{"id":275,"date":"2026-04-17T16:44:04","date_gmt":"2026-04-17T16:44:04","guid":{"rendered":"https:\/\/kaminski.re\/?p=275"},"modified":"2026-04-17T16:44:04","modified_gmt":"2026-04-17T16:44:04","slug":"adam-danek-kraj-zlotego-wielblada-i-polska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/2026\/04\/17\/adam-danek-kraj-zlotego-wielblada-i-polska\/","title":{"rendered":"Adam Danek: Kraj z\u0142otego wielb\u0142\u0105da (i Polska)"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wiadomo ju\u017c, \u017ce w ramach paliatywnego rozwi\u0105zywania kryzysu imigranckiego do Polski trafi grupa nielegalnych imigrant\u00f3w z Erytrei. Warto wi\u0119c zainteresowa\u0107 si\u0119 bli\u017cej wschodnioafryka\u0144skim krajem, z kt\u00f3rego przybyli, a kt\u00f3ry dla niemal wszystkich Polak\u00f3w pozostaje zupe\u0142nie nieznany.<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0144stwo Erytrea, bo tak brzmi jego pe\u0142na oficjalna nazwa (w j\u0119zyku tigrinia: Hagere Ertra<\/em>, po arabsku: Daulat Iritrja<\/em>), pojawi\u0142o si\u0119 na politycznej mapie \u015bwiata po trzech dekadach krwawej wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 (1961-1991), prowadzonej przeciw Etiopii. Jak to si\u0119 zazwyczaj dzieje podczas pr\u00f3b pacyfikacji powstania w zbuntowanej prowincji, strona rz\u0105dowa nie patyczkowa\u0142a si\u0119, stosuj\u0105c na du\u017c\u0105 skal\u0119 miny przeciwpiechotne, bomby fosforowe i rozpryskowe czy bombardowania napalmem. W rezultacie opr\u00f3cz zgliszcz, pobojowisk i ogromnej liczby swoich w\u0142asnych grob\u00f3w Etiopczycy zostawili w niepodleg\u0142ej Erytrei tysi\u0105ce inwalid\u00f3w wojennych pozbawionych jednej lub wi\u0119cej ko\u0144czyn, a tak\u017ce cz\u0119\u015bciowo sparali\u017cowanych lub z niedow\u0142adem n\u00f3g po postrzale w okolice kr\u0119gos\u0142upa.<\/p>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych erytrejskich ruch\u00f3w zbrojnych prowadz\u0105cych walk\u0119 z Etiopi\u0105 w po\u0142owie lat siedemdziesi\u0105tych na pierwszy plan wysun\u0105\u0142 si\u0119 Ludowy Front Wyzwolenia Erytrei, kt\u00f3rego wiceprzewodnicz\u0105cym by\u0142 Isajas Afeuerki. Polityk ten w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych przeszed\u0142 szkolenie w zakresie wojny partyzanckiej w Chinach. W 1987 r. obj\u0105\u0142 stanowisko sekretarza generalnego LFWE i tym samym najwy\u017csze kierownictwo w ruchu. Z sukcesami dowodzi\u0142 operacjami zbrojnymi. O utracie Erytrei przez etiopsk\u0105 armi\u0119 przes\u0105dzi\u0142a wielka bitwa, jak\u0105 oddzia\u0142y LFWE pod wodz\u0105 Afeuerkiego stoczy\u0142y z ni\u0105 w marcu 1988 r. Straty Etiopczyk\u00f3w si\u0119gn\u0119\u0142y osiemnastu tysi\u0119cy zabitych i rannych. Powsta\u0144cy zaj\u0119li miejscowo\u015b\u0107 Afabet, w kt\u00f3rej dot\u0105d znajdowa\u0142a si\u0119 kwatera dow\u00f3dztwa si\u0142 etiopskich w Erytrei, oraz zdobyli sze\u015b\u0107dziesi\u0105t czo\u0142g\u00f3w. W kwietniu Afeuerki zawar\u0142 sojusz z Ludowym Frontem Wyzwolenia Tigraj dowodzonym przez p\u00f3\u017aniejszego etiopskiego dyktatora Melesa Zenauiego, kt\u00f3ry podobnie jak on prowadzi\u0142 wojn\u0119 z marksistowskim re\u017cimem Mengystu Hajle Mariama. Wiosn\u0105 1991 r., kiedy zbrojne ugrupowania Zenauiego (pod nowym sztandarem Etiopskiego Ludowego Frontu Rewolucyjno-Demokratycznego) dobija\u0142y re\u017cim