{"id":306,"date":"2026-04-17T16:54:26","date_gmt":"2026-04-17T16:54:26","guid":{"rendered":"https:\/\/kaminski.re\/?p=306"},"modified":"2026-04-17T16:54:26","modified_gmt":"2026-04-17T16:54:26","slug":"adam-danek-wodz-i-lud","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/2026\/04\/17\/adam-danek-wodz-i-lud\/","title":{"rendered":"Adam Danek: W\u00f3dz i lud"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Czasem m\u00f3wi si\u0119 o kryzysie przyw\u00f3dztwa politycznego w naszym pa\u0144stwie. W kryzys mo\u017ce jednak wej\u015b\u0107 co\u015b, co uprzednio funkcjonuje. Tymczasem w Polsce przyw\u00f3dztwo polityczne z prawdziwego zdarzenia od dawna nie istnieje. Nie ma go ani po stronie rz\u0105du, ani po stronie opozycji.<\/p>\n\n\n\n

Przyw\u00f3dc\u0105 politycznym par excellence<\/em> jest w\u00f3dz. W\u00f3dz tworzy wizj\u0119 polityczn\u0105 i posiada umiej\u0119tno\u015b\u0107 przewodzenia ludowi, porwania go do urzeczywistnienia tej wizji. W Polsce w niezako\u0144czonym wci\u0105\u017c okresie Republiki Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u do typu wodza mo\u017ce najbardziej zbli\u017cyli si\u0119 Lech Wa\u0142\u0119sa i Andrzej Lepper. Ale wizja polityczna formu\u0142owana przez wodza to tylko og\u00f3lny zarys stanu i kszta\u0142tu, do jakiego chcia\u0142by on doprowadzi\u0107 pa\u0144stwo. Aby zosta\u0142a ona skonkretyzowana w program z\u0142o\u017cony z postulat\u00f3w mo\u017cliwych do bezpo\u015bredniej realizacji w praktyce, w\u00f3dz potrzebuje sztabu \u2013 Rooseveltowskiego \u201etrustu m\u00f3zg\u00f3w\u201d, a troch\u0119 te\u017c ideolog\u00f3w. To tu Wa\u0142\u0119sa i Lepper ponie\u015bli kl\u0119sk\u0119: \u017caden z nich nie umia\u0142 pozyska\u0107 i zorganizowa\u0107 sobie zaplecza intelektualnego. Dlatego najlepsze pomys\u0142y zar\u00f3wno Wa\u0142\u0119sy (dekrety prezydenckie, NATO-bis i EWG-bis, bro\u0144 nuklearna dla Polski), jak i Leppera (zacie\u015bnienie wsp\u00f3\u0142pracy z Chinami) nie przesz\u0142y nawet z fazy hase\u0142 do fazy projekt\u00f3w i pozosta\u0142y niezrealizowane.<\/p>\n\n\n\n

W\u00f3dz jest typem trybuna ludowego. Wyst\u0119puje po stronie i w imieniu ludu, a przeciwko salonom: wygodnickim i zapatrzonym w siebie elitom. Takie nastawienie przenika\u0142o zwyci\u0119sk\u0105 kampani\u0119 Wa\u0142\u0119sy w 1990 r., podobnie jak dzia\u0142alno\u015b\u0107 Leppera do 2005 r. We wsp\u00f3\u0142czesnym pa\u0144stwie w\u00f3dz wype\u0142nia wi\u0119c to samo zadanie, co \u201ekr\u00f3l patriota\u201d, kt\u00f3rego przyzywa\u0142 niegdy\u015b torys i jakobita Henry Saint John Bolingbroke (1678-1751), a kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 sojusznikiem ludu przeciw bogatemu mieszcza\u0144stwu i parlamentowi. Cz\u0142onkowie elity to sybaryci, beneficjenci obecnego systemu. W\u00f3dz obna\u017ca ich gnu\u015bno\u015b\u0107, wewn\u0119trzn\u0105 nico\u015b\u0107, brak wizji politycznej. Udowadnia, \u017ce ze swoim ustawionym, paso\u017cytniczym \u017cyciem wisz\u0105 w pustce, \u017ce ich obraz dobrostanu jest k\u0142amstwem, produktem ich alienacji. Dlatego elity boj\u0105 si\u0119 wodz\u00f3w, walcz\u0105 z nimi, g\u0142osz\u0105, \u017ce \u201etrzeba ich powstrzyma\u0107\u201d, przyprawiaj\u0105 im g\u0119b\u0119 burzycieli, awanturnik\u00f3w, \u201epopulist\u00f3w\u201d, \u201edemagog\u00f3w\u201d albo \u201eradyka\u0142\u00f3w\u201d. Istotnie, wodzowie s\u0105 \u201epopulistami\u201d, w tym sensie, \u017ce autentycznie reprezentuj\u0105 populus<\/em> \u2013 lud. Kilka miesi\u0119cy temu Marek Migalski pisa\u0142 na \u0142amach prasy: \u201eJe\u015bli demokracj\u0119 rozumiemy jako prawdziwe rz\u0105dy ludu, jako realizacj\u0119 jego woli i tak\u0105 organizacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3ra odzwierciedla\u0142aby mniemania zwyk\u0142ych ludzi, to w ca\u0142ej Unii Europejskiej jedynie radykalne partie i ugrupowania mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako demokratyczne. Bo tylko one naprawd\u0119 wyra\u017caj\u0105 pragnienia ludu i tylko one chc\u0105, by sta\u0142o si\u0119 im zado\u015b\u0107.\u201d<\/em> I tutaj akurat nale\u017cy przyzna\u0107 s\u0142uszno\u015b\u0107 politologowi, kt\u00f3remu towarzyszy zainteresowanie medi\u00f3w nieproporcjonalne do jego rzeczywistego dorobku.<\/p>\n\n\n\n

