{"id":336,"date":"2026-04-17T17:03:45","date_gmt":"2026-04-17T17:03:45","guid":{"rendered":"https:\/\/kaminski.re\/?p=336"},"modified":"2026-04-17T17:03:45","modified_gmt":"2026-04-17T17:03:45","slug":"adam-danek-contra-tyranniae-vehiculi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/2026\/04\/17\/adam-danek-contra-tyranniae-vehiculi\/","title":{"rendered":"Adam Danek: Contra tyranniae vehiculi"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

   Szale\u0144stwo naszych rodak\u00f3w na punkcie czterech k\u00f3\u0142ek dawno przekroczy\u0142o wszelkie granice. Flota samochodowa w Polsce rozros\u0142a si\u0119 do monstrualnych rozmiar\u00f3w. Aut na naszych ulicach zrobi\u0142o si\u0119 zwyczajnie za du\u017co. Ma\u0142o kto chce lub ma odwag\u0119 przyzna\u0107 to, co wszyscy widzimy i odczuwamy na ka\u017cdym kroku, zw\u0142aszcza w wi\u0119kszych miastach. Jezdnie s\u0105 chronicznie zakorkowane. Unosi si\u0119 nad nimi ryk silnik\u00f3w, klakson\u00f3w i samochodowych radioodtwarzaczy, przed kt\u00f3rym mieszka\u0144cy musz\u0105 si\u0119 kry\u0107 za przes\u0142aniaj\u0105cymi \u015bwiat i szpec\u0105cymi krajobraz gigantycznymi ekranami ochronnymi. Po sprawunki i na spacery chodz\u0105 w spalinach, przed kt\u00f3rymi ju\u017c w\u0142a\u015bciwie nie spos\u00f3b uciec. Kierowcy zastawiaj\u0105 swoimi samochodami ka\u017cdy skrawek nie tylko parking\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c chodnik\u00f3w, a nawet osiedlowych trawnik\u00f3w. Chodniki zawalone autami, cho\u0107 przeznaczone dla pieszych, robi\u0105 si\u0119 nie do przej\u015bcia, cz\u0119sto w najzupe\u0142niej dos\u0142ownym sensie \u2013 chodzi\u0107 trzeba jezdni\u0105. Liczba wypadk\u00f3w drogowych (i ich ofiar) utrzymuje si\u0119 na wysokim poziomie. Samochody s\u0105 ponadto niewyczerpanym \u017ar\u00f3d\u0142em wzajemnej agresji w sytuacjach z \u017cycia codziennego. Dotknij pierwszemu lepszemu ch\u0142opu jego ukochany samoch\u00f3d, cho\u0107by przypadkiem i nie wyrz\u0105dzaj\u0105c \u017cadnej szkody, a natychmiast wystartuje do ciebie z g\u0119b\u0105, je\u015bli nie z pi\u0119\u015bciami. Zanieczyszczenie, ha\u0142as, stres i agresja stanowi\u0105 pod\u0142o\u017ce dla chor\u00f3b cywilizacyjnych, kt\u00f3re dzi\u0119ki nim zbieraj\u0105 coraz obfitsze \u017cniwo.<\/p>\n\n\n\n

   Mimo to Polacy wci\u0105\u017c nie maj\u0105 do\u015b\u0107 samochod\u00f3w. Widuje si\u0119 gospodarstwa domowe, gdzie mieszkaj\u0105 dwie osoby, a samochody s\u0105 trzy, albo inne, gdzie mieszkaj\u0105 cztery osoby i ka\u017cda ma osobne auto. Nasza rzeczywisto\u015b\u0107 potwierdza teorie marksist\u00f3w: ludzie stali si\u0119 niewolnikami i s\u0142ugami rzeczy przez siebie wytworzonych.<\/p>\n\n\n\n

   Powszechn\u0105 akceptacj\u0119 zdoby\u0142 na razie tylko jeden pomys\u0142 na z\u0142agodzenie tyranii samochodu: rower. Has\u0142a rozbudowy \u015bcie\u017cek rowerowych, tworzenia miejskich wypo\u017cyczalni rower\u00f3w i tym podobne zyska\u0142y popularno\u015b\u0107 i s\u0105, lepiej lub gorzej, realizowane. Zg\u00f3d\u017amy si\u0119, \u017ce rower jako \u015brodek lokomocji posiada liczne zalety. Cichy, przyjazny \u015brodowisku, rozwija fizycznie i nie zabiera innym miejsca. Ale sam jeden nie stanowi realnej alternatywy dla samochodu ani w transporcie osobowym, ani w transporcie towarowym. Tabun\u00f3w zach\u0142annych i samolubnych kierowc\u00f3w wje\u017cd\u017caj\u0105cych na ka\u017cdy metr kwadratowy naszej \u017cyciowej przestrzeni nie przesadzi si\u0119 masowo na rowery.<\/p>\n\n\n\n