Mengystu w Addis Abebie, powsta\u0144cze kolumny LFWE wkroczy\u0142y do stolicy Erytrei, Asmary. Og\u0142oszenie niepodleg\u0142o\u015bci nast\u0105pi\u0142o 24 maja 1993 r. i stanowi\u0142o tylko uroczyste potwierdzenie tego, co sta\u0142o si\u0119 faktem ju\u017c dwa lata wcze\u015bniej. Na czele nowego pa\u0144stwa, jako niekwestionowany przyw\u00f3dca w wojnie wyzwole\u0144czej, stan\u0105\u0142 Afeuerki i pozostaje jego g\u0142ow\u0105 do dzi\u015b. Erytrea nale\u017cy wi\u0119c, obok Angoli i Zimbabwe, do ostatnich pa\u0144stw w Afryce, w kt\u00f3rych rz\u0105dy nadal sprawuj\u0105 liderzy antykolonialnych walk o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 z epoki heroicznej Czarnego L\u0105du.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Erytrea wy\u0142oni\u0142a si\u0119 z owego wieku bohaterskiego jako kraj zrujnowany i dotkni\u0119ty kl\u0119sk\u0105 g\u0142odu na skutek d\u0142ugotrwa\u0142ej wojny. W 1993 r. rz\u0105d zasadzi\u0142 miliony drzew, m.in. owocowych; uruchomi\u0142 r\u00f3wnie\u017c program odtwarzania zniszczonych wsi i zak\u0142adania nowych. Erytrejczycy ch\u0119tnie powtarzali propagowane przez w\u0142adze has\u0142o \u201emamy przecie\u017c niepodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d, wzywaj\u0105ce do wyrzecze\u0144 i wysi\u0142ku w okresie powojennej odbudowy. Przyk\u0142ad dawali sami ministrowie, kt\u00f3rzy przez wiele miesi\u0119cy pracowali bez wynagrodzenia.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tkowo rz\u0105d, aby jak najszybciej \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 kapita\u0142 do ogo\u0142oconego kraju, ustanowi\u0142 skrajnie liberalne (w istocie neokolonialne) warunki dla zagranicznych inwestor\u00f3w. O ile jednak w wielu pa\u0144stwach takie rozwi\u0105zania, wprowadzone z za\u0142o\u017cenia tymczasowo, przechodz\u0105 w sytuacj\u0119 permanentn\u0105, a ich w\u0142adze nie chc\u0105 lub nie potrafi\u0105 wypl\u0105ta\u0107 swoich kraj\u00f3w z side\u0142 ekonomicznej kolonizacji, o tyle gdy po\u0142o\u017cenie gospodarcze Erytrei unormowa\u0142o si\u0119, prezydent Afeuerki zacz\u0105\u0142 zamyka\u0107 pa\u0144stwo na penetracj\u0119 czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych. W 2012 r. nowojorski Komitet Ochrony Dziennikarzy sklasyfikowa\u0142 Erytre\u0119 jako kraj o najni\u017cszym na \u015bwiecie poziomie wolno\u015bci prasy. Ostatni akredytowany dziennikarz zagraniczny zosta\u0142 stamt\u0105d wydalony w 2007 r., a miejscowym dziennikarzom wysy\u0142anie korespondencji za granic\u0119 bez zgody w\u0142adz grozi uwi\u0119zieniem w trybie administracyjnym. W Erytrei legalnie dzia\u0142aj\u0105 cztery wyznania: Erytrejski Ko\u015bci\u00f3\u0142 Ortodoksyjny (teuahdo<\/em>), Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, luteranie oraz muzu\u0142manie-sunnici. Inne grupy religijne s\u0105 zwalczane i usuwane z pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Zachodnie media nazywaj\u0105 Erytre\u0119 \u201eafryka\u0144sk\u0105 Kore\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105\u201d. Nielegalnych imigrant\u00f3w z tego kraju przedstawiaj\u0105 obowi\u0105zkowo jako \u201euchod\u017ac\u00f3w\u201d. Wprawdzie w Erytrei \u017cadnej wojny nie ma, ale zachodni dziennikarze podtrzymuj\u0105 swoj\u0105 narracj\u0119 standardowym t\u0142umaczeniem, \u017ce Erytrejczycy uciekaj\u0105 