{"id":426,"date":"2026-04-17T17:27:47","date_gmt":"2026-04-17T17:27:47","guid":{"rendered":"https:\/\/kaminski.re\/?p=426"},"modified":"2026-04-17T17:27:47","modified_gmt":"2026-04-17T17:27:47","slug":"adam-danek-miec-albo-nie-miec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/2026\/04\/17\/adam-danek-miec-albo-nie-miec\/","title":{"rendered":"Adam Danek: Mie\u0107 albo nie mie\u0107"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Na og\u00f3\u0142 niewiele zjawisk wydaje si\u0119 nam r\u00f3wnie oczywiste, co ludzka sk\u0142onno\u015b\u0107 do powi\u0119kszania w\u0142asnego maj\u0105tku. W oczach wi\u0119kszo\u015bci z nas ch\u0119\u0107 bogacenia si\u0119 nie wymaga \u017cadnych uzasadnie\u0144, bo jest zrozumia\u0142a sama przez si\u0119. Twierdzi si\u0119 nawet, \u017ce w samej naturze cz\u0142owieka tkwi d\u0105\u017cenie do posiadania wi\u0119cej, ni\u017c si\u0119 posiada obecnie. Innymi s\u0142owy, mniej lub bardziej \u015bwiadomie uznajemy gromadzenie w\u0142asno\u015bci za cel sam w sobie.<\/p>\n\n\n\n

   Takie stanowisko nigdy jednak nie by\u0142o stanowiskiem chrze\u015bcija\u0144stwa. Z chrze\u015bcija\u0144skiego punktu widzenia w\u0142asno\u015b\u0107 nie jest usprawiedliwiona sama przez si\u0119, lecz przez swoj\u0105 funkcj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 (kt\u00f3rej istnienie zaciekle neguj\u0105 liberalni materiali\u015bci). Ludzkie prawo w\u0142asno\u015bci ma uzasadnienie wy\u0142\u0105cznie w obowi\u0105zkach wynikaj\u0105cych z jej posiadania. Mo\u017cemy dysponowa\u0107 w\u0142asno\u015bci\u0105, by m\u00f3c wype\u0142nia\u0107 te obowi\u0105zki. W\u0142asno\u015b\u0107 sama w sobie nie stanowi warto\u015bci moralnej \u2013 moralny charakter w\u0142asno\u015bci zale\u017cy ca\u0142kowicie od realizacji jej funkcji spo\u0142ecznej. Z chrze\u015bcija\u0144skiego punktu widzenia nie ma bardziej b\u0142\u0119dnego pogl\u0105du, ni\u017c ten zawarty w ulubionej formu\u0142ce liberalnych materialist\u00f3w: \u201eTo moja w\u0142asno\u015b\u0107 i nikomu nic do tego, co z ni\u0105 robi\u0119! Bo na tym polega wolno\u015b\u0107!\u201d W\u0142asno\u015b\u0107 nie jest nam dana po to, \u017ceby\u015bmy mogli jej swobodnie u\u017cywa\u0107, ani tym bardziej po to, \u017ceby\u015bmy mogli sobie dzi\u0119ki niej pou\u017cywa\u0107 \u2013 jak podsuwaj\u0105 nam liberalni materiali\u015bci w swojej \u017ca\u0142o\u015bnie hedonistycznej wizji \u017cycia. W\u0142asno\u015b\u0107 jest nam dana po to, by rozporz\u0105dza\u0107 ni\u0105 w \u015bci\u015ble okre\u015blony spos\u00f3b \u2013 i pod warunkiem, \u017ce b\u0119dziemy tak w\u0142a\u015bnie czyni\u0107.<\/p>\n\n\n\n

   Spos\u00f3b ten wskazuje na przyk\u0142ad \u015bw. Tomasz z Akwinu w \u201eSummie teologicznej\u201d<\/em>, pisz\u0105c: \u201eCz\u0142owiek powinien posiada\u0107 rzeczy zewn\u0119trzne nie jako swoje w\u0142asne, ale jako wsp\u00f3lne, mianowicie z gotowo\u015bci\u0105 do przekazania ich innym, znajduj\u0105cym si\u0119 w potrzebie.\u201d<\/em> Chrze\u015bcija\u0144skie stanowisko jest jasne. Posiadamy w\u0142asno\u015b\u0107, aby si\u0119 ni\u0105 dzieli\u0107: aby pomaga\u0107 ludziom, kt\u00f3rzy znajduj\u0105 si\u0119 w trudniejszym po\u0142o\u017ceniu od nas. Pomaganie innym nie oznacza przy tym przyk\u0142adowo umilania \u017cycia w\u0142asnym bachorom poprzez fundowanie im coraz to nowych zabawek i rozrywek, lecz niesienie pomocy rzeczywi\u015bcie potrzebuj\u0105cym. Nie oznacza te\u017c fundowania zbytk\u00f3w sobie pod pretekstem, \u017ce w ten spos\u00f3b daj\u0119 zarobi\u0107 innym (ich wytw\u00f3rcom i sprzedawcom), lecz odmawianie sobie zb\u0119dnych rzeczy i udzielanie ze swej w\u0142asno\u015bci tym, kt\u00f3rzy nie maj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

