{"id":291,"date":"2026-04-17T16:50:36","date_gmt":"2026-04-17T16:50:36","guid":{"rendered":"https:\/\/kaminski.re\/?p=291"},"modified":"2026-04-17T16:50:36","modified_gmt":"2026-04-17T16:50:36","slug":"adam-danek-nacjonalizm-i-internacjonalizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/2026\/04\/17\/adam-danek-nacjonalizm-i-internacjonalizm\/","title":{"rendered":"Adam Danek: Nacjonalizm i internacjonalizm"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Nacjonali\u015bci z regu\u0142y zak\u0142adaj\u0105, \u017ce internacjonalizm jest zaprzeczeniem (jako idea) i wrogiem (jako ruch polityczny) ich w\u0142asnych idea\u0142\u00f3w. Wypowiadaj\u0105 si\u0119 o nim z odraz\u0105. Internacjonali\u015bci manifestuj\u0105 identyczny stosunek do nacjonalizmu. Ale czy to aby na pewno w\u0142a\u015bciwe postawienie sprawy?<\/p>\n\n\n\n

Zupe\u0142nie inaczej zapatrywa\u0142 si\u0119 na to zagadnienie Zygmunt Cybichowski (1879-1946), polski politolog i znawca prawa mi\u0119dzynarodowego, politycznie zwi\u0105zany z Ruchem Narodowo-Radykalnym (Falang\u0105). Wed\u0142ug Cybichowskiego \u201emi\u0119dzynarodowo\u015b\u0107\u201d (internacjonalizm) uzupe\u0142nia \u201enarodowo\u015b\u0107\u201d (nacjonalizm), zamiast j\u0105 przekre\u015bla\u0107. Internacjonalizm to nie \u201elewacka ideologia\u201d, jak tonem \u015bwi\u0119tego oburzenia powtarzaj\u0105 nieraz narodowcy i prawicowcy. Internacjonalizm obejmuje wszelkie formy zdrowej wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzynarodowej, a tak\u017ce d\u0105\u017cenie do nich i propagowanie ich. Mi\u0119dzynarodowe<\/em> normy, zwyczaje, instytucje i organizacje rodz\u0105 si\u0119 jednak w kontaktach mi\u0119dzy narodami<\/strong>. Aby mog\u0142o zaistnie\u0107 to, co mi\u0119dzynarodowe, wcze\u015bniej musi istnie\u0107 to, co narodowe. Sfera narodowa jest pierwotna wzgl\u0119dem sfery mi\u0119dzynarodowej. Internacjonalizm ma swe fundamenty w nacjonalizmie. To, co dzi\u015b nazywamy prawem mi\u0119dzynarodowym, od rzymskiej staro\u017cytno\u015bci do XIX wieku okre\u015blano mianem ius gentium<\/em>, prawa narod\u00f3w. Termin \u201eprawo mi\u0119dzynarodowe\u201d wprowadzi\u0142 do j\u0119zyka polskiego dopiero konserwatywny prawnik Franciszek Kasparek (1844-1903).<\/p>\n\n\n\n

