{"id":432,"date":"2026-04-17T17:29:02","date_gmt":"2026-04-17T17:29:02","guid":{"rendered":"https:\/\/kaminski.re\/?p=432"},"modified":"2026-04-17T17:29:02","modified_gmt":"2026-04-17T17:29:02","slug":"adam-danek-najstarszy-patron-wolnosciowcow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/2026\/04\/17\/adam-danek-najstarszy-patron-wolnosciowcow\/","title":{"rendered":"Adam Danek: Najstarszy patron wolno\u015bciowc\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"400\" src=\"https:\/\/kaminski.re\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2013-2-7_1140_760_60auto.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-433\" srcset=\"https:\/\/kaminski.re\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2013-2-7_1140_760_60auto.jpg 600w, https:\/\/kaminski.re\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2013-2-7_1140_760_60auto-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u201eWolno\u015bciowcy\u201d uwa\u017caj\u0105, i\u017c cz\u0142owiek powinien by\u0107 \u201ewolny\u201d, to znaczy m\u00f3c robi\u0107 wszystko, co zechce, z jednym zastrze\u017ceniem \u2013 pod warunkiem, \u017ce \u201enie krzywdzi innego cz\u0142owieka\u201d. Wyra\u017cenie \u201enie krzywdzi\u201d t\u0142umaczy si\u0119 tu w spos\u00f3b zaw\u0119\u017caj\u0105cy, jako: nie u\u017cywa przemocy w celu zmuszenia innego cz\u0142owieka do czynienia czego\u015b, czego on robi\u0107 nie chce. Diler nie krzywdzi narkomana, gdy sprzedaje mu dzia\u0142k\u0119. Sprzeda\u017c narkotyk\u00f3w ma charakter dobrowolnej transakcji handlowej; diler odpowiada na popyt generowany przez rynek i zaspokaja potrzeb\u0119 konsumenta. Fakt, \u017ce w rezultacie narkoman zamienia si\u0119 w warzywo, nie ma znaczenia, podobnie jak fakt, \u017ce narkotyk modyfikuje dzia\u0142anie jego psychiki i fizjologii, wp\u0142ywaj\u0105c na proces podejmowania decyzji. Narkoman sam wyrazi\u0142 dobrowoln\u0105 zgod\u0119 na takie p\u00f3\u017aniejsze ograniczenie swojej woli, kiedy zdecydowa\u0142 si\u0119 si\u0119gn\u0105\u0107 po narkotyki pierwszy raz. Wszelkie pr\u00f3by uniemo\u017cliwienia dilerowi handlu narkotykami, a narkomanowi ich zakupu, stanowi\u0142yby szkodliw\u0105 interwencj\u0119 w dzia\u0142anie rynku i zagro\u017cenie dla wolno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; No w\u0142a\u015bnie: wolno\u015b\u0107 cz\u0142owieka powinna podlega\u0107 tylko tym ograniczeniom, na kt\u00f3re sam dobrowolnie wyrazi\u0142 on zgod\u0119. Inne podmioty mog\u0105 mie\u0107 nad nim tylko tyle w\u0142adzy, ile sam im jej przyzna\u0142. Dlatego niczego chyba \u201ewolno\u015bciowcy\u201d nie darz\u0105 tak zapiek\u0142\u0105 nienawi\u015bci\u0105, jak idei&nbsp;<em>pos\u0142usze\u0144stwa<\/em>: podlegania komu\u015b z zasady, a nie na mocy w\u0142asnej decyzji. Cz\u0142owiek nie mo\u017ce przecie\u017c by\u0107 zmuszony do s\u0142uchania kogo\u015b jedynie dlatego, \u017ce \u00f3w kto\u015b jest od niego lepszy, m\u0105drzejszy, starszy, wy\u017cej postawiony (nie na podstawie umowy) czy po prostu pot\u0119\u017cniejszy.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; \u201eWolno\u015bciowcy\u201d, chc\u0105c sta\u0107 si\u0119 ruchem politycznym, potrzebuj\u0105 symbolu efektownego, sugestywnego i przykuwaj\u0105cego uwag\u0119. W \u015bwietle ich ideologii najlepiej nadaje si\u0119 na niego posta\u0107, kt\u00f3ra ju\u017c funkcjonuje w naszej kulturze jako powszechnie znany symbol. Archetypiczna posta\u0107 buntownika, co w imi\u0119 w\u0142asnej wolno\u015bci jako pierwszy wyst\u0105pi\u0142 przeciw zasadzie narzuconego odg\u00f3rnie pos\u0142usze\u0144stwa. Postaci\u0105 t\u0105 jest szatan \u2013 pierwszy, kt\u00f3ry zakrzykn\u0105\u0142&nbsp;<em>\u201eNon serviam!\u201d<\/em>, co znaczy \u201eNie b\u0119d\u0119 s\u0142u\u017cy\u0142!\u201d Oto duchowy ojciec \u201ewolno\u015bciowc\u00f3w\u201d, libera\u0142\u00f3w, libertarian, anarchist\u00f3w, wreszcie demokrat\u00f3w. Zrozumia\u0142 to Michai\u0142 Bakunin, stwierdzaj\u0105c, \u017ce&nbsp;<em>\u201eszatan jest pierwszym wolnomy\u015blicielem i zbawc\u0105 tego \u015bwiata. Uwalnia on Adama i wyciska na jego czole znami\u0119 ludzko\u015bci i wolno\u015bci przez czyn niepos\u0142usze\u0144stwa.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Wielu \u201ewolno\u015bciowc\u00f3w\u201d temu zaprzeczy, zw\u0142aszcza wyznawcy nieistniej\u0105cego \u201ekonserwatywnego liberalizmu\u201d (konserwatyzm nie jest liberalny, a liberalizm nie jest konserwatywny), ale ideologia \u201ewolno\u015bciowa\u201d ma charakter wyra\u017anie lewicowy. W centrum my\u015blenia lewicy od zawsze tkwi bowiem idea&nbsp;<em>emancypacji<\/em>&nbsp;\u2013 uwolnienia cz\u0142owieka od ogranicze\u0144 religijnych, politycznych, kulturowych, spo\u0142ecznych, etycznych, a ostatnio nawet biologicznych. W\u0119gierski tradycjonalista Andr\u00e1s L\u00e1szl\u00f3 napisa\u0142 kiedy\u015b:&nbsp;<em>\u201ePierwsz\u0105 lewic\u0105 by\u0142 szatan.\u201d<\/em>&nbsp;Dzi\u015b mo\u017cemy doda\u0107: i pierwszym \u201ewolno\u015bciowcem\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Adam Danek<\/strong>, 21 grudnia 2013<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201eWolno\u015bciowcy\u201d uwa\u017caj\u0105, i\u017c cz\u0142owiek powinien by\u0107 \u201ewolny\u201d, to znaczy m\u00f3c robi\u0107 wszystko, co zechce, z jednym zastrze\u017ceniem \u2013 pod warunkiem, \u017ce \u201enie krzywdzi innego cz\u0142owieka\u201d. Wyra\u017cenie \u201enie krzywdzi\u201d t\u0142umaczy si\u0119 tu w spos\u00f3b zaw\u0119\u017caj\u0105cy, jako: nie u\u017cywa przemocy w celu zmuszenia innego cz\u0142owieka do czynienia czego\u015b, czego on robi\u0107 nie chce. Diler nie krzywdzi narkomana,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-432","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/432","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=432"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/432\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":434,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/432\/revisions\/434"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}