Zupe\u0142nie innym typem jest lider<\/em>. Nie przypadkiem okre\u015blenie owo pochodzi z Anglii, ojczyzny parlamentarnej kultury politycznej. Lider to technik polityki, cz\u0142owiek sprawny w zarz\u0105dzaniu parti\u0105: Aleksander Kwa\u015bniewski, Leszek Miller, Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski, Donald Tusk. Daje si\u0119 pozna\u0107 jako mistrz wewn\u0105trzpartyjnych rozgrywek, dlatego potrafi latami utrzymywa\u0107 si\u0119 na czele partii. Ale nie ma wizji politycznej i je\u015bli staje na czele pa\u0144stwa, nie dokonuje niczego szczeg\u00f3lnego: jego rz\u0105dy s\u0105 ja\u0142owe. Lider nigdy nie zostanie wodzem; to tylko partyjny technokrata. Dla wodza naturaln\u0105 aren\u0105 dzia\u0142ania jest ulica, mityng, wiec, mas\u00f3wka; dla lidera s\u0105 ni\u0105 biura partii, parlament i jego kuluary. Okre\u015blanie SLD, PiS czy PO mianem \u201epartii wodzowskich\u201d zakrawa na nieporozumienie.<\/p>\n\n\n\n

W\u00f3dz potrzebuje nie tylko sztabu. Potrzebuje r\u00f3wnie\u017c ludu, bo bez jego czynnego poparcia nic nie zdzia\u0142a. Lud trzeba uczyni\u0107 zdolnym do przyj\u0119cia wizji politycznej. Nie s\u0105 do tego zdolni ci, kt\u00f3rych generalnie nie interesuje pa\u0144stwo i jego stan. Dlatego lud trzeba wci\u0105ga\u0107 do polityki, aktywizowa\u0107, rozbudza\u0107 u niego zainteresowanie sprawami publicznymi, wyrywa\u0107 ze zoboj\u0119tnienia. Polskie spo\u0142ecze\u0144stwo nale\u017cy do najbierniejszych politycznie w Europie. Ta bierno\u015b\u0107 daje elitom przyzwolenie na wszystko i w kraju, gdzie obecnie brakuje wodz\u00f3w, trzeba zacz\u0105\u0107 od jej prze\u0142amania. U ludu nale\u017cy pobudza\u0107 krytycyzm wobec elit. Ka\u017cde dzia\u0142anie, kt\u00f3re temu s\u0142u\u017cy i zarazem odwodzi go od tch\u00f3rzowskiej ucieczki na emigracj\u0119, powoli przygotowuje lud do walki o w\u0142asny kraj. Pojawianie si\u0119 wodz\u00f3w nie zale\u017cy od naszej woli, a jedynie od wyrok\u00f3w Opatrzno\u015bci, ale tam, gdzie rodzi si\u0119 krytycyzm wobec elit i ich rz\u0105d\u00f3w, popularno\u015b\u0107 zyskuje my\u015bl o naprawie (sanacji). Powstaje pod\u0142o\u017ce dla formu\u0142owania wizji politycznych, a gdy spo\u0142ecze\u0144stwo nurtuj\u0105 wizje polityczne, w ko\u0144cu znajdzie si\u0119 cz\u0142owiek zdolny podj\u0105\u0107 jedn\u0105 z nich i poprowadzi\u0107 ludzi za sob\u0105. Nie dojdzie do tego tam, gdzie nar\u00f3d nie poszukuje wizji politycznej, bo w og\u00f3le nie odczuwa potrzeby jej szukania, zadowalaj\u0105c si\u0119 piwem, pornografi\u0105, czytaniem plotek z \u017cycia \u201egwiazd\u201d i biernym znoszeniem upokorze\u0144 ze strony elit.<\/p>\n\n\n\n

 Wszyscy dzi\u015b powtarzaj\u0105 bez ustanku: demokracja, demokracja. W porz\u0105dku \u2013 ale niech miejsce demokracji liberalnej zajmie demokracja wodzowska, demokracja peryklejska: jedno\u015b\u0107 wodza i ludu. Tylko ona mo\u017ce dzi\u015b wyci\u0105gn\u0105\u0107 Polsk\u0119 z impasu.<\/p>\n\n\n\n

Adam Danek<\/strong>, 11 czerwca 2015<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czasem m\u00f3wi si\u0119 o kryzysie przyw\u00f3dztwa politycznego w naszym pa\u0144stwie. W kryzys mo\u017ce jednak wej\u015b\u0107 co\u015b, co uprzednio funkcjonuje. Tymczasem w Polsce przyw\u00f3dztwo polityczne z prawdziwego zdarzenia od dawna nie istnieje. Nie ma go ani po stronie rz\u0105du, ani po stronie opozycji. Przyw\u00f3dc\u0105 politycznym par excellence jest w\u00f3dz. W\u00f3dz tworzy wizj\u0119 polityczn\u0105 i posiada umiej\u0119tno\u015b\u0107 przewodzenia ludowi,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-306","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/306","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=306"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/306\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":308,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/306\/revisions\/308"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=306"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=306"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=306"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}