   Liberalnym materialistom zdarza si\u0119 wprawdzie chwali\u0107 niekt\u00f3re przejawy chrze\u015bcija\u0144skiej etyki gospodarczej. Maj\u0105 jednak dla nich swoje wyt\u0142umaczenie: \u201eoszcz\u0119dno\u015b\u0107 jest potrzebna, poniewa\u017c prowadzi do akumulacji kapita\u0142u\u201d. S\u0105 w\u00f3wczas przychylni wybranym przejawom, ale nie zasadzie, istocie tej etyki. Oszcz\u0119dno\u015b\u0107 na przyk\u0142ad to tylko przejaw g\u0142\u0119bszych i szerszych cn\u00f3t: skromno\u015bci i umiarkowania (pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci). Chrze\u015bcijanin praktykuje skromno\u015b\u0107 i umiar, aby w jak najwi\u0119kszym stopniu wyzwoli\u0107 si\u0119 z zale\u017cno\u015bci od rzeczy materialnych i dzi\u0119ki temu, poprzez ascez\u0119, bardziej podoba\u0107 si\u0119 Stw\u00f3rcy. Oszcz\u0119dzanie tylko po to, \u017ceby mie\u0107 wi\u0119cej pieni\u0119dzy, to nowo\u017cytny wymys\u0142 herezji kalwi\u0144skiej. Zgodnie z tym konceptem oszcz\u0119dno\u015b\u0107 s\u0142u\u017cy jedynie skuteczniejszej realizacji w\u0142asnej chciwo\u015bci. Puryta\u0144skim idea\u0142em jest Ebenezer Scrooge: sknera, kt\u00f3ry sk\u0105pi wydatk\u00f3w na wszystko, w tym na innych ludzi \u2013 swoich pracownik\u00f3w. Jak modelowy biznesmen z ksi\u0105\u017cek Misesa i Rothbarda, Scrooge bezwzgl\u0119dnie \u201eoptymalizuje koszt pracy\u201d, \u017ceby tylko mie\u0107 coraz wi\u0119cej pieni\u0119dzy. Tym samym \u201edzia\u0142a racjonalnie\u201d i nie interesuje si\u0119 losem rodziny swojego podw\u0142adnego, bo ekonomia nie zajmuje si\u0119 takimi sprawami.<\/p>\n\n\n\n

   Na koniec nale\u017cy uwypukli\u0107 jeszcze jeden punkt chrze\u015bcija\u0144skiej etyki gospodarczej. Je\u017celi bogactwa nie u\u017cywa si\u0119 w konkretnym celu ku po\u017cytkowi innych, to lepiej go nie mie\u0107, ni\u017c mie\u0107. Albowiem zepsuta przez grzech, samolubna natura cz\u0142owieka sprawia, \u017ce \u0142atwiej u\u017cywa on bogactw do czynienia z\u0142a, ni\u017c do czynienia dobra, je\u017celi pozostawi\u0107 mu w tej kwestii zupe\u0142n\u0105 swobod\u0119 wyboru.<\/p>\n\n\n\n

   \u201eZaprawd\u0119, powiadam wam: bogatemu trudno b\u0119dzie wej\u015b\u0107 do kr\u00f3lestwa niebieskiego. Jeszcze raz wam powiadam: \u0142atwiej jest wielb\u0142\u0105dowi przej\u015b\u0107 przez ucho igielne, ni\u017c bogatemu wej\u015b\u0107 do kr\u00f3lestwa niebieskiego.\u201d<\/em> (Mt 19, 23-24)<\/p>\n\n\n\n

Adam Danek<\/strong>, 21 lutego 2014<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na og\u00f3\u0142 niewiele zjawisk wydaje si\u0119 nam r\u00f3wnie oczywiste, co ludzka sk\u0142onno\u015b\u0107 do powi\u0119kszania w\u0142asnego maj\u0105tku. W oczach wi\u0119kszo\u015bci z nas ch\u0119\u0107 bogacenia si\u0119 nie wymaga \u017cadnych uzasadnie\u0144, bo jest zrozumia\u0142a sama przez si\u0119. Twierdzi si\u0119 nawet, \u017ce w samej naturze cz\u0142owieka tkwi d\u0105\u017cenie do posiadania wi\u0119cej, ni\u017c si\u0119 posiada obecnie. Innymi s\u0142owy, mniej lub…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-426","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=426"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":428,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426\/revisions\/428"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=426"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=426"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=426"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}