{"id":447,"date":"2026-04-17T17:32:33","date_gmt":"2026-04-17T17:32:33","guid":{"rendered":"https:\/\/kaminski.re\/?p=447"},"modified":"2026-04-17T17:32:33","modified_gmt":"2026-04-17T17:32:33","slug":"adam-danek-ameryka-nieliberalna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/2026\/04\/17\/adam-danek-ameryka-nieliberalna\/","title":{"rendered":"Adam Danek: Ameryka nieliberalna"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

   Stany Zjednoczone Ameryki P\u00f3\u0142nocnej przedstawiane s\u0105 powszechnie jako duchowa ojczyzna wyobra\u017ce\u0144, na kt\u00f3rych pono\u0107 opiera si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat \u2013 takich jak kult nowoczesno\u015bci, liberalna demokracja i \u201ewolny rynek\u201d. Dyskusj\u0119 z tym pieczo\u0142owicie kreowanym stereotypem nale\u017ca\u0142oby zacz\u0105\u0107 od spostrze\u017cenia, \u017ce na wymienionych wyobra\u017ceniach nie opiera si\u0119 bynajmniej wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat, a co najwy\u017cej niewielki jego fragment, nazywany umownie Zachodem. A czy opiera si\u0119 na nich Ameryka? Tu z kolei wypada\u0142oby zastanowi\u0107 si\u0119, czy istniej\u0105 w og\u00f3le tak zwane idee narodowe. Wybitne umys\u0142y po\u015bwi\u0119ca\u0142y nieraz wiele stron pisma na pr\u00f3by scharakteryzowania rosyjskiej idei, niemieckiej idei czy ameryka\u0144skiej idei, w kt\u00f3rej dusza danego narodu mia\u0142aby znajdowa\u0107 sw\u00f3j najwy\u017cszy wyraz. Zar\u00f3wno piewcy, jak i krytycy (a nawet wrogowie) ameryka\u0144skiej kultury cz\u0119sto dochodzili do wniosku, i\u017c przenikaj\u0105 j\u0105 lub wyp\u0142ywaj\u0105 z niej takie w\u0142a\u015bnie poj\u0119cia i rozwi\u0105zania, jak wymienione powy\u017cej, po czym uznawali je za konstytutywne dla ameryka\u0144skiego typu kulturowego czy intelektualnego. Na ile jednak rzeczywi\u015bcie mo\u017cna si\u0119 zgodzi\u0107 z pogl\u0105dem, \u017ce okre\u015blone idee, zw\u0142aszcza polityczne, stanowi\u0105 og\u00f3ln\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 kultury czy mentalno\u015bci danego narodu? Francj\u0119 na przyk\u0142ad przedstawia si\u0119 jako kraj, kt\u00f3rego znaczenie w dziejach powszechnych wyznacza \u201ewielka rewolucja\u201d lat 1789-1794. A przecie\u017c Francja to nie tylko kraj rewolucji 1789 r., ale r\u00f3wnie\u017c kraj Wandei. Dlaczego zatem mieliby\u015bmy postrzega\u0107 Francj\u0119 akurat jako ojczyzn\u0119 idei Woltera, Rousseau czy Robespierre\u2019a, a nie jako ojczyzn\u0119 idei de Maistre\u2019a, Maurrasa czy de Gaulle\u2019a? Trzeba wystrzega\u0107 si\u0119 przywary prezentyzmu, czyli przykrawania bogactwa historii \u2013 a tak\u017ce historii idei \u2013 do bie\u017c\u0105cych tendencji i spor\u00f3w ideologicznych naszej epoki.<\/p>\n\n\n\n

Kult nowoczesno\u015bci?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

   Nieraz twierdzono, \u017ce w historii USA nie spos\u00f3b odszuka\u0107 przedstawicieli konserwatyzmu, kt\u00f3ry nie by\u0142by tylko nieco bardziej staro\u015bwieck\u0105 wersj\u0105 liberalizmu, demokratyzmu czy republikanizmu \u2013 przynajmniej nie rdzennych, bo praktycznie wszyscy reprezentanci radykalniejszego konserwatyzmu w Ameryce trafili do tego pa\u0144stwa jako imigranci z Hiszpanii (George Santayana), Niemiec (Leo Strauss) czy Europy \u015arodkowo-Wschodniej (Mircea Eliade, Thomas Molnar, Eric Voegelin). Na tej podstawie wysnuwano wniosek, i\u017c prawdziwy konserwatyzm pozostaje z natury obcy mentalno\u015bci ameryka\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