ze swojego kraju przed represyjn\u0105 dyktatur\u0105 i brakiem demokratycznych swob\u00f3d. Tymczasem w\u0142adze w Asmarze m\u00f3wi\u0105 dok\u0142adnie to samo, co ruchy anty-imigranckie w Europie: \u017ce szmuglowani do kraj\u00f3w \u201estarej Unii\u201d Erytrejczycy to imigranci ekonomiczni. Pod koniec lipca 2015 r. rz\u0105d Erytrei poprosi\u0142 Rad\u0119 Bezpiecze\u0144stwa ONZ o zorganizowanie mi\u0119dzynarodowego \u015bledztwa w sprawie gang\u00f3w przemytnik\u00f3w ludzi, kt\u00f3re agresywnie kaptuj\u0105 w\u015br\u00f3d obywateli Erytrei ch\u0119tnych do wyjazdu, obiecuj\u0105c im \u0142atwe i dostatnie \u017cycie w Europie. Sami cz\u0142onkowie erytrejskiej diaspory potwierdzaj\u0105 zreszt\u0105, \u017ce ich rodacy po przedostaniu si\u0119 na terytorium Unii Europejskiej cz\u0119sto konfabuluj\u0105 o zaznanych w kraju okropno\u015bciach, by wy\u0142udzi\u0107 upragniony status azylanta. Europejscy dziennikarze przyznaj\u0105 natomiast \u2013 z niejak\u0105 dezaprobat\u0105 \u2013 i\u017c erytrejscy imigranci pozostaj\u0105 podzieleni w kwestii stosunku do rz\u0105d\u00f3w Afeuerkiego i \u201ezwolennicy re\u017cimu\u201d wcale nie s\u0105 w\u015br\u00f3d nich mniej liczni od jego przeciwnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Niejeden spo\u015br\u00f3d os\u0142awionych afryka\u0144skich dyktator\u00f3w zosta\u0142 w polityce zagranicznej satelit\u0105 USA (Teodoro Obiang Nguema w Gwinei R\u00f3wnikowej, Ismail Omar Guelleh w D\u017cibuti, do niedawna Meles Zenaui w Etiopii i Blaise Compaor\u00e9 w Burkina Faso). Dzi\u0119ki ameryka\u0144skiemu parasolowi ochronnemu unikn\u0119li natr\u0119tnych oskar\u017ce\u0144 o \u201eniedemokratyczno\u015b\u0107\u201d. Erytrea natomiast nale\u017cy do pa\u0144stw Afryki najostrzej krytykowanych przez Departament Stanu. Po zniszczeniu przez NATO libijskiej D\u017camahiriji Isajas Afeuerki wydaje si\u0119 zatem naturalnym sukcesorem Muammara Kadafiego w roli depozytariusza sztandaru niezale\u017cno\u015bci Afryki od \u017c\u0105da\u0144 Zachodu, cz\u0119\u015bciowo podtrzymywanego dzi\u015b przez starcz\u0105 d\u0142o\u0144 Roberta Mugabe (jak ostatnio, gdy \u201ewieczny\u201d prezydent Zimbabwe, wyst\u0119puj\u0105c na forum ONZ w Nowym Jorku, ostro sprzeciwi\u0142 si\u0119 wpisaniu do cel\u00f3w Organizacji promowania homoseksualizmu).<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119ksza niezale\u017cno\u015b\u0107 od \u017c\u0105da\u0144 Zachodu przyda\u0142aby si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Polsce. Nie musimy bynajmniej przy\u0142\u0105cza\u0107 si\u0119 do pr\u00f3b izolacji Erytrei pod jego dyktando. Je\u017celi polskie w\u0142adze, jak zapewniaj\u0105, chc\u0105 co\u015b uczyni\u0107 dla powstrzymania procederu nielegalnej imigracji i sprz\u0119\u017conego z nim przemytu ludzi, powinny na forum ONZ poprze\u0107 wniosek Asmary o zarz\u0105dzenie przez Rad\u0119 Bezpiecze\u0144stwa \u015bledztwa w sprawie mafii przemytniczych i wsp\u00f3lnie z erytrejskim rz\u0105dem stara\u0107 si\u0119 dla niego pozyska\u0107 poparcie innych pa\u0144stw. Na forum Unii Europejskiej powinny zarazem zabiega\u0107 o wpisanie Erytrei na list\u0119 tzw. kraj\u00f3w bezpiecznych, kt\u00f3rych obywatele zatrzymani w charakterze nielegalnych imigrant\u00f3w s\u0105 odsy\u0142ani z powrotem do domu i nie mog\u0105 ubiega\u0107 si\u0119 o status