Internacjonalizm obejmuje wszelkie formy po\u017cytecznej wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzynarodowej, wi\u0119c le\u017cy w interesie wszystkich narod\u00f3w. Prawdzie tej nie mog\u0105 zaprzeczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c nacjonali\u015bci. Nikomu bowiem po\u017cytku nie przyni\u00f3s\u0142by stan absolutnej izolacji i permanentnego konfliktu, w kt\u00f3rym ka\u017cd\u0105 rozbie\u017cno\u015b\u0107 czy kwesti\u0119 sporn\u0105 rozstrzyga si\u0119 od razu mieczem i walk\u0105 na wyko\u0144czenie drugiej strony. Zdrowy nacjonalizm nie wyklucza zawierania korzystnych dwu- lub wielostronnych porozumie\u0144 z innymi pa\u0144stwami. Wi\u0119cej; dba\u0142o\u015b\u0107 o interes narodowy i dobr\u0105 pozycj\u0119 w\u0142asnego pa\u0144stwa oraz piel\u0119gnowanie i chronienie tego, co szczeg\u00f3lne dla nas, partykularne (to\u017csamo\u015bci narodowej) nie przekre\u015blaj\u0105 istnienia pewnego horyzontu uniwersalnego: wsp\u00f3lnych interes\u00f3w wszystkich pa\u0144stw (takich, jak cho\u0107by samo pokojowe wsp\u00f3\u0142istnienie) i potrzeby uznania powszechnego braterstwa ludzi (objawionego przez chrze\u015bcija\u0144stwo, ale zrozumianego i przez poga\u0144skich stoik\u00f3w Rzymu). Obie te p\u0142aszczyzny \u0142\u0105czy internacjonalizm, kt\u00f3remu na r\u00f3\u017cne sposoby torowali drog\u0119 Ludwik Zamenhof, Aleksander Lednicki, Richard Coudenhove-Kalergi czy indonezyjski prezydent Sukarno (jako promotor doktryny pa\u0144cza szila<\/em> w polityce mi\u0119dzynarodowej) i nie spos\u00f3b zanegowa\u0107 zasadniczo s\u0142usznej intencji tkwi\u0105cej w ich dziele. Poparcie dla dobrze poj\u0119tego internacjonalizmu nie ka\u017ce natomiast wyrzec si\u0119 pierwszoplanowej lojalno\u015bci wobec pa\u0144stwa narodowego. Claude-Henri de Saint-Simon, pomys\u0142odawca parlamentu europejskiego i \u201epatriotyzmu europejskiego\u201d, pragn\u0105\u0142 obj\u0105\u0107 wsp\u00f3lnym porz\u0105dkiem politycznym ca\u0142\u0105 Europ\u0119, a nast\u0119pnie ca\u0142y \u015bwiat. Swoje idee wy\u0142o\u017cy\u0142 jednak w pracy \u201ePartia narodowa albo industrialna a partia antynarodowa<\/em>\u201d, wyra\u017anie stawiaj\u0105c si\u0119 po stronie tej pierwszej. Dopiero ten, kto opowiada si\u0119 za realizacj\u0105 cel\u00f3w ponadnarodowych nawet w\u00f3wczas, gdy przynosi to szkody jego wsp\u00f3lnocie narodowej, g\u0142osi nie internacjonalizm, lecz dyskwalifikuj\u0105cy moralnie kosmopolityzm. I tak na przyk\u0142ad o ile powojenny blok wschodni z jego strukturami integracyjnymi by\u0142, przy wszystkich swoich u\u0142omno\u015bciach, projektem internacjonalistycznym, mocno opartym na wsp\u00f3\u0142pracy nacjonalizm\u00f3w pa\u0144stwowych i wzgl\u0119dnie autarkicznych gospodarek narodowych, o tyle postzimnowojenna Unia Europejska jest ju\u017c projektem kosmopolitycznym, ufundowanym na liberalnej utopii uszcz\u0119\u015bliwienia jednostek przez zniszczenie realnych wsp\u00f3lnot, do jakich nale\u017cy cz\u0142owiek (rodziny, Ko\u015bcio\u0142a, kraju, narodu, pa\u0144stwa).<\/p>\n\n\n\n

Wreszcie, odnotujmy na koniec, i\u017c podejmowane szereg razy w praktyce tworzenie mi\u0119dzynarod\u00f3wek nacjonalist\u00f3w tak\u017ce stanowi \u2013 do\u015b\u0107 oczywisty \u2013 przejaw internacjonalizmu. I nie ma w nim \u017cadnej sprzeczno\u015bci. Kto sam szanuje i ceni w\u0142asny nar\u00f3d, lepiej zrozumie innych, kt\u00f3rzy szanuj\u0105 i ceni\u0105 swoje. Aby uchroni\u0107 swe polityczne my\u015blenie przed jednostronnym obrazem \u015bwiata, nacjonali\u015bci powinni zarazem sta\u0107 si\u0119 internacjonalistami, a internacjonali\u015bci \u2013 nacjonalistami.<\/p>\n\n\n\n

Adam Danek<\/strong>, 21 sierpnia 2015<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nacjonali\u015bci z regu\u0142y zak\u0142adaj\u0105, \u017ce internacjonalizm jest zaprzeczeniem (jako idea) i wrogiem (jako ruch polityczny) ich w\u0142asnych idea\u0142\u00f3w. Wypowiadaj\u0105 si\u0119 o nim z odraz\u0105. Internacjonali\u015bci manifestuj\u0105 identyczny stosunek do nacjonalizmu. Ale czy to aby na pewno w\u0142a\u015bciwe postawienie sprawy? Zupe\u0142nie inaczej zapatrywa\u0142 si\u0119 na to zagadnienie Zygmunt Cybichowski (1879-1946), polski politolog i znawca prawa mi\u0119dzynarodowego,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-291","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/291","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=291"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/291\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":293,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/291\/revisions\/293"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=291"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=291"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=291"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}