   Urz\u0119dowa ideologia USA bazuje na micie tzw. Ojc\u00f3w-Za\u0142o\u017cycieli. Ale rzeczywiste dziedzictwo Ojc\u00f3w-Za\u0142o\u017cycieli stronniczo redukuje si\u0119 w niej do jakobi\u0144skiego demokratyzmu Thomasa Jeffersona i Benjamina Franklina przemieszanego z liberalnymi mrzonkami Jamesa Madisona. Tymczasem wbrew urz\u0119dowej interpretacji historii, sp\u0142aszczanej na potrzeby szkolnych czytanek, przy tworzeniu ameryka\u0144skiej pa\u0144stwowo\u015bci rol\u0119 chyba nie mniej wa\u017cn\u0105 od Jerzego Waszyngtona odegra\u0142 pierwszy sekretarz skarbu Alexander Hamilton (1755-1804), jedyny w\u015br\u00f3d Ojc\u00f3w-Za\u0142o\u017cycieli zdeklarowany monarchista. Historyk ameryka\u0144skiego konserwatyzmu Brad Miner napisa\u0142 o Hamiltonie: \u201eJak na ironi\u0119 \u2013 dla niego tragiczn\u0105 \u2013 rz\u0105d, kt\u00f3ry najbardziej podziwia\u0142, by\u0142 tym, przeciw kt\u00f3remu walczy\u0142.\u201d<\/em> (1)<\/strong>. Hamilton pragn\u0105\u0142 powo\u0142ania w Ameryce monarchicznej g\u0142owy pa\u0144stwa zamiast prezydenta i Izby Lord\u00f3w zamiast wybieralnego Senatu. Konstytucj\u0119 z 1787 r. nazywa\u0142 \u201es\u0142ab\u0105 i bezwarto\u015bciow\u0105 tkanin\u0105\u201d<\/em>. Ostatecznie popar\u0142 jednak jej wprowadzenie, poniewa\u017c stwarza\u0142a federalny rz\u0105d centralny, kt\u00f3ry Hamilton uznawa\u0142 mimo wszystko za lepsze rozwi\u0105zanie od anarchii wzajemnie niezale\u017cnych i konkuruj\u0105cych ze sob\u0105 stan\u00f3w. Dziedzictwo Ojc\u00f3w-Za\u0142o\u017cycieli to r\u00f3wnie\u017c sceptyczny realizm mi\u0119dzynarodowy pierwszego wiceprezydenta i drugiego prezydenta USA, Johna Adamsa (1735-1826), wyra\u017cony w pouczeniu: \u201eNie ma \u017cadnej szczeg\u00f3lnej opatrzno\u015bci dla Amerykan\u00f3w.\u201d<\/em> (1)<\/strong>. <\/strong>Ca\u0142a, wci\u0105\u017c niestety nie zako\u0144czona, historia demokratycznego mesjanizmu w polityce zagranicznej Stan\u00f3w Zjednoczonych, stanowi jedno wielkie sprzeniewierzenie si\u0119 jego s\u0142owom.<\/p>\n\n\n\n