azylanta. Wreszcie, Warszawa powinna zaprosi\u0107 erytrejskie w\u0142adze do udzia\u0142u na prawach r\u00f3wnej strony w uregulowaniu sytuacji Erytrejczyk\u00f3w skierowanych ju\u017c do Polski w ramach unijnych \u201ekwot\u201d. We wszystkich tych kwestiach polska ambasada w Kairze* powinna jak najszybciej nawi\u0105za\u0107 kontakt z Asmar\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi polski rz\u0105d umiej\u0119tnie wykorzysta k\u0142opotliw\u0105 spraw\u0119 nielegalnych imigrant\u00f3w jako okazj\u0119 do wyj\u015bcia z inicjatyw\u0105 w kierunku w\u0142adz Erytrei, mo\u017ce ona sta\u0107 si\u0119 punktem wyj\u015bcia do generalnego o\u017cywienia stosunk\u00f3w polsko-erytrejskich. Tych za\u015b nie nale\u017cy lekcewa\u017cy\u0107. W gospodarce Erytrei do niedawna najwi\u0119kszy udzia\u0142 zachowywa\u0142y rolnictwo (uprawa sorgo, pszenicy, ro\u015blin str\u0105czkowych i oleistych, bawe\u0142ny) oraz hodowla: wielb\u0142\u0105d\u00f3w na terenach nizinnych (wielb\u0142\u0105d widnieje w herbie Erytrei) i os\u0142\u00f3w na terenach wy\u017cynnych, a tak\u017ce byd\u0142a, k\u00f3z i owiec. Kraj ten posiada jednak r\u00f3wnie\u017c z\u0142o\u017ca rud miedzi i cynku w Debaroa czy soli potasowych w Kotlinie Danakilskiej. Ponadto na jego terytorium wydobywa si\u0119 rop\u0119 naftow\u0105, gaz ziemny i z\u0142oto. Dynamicznie rozwija si\u0119 przemys\u0142 przetw\u00f3rczy (m.in. saliny, produkcja paliw, sprz\u0119tu o\u015bwietleniowego, szk\u0142a, cementu, tekstyli\u00f3w, obuwia, wyrob\u00f3w sk\u00f3rzanych, artyku\u0142\u00f3w spo\u017cywczych). Przyrost gospodarczy Erytrei utrzymuje si\u0119 na poziomie 7-8% rocznie. Mamy wi\u0119c pole do ekonomicznej wymiany i wsp\u00f3\u0142pracy. Uprzednie ocieplenie kontakt\u00f3w politycznych na pewno przyczyni si\u0119 do jej rozwini\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n

Adam Danek<\/strong>, 20 pa\u017adziernika 2015<\/p>\n\n\n\n

*Rzeczpospolita Polska utrzymuje stosunki dyplomatyczne z Erytre\u0105, jednak ze wzgl\u0119d\u00f3w oszcz\u0119dno\u015bciowych nie posiada ambasady w Asmarze. Reprezentacja naszego pa\u0144stwa wobec w\u0142adz Erytrei nale\u017cy do zakresu kompetencji ambasady RP w Kairze, za\u015b reprezentacja pa\u0144stwa erytrejskiego wobec w\u0142adz Polski nale\u017cy do zakresu kompetencji ambasady Erytrei w Berlinie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wiadomo ju\u017c, \u017ce w ramach paliatywnego rozwi\u0105zywania kryzysu imigranckiego do Polski trafi grupa nielegalnych imigrant\u00f3w z Erytrei. Warto wi\u0119c zainteresowa\u0107 si\u0119 bli\u017cej wschodnioafryka\u0144skim krajem, z kt\u00f3rego przybyli, a kt\u00f3ry dla niemal wszystkich Polak\u00f3w pozostaje zupe\u0142nie nieznany. Pa\u0144stwo Erytrea, bo tak brzmi jego pe\u0142na oficjalna nazwa (w j\u0119zyku tigrinia: Hagere Ertra, po arabsku: Daulat Iritrja), pojawi\u0142o si\u0119 na…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-275","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=275"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":278,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275\/revisions\/278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=275"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=275"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=275"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}