u0119d\u0119 w stanie da\u0107 Bogu tyle, abym m\u00f3g\u0142 Go wpisa\u0107 do ksi\u0119gi moich d\u0142u\u017cnik\u00f3w.<\/em>[23]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Przygotowuj\u0105c si\u0119 do odej\u015bcia z tego \u015bwiata, Kosma kaza\u0142 sobie komentowa\u0107 dwa traktaty Platona prze\u0142o\u017cone na jego zlecenie przez Ficina \u2013 Pocz\u0105tek \u015bwiata<\/em> i Wszechmocne dobro<\/em>[24]<\/a>. Na kr\u00f3tko przed \u015bmierci\u0105 pisa\u0142 do Ficina: Przyb\u0105d\u017a szybko i przynie\u015b ze sob\u0105 ksi\u0119g\u0119 \u00bbO najwy\u017cszym dobru\u00ab naszego Platona. (\u2026). Niczego nie pragn\u0119 bardziej \u017carliwie, ni\u017c pozna\u0107 drog\u0119, kt\u00f3ra najlepiej wiedzie do szcz\u0119\u015bcia.<\/em>[25]<\/a> D\u0142ugie godziny sp\u0119dza\u0142 te\u017c w milczeniu na medytacji[26]<\/a>. 25 lipca 1464 r. by\u0142 got\u00f3w ostatecznie pojedna\u0107 si\u0119 ze Stw\u00f3rc\u0105 i \u015bwiatem. Wezwa\u0142 do siebie przeor\u00f3w z weneckich klasztor\u00f3w \u015bw. Marka i \u015bw. Wawrzy\u0144ca oraz z opactwa w Fiesole. Przeor San Lorenzo wys\u0142ucha\u0142 jego spowiedzi[27]<\/a>. U \u0142o\u017ca Kosmy odprawiono Msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105. Medyceusz powt\u00f3rzy\u0142 za duchownymi artyku\u0142y wiary, poprosi\u0142 wszystkich obecnych o przebaczenie win i przyst\u0105pi\u0142 do Eucharystii[28]<\/a>. Zmar\u0142 1 sierpnia[29]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Humanista w\u015br\u00f3d polityk\u00f3w pozostaje rzadkim przypadkiem. Jeszcze rzadszym za\u015b jest polityk-humanista, kt\u00f3ry umie dobrze rz\u0105dzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Adam Danek, 18 stycznia 2017<\/p>\n\n\n\n

[1]<\/a> Jan Gwalbert Pawlikowski, Mistyka S\u0142owackiego<\/em>, Krak\u00f3w 2008, s. 86. Patritius \u2013 w\u0142. Francesco Patrizzi (1529-1597). Asklepios<\/em> \u2013 tu: tytu\u0142 II ksi\u0119gi Corpus Hermeticum<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a> Ivan Cloulas, Wawrzyniec Wspania\u0142y<\/em>, prze\u0142. Wojciech Gilewski, Warszawa 1988, s. 49. Dzi\u0119ki edukacji w tej przyklasztornej szkole Kosma nauczy\u0142 si\u0119 w\u0142ada\u0107 \u0142acin\u0105, grek\u0105, hebrajskim, arabskim, francuskim i niemieckim (Christopher Hibbert, Medyceusze. Wzlot i upadek<\/em>, prze\u0142. Anna Kominiak-Michalska, \u0141\u00f3d\u017a 1992, s. 28).<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a> Ivan Cloulas, Wawrzyniec Wspania\u0142y<\/em>, s. 80.<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/a> Cecilia Ady, Lorenzo dei Medici and Renaissance Italy<\/em>, London 1964, s. 22.<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/a> Zbyszko G\u00f3rczak, Kosma Starszy<\/em>, [w:] Aneta D\u0105browska, Krzysztof Kurek (red.), Medyceusze<\/em>, Warszawa 2010, s. 22.<\/p>\n\n\n\n

[6]<\/a> Tam\u017ce, s. 24.<\/p>\n\n\n\n

[7]<\/a> Tam\u017ce, s. 25.<\/p>\n\n\n\n

[8]<\/a> Cecilia Ady, Lorenzo dei Medici\u2026<\/em>, s. 13.<\/p>\n\n\n\n

[9]<\/a> Christopher Hibbert, Medyceusze<\/em>, s. 36.<\/p>\n\n\n\n

[10]<\/a> Zbyszko G\u00f3rczak, Kosma Starszy<\/em>, s. 25.<\/p>\n\n\n\n

[11]<\/a> Tam\u017ce, s. 26.<\/p>\n\n\n\n

[12]<\/a> Ivan Cloulas, Wawrzyniec Wspania\u0142y<\/em>, s. 77.<\/p>\n\n\n\n

[13]<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

[14]<\/a> Tam\u017ce, s. 78.<\/p>\n\n\n\n

[15]<\/a> Tam\u017ce, s. 79.<\/p>\n\n\n\n

[16]<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

[17]<\/a> Tam\u017ce, s. 78-79; Cecilia Ady, Lorenzo dei Medici\u2026<\/em>, s. 122.<\/p>\n\n\n\n

[18]<\/a> Cecilia Ady, Lorenzo dei Medici\u2026<\/em>, s. 122.<\/p>\n\n\n\n

[19]<\/a> Tam\u017ce, s. 14.<\/p>\n\n\n\n

[20]<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

[21]<\/a> Ivan Cloulas, Wawrzyniec Wspania\u0142y<\/em>, s. 63.<\/p>\n\n\n\n

[22]<\/a> Cecilia Ady, Lorenzo dei Medici\u2026<\/em>, s. 115-116.<\/p>\n\n\n\n

[23]<\/a> Zbyszko G\u00f3rczak, Kosma Starszy<\/em>, s. 26.<\/p>\n\n\n\n

[24]<\/a> Ivan Cloulas, Wawrzyniec Wspania\u0142y<\/em>, s. 80.<\/p>\n\n\n\n

[25]<\/a> Cecilia Ady, Lorenzo dei Medici\u2026<\/em>, s. 14.<\/p>\n\n\n\n

[26]<\/a> Ivan Cloulas, Wawrzyniec Wspania\u0142y<\/em>, s. 80.<\/p>\n\n\n\n

[27]<\/a> Tam\u017ce, s. 81.<\/p>\n\n\n\n

[28]<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

[29]<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Epoka kultury europejskiej znana pod imieniem Renesansu by\u0142a w swoich d\u0105\u017ceniach niejednolita, a nawet sprzeczna wewn\u0119trznie. Nowe pr\u0105dy intelektualne rozsadza\u0142y gmach skostnia\u0142ej scholastyki, kt\u00f3ra w \u015bredniowieczu zapanowa\u0142a niepodzielnie nad chrze\u015bcija\u0144skim Okcydentem, lecz p\u0142yn\u0119\u0142y w dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych kierunkach. Z jednej strony dosz\u0142o do radykalizacji tendencji scholastycznych: w my\u015bli wielu renesansowych humanist\u00f3w wyst\u0119puje jeszcze wi\u0119kszy racjonalizm w…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-191","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=191"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":193,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191\/revisions\/193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}