   W ameryka\u0144skiej historii nie brakuje takich postaci, jak Orestes Brownson (1803-1876), kt\u00f3ry odrzuca\u0142 doktryn\u0119 \u201esuwerenno\u015bci narodu\u201d i ka\u017cd\u0105 inn\u0105 teori\u0119 wywodz\u0105c\u0105 legitymizacj\u0119 w\u0142adzy politycznej z ludzkich jedynie \u017ar\u00f3de\u0142, a domaga\u0142 si\u0119 uczynienia katolicyzmu religi\u0105 pa\u0144stwow\u0105 USA. W uj\u0119ciu Brownsona wolno\u015b\u0107 cz\u0142owieka nie tylko nie mia\u0142a nic wsp\u00f3lnego z wolno\u015bci\u0105 rozumian\u0105 na mod\u0142\u0119 liberaln\u0105, ale by\u0142a jej przeciwie\u0144stwem: \u201eLudzie musz\u0105 mie\u0107 pana (\u2026). Religia, kt\u00f3ra spe\u0142nia\u0142aby nasz cel, musi by\u0107 ponad lud\u017ami i musi kierowa\u0107 nimi (\u2026). Tak wi\u0119c, w celu utrzymania wolno\u015bci niezb\u0119dna jest religia rzymskokatolicka, poniewa\u017c wolno\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 podtrzymywana tylko przez tak\u0105 religi\u0119, kt\u00f3ra nie podlega kontroli ludu, znajduje si\u0119 ponad lud\u017ami, przemawia do nich z g\u00f3ry i jest w stanie im rozkazywa\u0107.\u201d<\/em> (2)<\/strong>. W innym miejscu Brownson pisa\u0142: \u201eNas\u0142uchali\u015bmy si\u0119 ju\u017c dostatecznie du\u017co na temat wolno\u015bci i praw cz\u0142owieka; najwy\u017cszy czas us\u0142ysze\u0107 co\u015b o obowi\u0105zkach obywatela i prawach w\u0142adzy.\u201d<\/em> (2)<\/strong>. Nie brakowa\u0142o r\u00f3wnie\u017c w Ameryce przedstawicieli \u201epesymizmu kulturowego\u201d (niem. Kulturpessimusmus<\/em>), nurtu najbardziej przeciwstawnego ideologii \u201epost\u0119pu\u201d, takich jak historiozof Brooks Adams (1848-1927), praprawnuk Johna, radykalny krytyk plutokracji i ameryka\u0144skiego pono\u0107 etosu groszor\u00f3bstwa. Oddajmy raz jeszcze g\u0142os Bradowi Minerowi: \u201eAdams by\u0142 jawnym przeciwnikiem kapitalizmu, poniewa\u017c uwa\u017ca\u0142, \u017ce wynikaj\u0105cy z tego systemu zalew innowacji niszczy tradycj\u0119 i porz\u0105dek.\u201d<\/em> (1)<\/strong>. Rodowitym Amerykaninem by\u0142 Ralph Adams Cram (1863-1942), katolik i projektant neogotyckiej katedry \u015bw. Jana Bo\u017cego w Nowym Jorku, kt\u00f3ry chcia\u0142 odebrania praw wyborczych wszystkim obywatelom z wyj\u0105tkiem posiadaczy ziemi i poprawki do konstytucji wprowadzaj\u0105cej wyb\u00f3r prezydenta przez gubernator\u00f3w stanowych. Z USA pochodzi\u0142 noblista Thomas Stearns Eliot (1888-1965), jak sam o sobie m\u00f3wi\u0142 \u2013 klasyk w sztuce, reakcjonista czyli rojalista w polityce i \u201eanglorzymski katolik\u201d w wierze. Jako nie ostatniego wymieni\u0107 mo\u017cna Petera Vierecka (1916-2006), admiratora postaci kanclerza Metternicha, zwolennika przekszta\u0142cenia Stan\u00f3w Zjednoczonych w monarchi\u0119 (konstytucyjn\u0105, ale jednak monarchi\u0119). Dlaczego zatem kult nowoczesno\u015bci, w praktyce to\u017csamy z nienawi\u015bci\u0105 do tradycji i but\u0105 racjonalist\u00f3w, mia\u0142by by\u0107 w\u0142a\u015bciwy akurat Amerykanom? Prawdziwym Amerykaninem by\u0142 z pewno\u015bci\u0105 poeta John Crowe Ransom (1888-1974), piewca Starego Po\u0142udnia, za\u0142o\u017cyciel grupy literackiej Agrarians<\/em> i autor s\u0142\u00f3w: \u201eKoncepcja post\u0119pu to koncepcja narastaj\u0105cego, a pewnego dnia ca\u0142kowitego zaw\u0142adni\u0119cia przez cz\u0142owieka si\u0142ami natury, koncepcja podsycaj\u0105ca nasz\u0105 pych\u0119 i brutalizuj\u0105ca nasze \u017cycie. Uwa\u017cam, \u017ce niemo\u017cliwe jest g\u0142\u0119bokie poczucie pi\u0119kna, heroizm czyn\u00f3w i wznios\u0142o\u015b\u0107 religii, je\u017celi nie przepaja ich pokorna \u015bwiadomo\u015b\u0107 krucho\u015bci istnienia cz\u0142owieka we wszech\u015bwiecie.\u201d<\/em> (1)<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Demoliberalizm?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