   W dziedzinie transportu osobowego alternatywy takiej dostarcza natomiast komunikacja publiczna: autobusy, w du\u017cych aglomeracjach zw\u0142aszcza tramwaje, a tak\u017ce koleje miejskie i podmiejskie. Obecnie w u\u017cycie wchodz\u0105 ekologiczne autobusy z nap\u0119dem elektrycznym, kt\u00f3rych wysokie koszty eksploatacji wymuszaj\u0105 nie tylko utrzymanie, lecz \u2013 je\u015bli maj\u0105 si\u0119 w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci upowszechni\u0107 \u2013 r\u00f3wnie\u017c rozbudow\u0119 komunikacji publicznej i zwi\u0119kszenie na ni\u0105 nak\u0142ad\u00f3w finansowych. Ale nawet autobus o nap\u0119dzie spalinowym jest lepszy od nadmiaru prywatnych samochod\u00f3w osobowych. Wystarczy przyjrze\u0107 si\u0119 autom w ulicznym korku, czasem ci\u0105gn\u0105cym si\u0119 po horyzont: najcz\u0119\u015bciej w ka\u017cdym z nich siedzi tylko jedna osoba. Autobus spalinowy przewozi kilkadziesi\u0105t os\u00f3b, na jezdni zajmuje nie wi\u0119cej miejsca, ni\u017c trzy-cztery samochody osobowe, a smrodzi i ha\u0142asuje nie wi\u0119cej, ni\u017c jeden.<\/p>\n\n\n\n

  W dziedzinie przewozu towar\u00f3w alternatyw\u0119 dla aut stanowi\u0105 transport kolejowy i rzeczny \u2013 oba bardziej tradycyjne i bardziej ekologiczne od samochodowego. Odci\u0105\u017cenie dr\u00f3g za ich pomoc\u0105 i przywr\u00f3cenie zr\u00f3wnowa\u017conej struktury transportu w Polsce b\u0119dzie jednak wymaga\u0107 odbudowy taboru kolejowego i floty rzecznej oraz inwestycji w obs\u0142uguj\u0105c\u0105 je infrastruktur\u0119, co trudno sobie wyobrazi\u0107 bez walnego powrotu kapita\u0142u pa\u0144stwowego na tory i rzeki.<\/p>\n\n\n\n

   Przeprofilowania polskiego transportu w zasugerowanym powy\u017cej kierunku nie przeprowadzi si\u0119 ca\u0142kiem dobrowolnie. W\u0142adza, kt\u00f3ra si\u0119 tego podejmie, musi by\u0107 przygotowana na konfrontacj\u0119 z szerokim lobby egoist\u00f3w, dla kt\u00f3rych \u017cadne wzgl\u0119dy nie s\u0105 wa\u017cniejsze od ich w\u0142asnej wygody, a pierwszym wymogiem tej subiektywnie, kr\u00f3tkowzrocznie i niekonsekwentnie pojmowanej wygody jest mo\u017cno\u015b\u0107 wjechania ich ukochanym samochodem i zaparkowania go wsz\u0119dzie i zawsze. Rozumna polityka transportowa (a tak\u017ce polityka spo\u0142eczna i polityka ochrony \u015brodowiska) nie obejdzie konieczno\u015bci wywarcia nacisku na t\u0119 spor\u0105 i potencjalnie krzykliw\u0105 grup\u0119, obliczonego na zmniejszenie liczby aut na polskich ulicach. Nacisk ten mo\u017ce przyj\u0105\u0107 form\u0119 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n

\u2013 zmian w kodeksie ruchu drogowego, jak najkorzystniejszych dla pieszych, rowerzyst\u00f3w i pojazd\u00f3w MPK, a jak najbardziej dotkliwych i kr\u0119puj\u0105cych dla kierowc\u00f3w;<\/p>\n\n\n\n

\u2013 wy\u0142\u0105czenia z ruchu drogowego, pod dowolnym pretekstem, jak najwi\u0119kszej liczby ulic (np. w otoczeniu szk\u00f3\u0142 i przedszkoli);<\/p>\n\n\n\n

\u2013 rozszerzenia stref p\u0142atnego parkowania i podnoszenia op\u0142at za miejsca parkingowe, po\u0142\u0105czonego z rygorystyczn\u0105 ich kontrol\u0105 przez parkingowych.<\/p>\n\n\n\n

   Aby obni\u017cy\u0107 patologicznie wysoki poziom motoryzacji naszego zbiorowego \u017cycia, a podnie\u015b\u0107 jego jako\u015b\u0107, samolubnych i wygodnickich kierowc\u00f3w trzeba zwyczajnie zmusi\u0107 do korzystania z alternatywnych \u015brodk\u00f3w transportu. W\u0142adze publicznie powinien tu mobilizowa\u0107 przyk\u0142ad kraj\u00f3w, kt\u00f3re podobn\u0105 strategi\u0119 konsekwentnie realizowa\u0142y i teraz korzystaj\u0105 z jej dobroczynnych skutk\u00f3w, na przyk\u0142ad pa\u0144stw skandynawskich. W tej batalii nasze w\u0142adze mog\u0105 te\u017c liczy\u0107 na poparcie bardziej o\u015bwieconej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa. Jej szeregi ju\u017c teraz stopniowo powi\u0119kszaj\u0105 si\u0119 i b\u0119d\u0105 rosn\u0105\u0107 w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Adam Danek<\/strong>, 15 stycznia 2015<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

   Szale\u0144stwo naszych rodak\u00f3w na punkcie czterech k\u00f3\u0142ek dawno przekroczy\u0142o wszelkie granice. Flota samochodowa w Polsce rozros\u0142a si\u0119 do monstrualnych rozmiar\u00f3w. Aut na naszych ulicach zrobi\u0142o si\u0119 zwyczajnie za du\u017co. Ma\u0142o kto chce lub ma odwag\u0119 przyzna\u0107 to, co wszyscy widzimy i odczuwamy na ka\u017cdym kroku, zw\u0142aszcza w wi\u0119kszych miastach. Jezdnie s\u0105 chronicznie zakorkowane. Unosi…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-336","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=336"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/336\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":338,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/336\/revisions\/338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}