{"id":348,"date":"2026-04-17T17:06:44","date_gmt":"2026-04-17T17:06:44","guid":{"rendered":"https:\/\/kaminski.re\/?p=348"},"modified":"2026-04-17T17:06:44","modified_gmt":"2026-04-17T17:06:44","slug":"adam-danek-o-zachowaniu-sie-przy-stole","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/2026\/04\/17\/adam-danek-o-zachowaniu-sie-przy-stole\/","title":{"rendered":"Adam Danek: O zachowaniu si\u0119 przy stole"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Po ostatnim Soborze powszechnym w Ko\u015bciele katolickim nast\u0105pi\u0142 upadek liturgii. Potwierdzaj\u0105 to nawet zewn\u0119trzni i zupe\u0142nie nieuprzedzeni obserwatorzy, na przyk\u0142ad niekatoliccy religioznawcy. Wbrew pokrzykiwaniom sekciarsko nastawionych grupek \u201etradycjonalist\u00f3w katolickich\u201d (z w\u0142asnego nadania), owego zepsucia naszych rytua\u0142\u00f3w nie spowodowa\u0142a oficjalna zmiana rytu Mszy \u015bwi\u0119tej. O wiele wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 odegra\u0142o w tym wzgl\u0119dzie upowszechnienie (i przyzwolenie na nie) pozornie drobnych zmian w zwyczajowej praktyce celebry \u2013 \u0142atwo i na co dzie\u0144 zauwa\u017calnych nawet dla szeregowych wiernych (kt\u00f3rzy nie wczytuj\u0105 si\u0119 w formularze mszalne) i dlatego wywieraj\u0105cych mocniejszy, cho\u0107 niekoniecznie u\u015bwiadomiony wp\u0142yw na ich \u017cycie wewn\u0119trzne. Do najwa\u017cniejszych takich zmian nale\u017cy zast\u0105pienie o\u0142tarza tradycyjnego typu o\u0142tarzem w formie sto\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

Aby przyzwyczai\u0107 nas do tej zmiany, rozpropagowano uroczyste okre\u015blenie o\u0142tarza jako \u201esto\u0142u eucharystycznego\u201d. Ale o\u0142tarz, gdy chodzi o jego pochodzenie i pierwotny charakter, wcale nie jest sto\u0142em. O\u0142tarz katolicki to miejsce sk\u0142adania ofiary, czyli dawny o\u0142tarz poga\u0144ski, a wi\u0119c w\u0142a\u015bciwie kamie\u0144 ofiarny, na kt\u00f3ry p\u0142yn\u0119\u0142a krew. Chyba najwymowniej przypomina o tym ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bwi\u0119tych Sergiusza i Bachusa w syryjskim mie\u015bcie Maalula, zaadaptowany jeszcze w staro\u017cytno\u015bci do cel\u00f3w kultu chrze\u015bcija\u0144skiego z wcze\u015bniejszej \u015bwi\u0105tyni poga\u0144skiej: znajduj\u0105ce si\u0119 w nim kamienne o\u0142tarze s\u0142u\u017cy\u0142y pierwotnie poganom do sk\u0142adania krwawych ofiar, na co wskazuje ich budowa (m.in. pochy\u0142o\u015bci do odprowadzania wylanej krwi).<\/p>\n\n\n\n

Dlatego przedsoborowy o\u0142tarz na\u015bladuje kszta\u0142tem kamienny blok nawet, je\u015bli zosta\u0142 wykonany z drewna lub jeszcze innych materia\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

O\u0142tarz w postaci sto\u0142u zmienia perspektyw\u0119. Wszyscy staj\u0105 si\u0119 bardziej rozlu\u017anieni. Przy stole gromadzimy si\u0119 nie tyle, by uczestniczy\u0107 w sk\u0142adaniu ofiary, ile na \u201euczt\u0119 eucharystyczn\u0105\u201d, czyli na posi\u0142ek. Posi\u0142ek to co\u015b, co jest nam potrzebne dla naszego w\u0142asnego dobrostanu. Ofiara, mysterium tremendum<\/em>, wiecznie ponawiany, krwawy metafizyczny dramat, kt\u00f3ry podtrzymuje istnienie wszech\u015bwiata \u2013 odsuwa si\u0119 dla nas na dalszy plan.<\/p>\n\n\n\n

Gromadzimy si\u0119 wok\u00f3\u0142<\/strong> sto\u0142u, a nie u stopni o\u0142tarza. Horyzontalny uk\u0142ad przestrzenny zast\u0119puje uk\u0142ad wertykalny. Ten pierwszy sugeruje r\u00f3wno\u015b\u0107 wszystkich obecnych, ten drugi przypomina wiernym o potrzebie pokory, ka\u017c\u0105c im sta\u0107 poni\u017cej miejsca, gdzie prawo wst\u0119pu (po stopniach) ma jedynie kap\u0142an sprawuj\u0105cy naj\u015bwi\u0119tsze tajemnice. A w\u0142a\u015bciwie powinno si\u0119 m\u00f3wi\u0107: kap\u0142an sprawuj\u0105cy misteria naszego kultu (\u0142ac. mysterium<\/em> \u2013 \u201etajemnica\u201d), poniewa\u017c nasze poj\u0119cie sakrament\u00f3w to schrystianizowana wersja starszego, poga\u0144skiego jeszcze poj\u0119cia misteri\u00f3w. Napisane w IV wieku wa\u017cne dzie\u0142o \u015bw. Ambro\u017cego z Mediolanu po\u015bwi\u0119cone sakramentom nosi tytu\u0142 \u201eDe mysteriis\u201d<\/em>, prze\u0142o\u017cony jednak na polski jako \u201eO tajemnicach\u201d<\/em> zamiast \u201eO misteriach\u201d<\/em>, co lepiej oddawa\u0142oby jego sens. W j\u0119zyku liturgii Msza \u015bwi\u0119ta do dzi\u015b nazywa si\u0119 \u201emisterium paschalnym\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Zamiana Mszy w spotkanie przy stole zaciera wszystkie te znaczenia. Analogiczny efekt wywo\u0142uje brak w nowoczesnych ko\u015bcio\u0142ach (cz\u0119sto b\u0119d\u0105cych pomnikami groteskowej brzydoty) prezbiterium \u2013 cz\u0119\u015bci kap\u0142a\u0144skiej, oddzielonej od nawy dla ludu i przeznaczonej do sk\u0142adania ofiar, gdzie przechowuje si\u0119 Sanctissimum<\/em>, Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament.<\/p>\n\n\n\n

Symboliczne obni\u017cenie rangi Mszy \u015bwi\u0119tej nie wynika ze stosowania nowego jej rytu zamiast starszego, ale ma \u017ar\u00f3d\u0142a gdzie indziej. Dowodzi tego fakt, \u017ce pierwsze Msze w wersji sto\u0142owej odprawiono na wiele lat przed Soborem Watyka\u0144skim II. Osiem dekad temu niemiecki benedyktyn Martin Michler celebrowa\u0142 Msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 podczas rekolekcji dla student\u00f3w na wiejskiej farmie w brazylijskim stanie Rio de Janeiro. Mia\u0142o to miejsce 11 lipca 1933 r. Odprawi\u0142 j\u0105 na zwyk\u0142ym stole ustawionym na \u015brodku pokoju, przed kt\u00f3rym na rozstawionych p\u00f3\u0142koli\u015bcie krzes\u0142ach zasiedli studenci. Jeden z nich, Jos\u00e9 Ariovaldo da Silva, ju\u017c jako kap\u0142an i franciszkanin wspomina\u0142 potem: \u201eBy\u0142a to pierwsza w Brazylii Msza \u015bw. odprawiona twarz\u0105 do ludu!\u201d<\/em>* Poniewa\u017c nikt nie protestowa\u0142, ojciec Michler zacz\u0105\u0142 celebrowa\u0107 w ten spos\u00f3b Msz\u0119 regularnie co tydzie\u0144 i jawnie, w klasztorze \u015bw. Benedykta w Rio de Janeiro, zamiast na wiejskim odludziu.<\/p>\n\n\n\n

Od tamtej pory pojawi\u0142y si\u0119 dalsze innowacje w\u0105tpliwej warto\u015bci. I tak, cho\u0107 nie nakazuje tego msza\u0142, po komunii swojej i wiernych celebrans coraz cz\u0119\u015bciej siada na chwil\u0119 na krze\u015ble za o\u0142tarzem lub obok niego. Sko\u0144czy\u0142 je\u015b\u0107 i podawa\u0107 posi\u0142ek, wi\u0119c odpoczywa (m\u00f3wi\u0105c brutalnie: trawi) \u2013 a przynajmniej taka jest symboliczna wymowa gestu. Przyziemno\u015b\u0107 w miejsce wznios\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Zamkni\u0119ci we w\u0142asnym \u015brodowiskowym getcie \u201etradycjonali\u015bci katoliccy\u201d myl\u0105 si\u0119, gdy win\u0105 za \u00f3w stan rzeczy obarczaj\u0105 sam Novus Ordo Missae<\/em>. Msz\u0119 w rycie z 1970 r. r\u00f3wnie\u017c mo\u017cna odprawi\u0107 na o\u0142tarzu, kt\u00f3ry wygl\u0105da jak o\u0142tarz, a nie jak st\u00f3\u0142, bez siadania na sjest\u0119, bez natr\u0119tnej wszechobecno\u015bci mikrofonu i w og\u00f3le bez strachu o dostateczne \u201eudzisiejszenie\u201d (w\u0142. aggiornamento<\/em>) ka\u017cdego najdrobniejszego elementu, by jak najlepiej dostosowa\u0107 si\u0119 do ducha obecnej epoki. Trzeba tylko wyra\u017anie chcie\u0107 zachowa\u0107 w strumieniu p\u0119dz\u0105cego chaotycznie czasu to, co jest wieczne, a nie \u201edzisiejsze\u201d, czyli chwilowe.<\/p>\n\n\n\n

Adam Danek, 24 listopada 2014<\/p>\n\n\n\n

* Prze\u0142. Jerzy Wolak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po ostatnim Soborze powszechnym w Ko\u015bciele katolickim nast\u0105pi\u0142 upadek liturgii. Potwierdzaj\u0105 to nawet zewn\u0119trzni i zupe\u0142nie nieuprzedzeni obserwatorzy, na przyk\u0142ad niekatoliccy religioznawcy. Wbrew pokrzykiwaniom sekciarsko nastawionych grupek \u201etradycjonalist\u00f3w katolickich\u201d (z w\u0142asnego nadania), owego zepsucia naszych rytua\u0142\u00f3w nie spowodowa\u0142a oficjalna zmiana rytu Mszy \u015bwi\u0119tej. O wiele wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 odegra\u0142o w tym wzgl\u0119dzie upowszechnienie (i przyzwolenie na…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-348","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/348","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=348"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/348\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":350,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/348\/revisions\/350"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=348"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=348"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=348"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}