   USA mia\u0142y nie tylko sw\u00f3j (autentyczny) konserwatyzm, ale i sw\u00f3j faszyzm. Do jego rzecznik\u00f3w nale\u017celi \u015bwiatowej s\u0142awy arty\u015bci Wyndham Lewis (1882-1957) i Ezra Pound (1885-1972), a rol\u0119 politycznego ideologa odgrywa\u0142 g\u0142osiciel \u201ezmierzchu kapitalizmu\u201d Lawrence Dennis (1893-1977), autor ksi\u0105\u017cki-manifestu \u201eNadchodz\u0105cy ameryka\u0144ski faszyzm\u201d <\/em>(1936). Co warte odnotowania, faszyzuj\u0105ce tendencje epoki trafia\u0142y na podatny grunt w\u015br\u00f3d ameryka\u0144skich Murzyn\u00f3w. Przyczyni\u0142 si\u0119 do tego urodzony na Jamajce przyw\u00f3dca ruchu panafryka\u0144skiego, charyzmatyczny Marcus Garvey (1887-1940). Dzia\u0142aj\u0105c w Stanach, Garvey za\u0142o\u017cy\u0142 kilkana\u015bcie murzy\u0144skich organizacji paramilitarnych, m.in. Legion Afryka\u0144ski, Afryka\u0144ski Czarny Krzy\u017c, Korpus Lotniczy Czarnego Or\u0142a czy Afryka\u0144ski Korpus Zmotoryzowany. W 1920 r. uruchomi\u0142 specjalne przedsi\u0119biorstwo morskie, Lini\u0119 Czarnej Gwiazdy, by umo\u017cliwi\u0107 czarnosk\u00f3rym masowy powr\u00f3t do \u201ematki ojczyzny\u201d<\/em> \u2013 Afryki. Prowadzon\u0105 przez niego akcj\u0119 na rzecz repatriacji Murzyn\u00f3w na Czarny L\u0105d ze swej strony \u017cyczliwie popar\u0142 Ku Klux Klan.<\/p>\n\n\n\n

   Tendencje epoki znalaz\u0142y nast\u0119pnie o wiele wa\u017cniejszy wyraz \u2013 bo na poziomie pa\u0144stwowym \u2013 w polityce prezydenta Franklina Delano Roosevelta, zwanej Nowym \u0141adem (New Deal<\/em>). Polityk\u0119 Nowego \u0141adu, o zasadniczo konserwatywnych celach spo\u0142ecznych (3)<\/strong>, \u0142\u0105czy\u0142o znaczne podobie\u0144stwo z polityk\u0105 gospodarcz\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 faszystowskich W\u0142och, na co od pocz\u0105tku zwracali uwag\u0119 liczni komentatorzy po obu stronach oceanu. Nowy \u0141ad otwarcie po\u0142o\u017cy\u0142 kres maniakalnemu ameryka\u0144skiemu legalizmowi: wydane w 1935 r. orzeczenie S\u0105du Najwy\u017cszego w sprawie klauzuli z\u0142ota stwierdza\u0142o, i\u017c dokonana przez administracj\u0119 prezydenta dewaluacja dolara (w celu sfinansowania polityki Nowego \u0141adu) stanowi\u0142a pogwa\u0142cenie konstytucji, ale zarazem uznawa\u0142o je za dzia\u0142anie konieczne. W ten spos\u00f3b Roosevelt faktycznie zawiesi\u0142 obowi\u0105zywanie ameryka\u0144skiej konstytucji i przywr\u00f3ci\u0142 tradycyjny prymat polityki nad przepisami prawa. Na odnotowanie zas\u0142uguje jeszcze jedno charakterystyczne podobie\u0144stwo, \u0142\u0105cz\u0105ce ameryka\u0144ski Nowy \u0141ad z faszyzmem. W czasie, kiedy czarne koszule wychodzi\u0142y na ulice we W\u0142oszech, brunatne koszule \u2013 w Niemczech (NSDAP) i innych krajach Europy (\u017cydowski Zwi\u0105zek Trumpeldora); zielone koszule \u2013 w Rumunii (Legion Micha\u0142a Archanio\u0142a), Francji (Front Ch\u0142opski), Polsce (Polska Partia Narodowo-Socjalistyczna, sanacyjny Centralny Zwi\u0105zek M\u0142odzie\u017cy Wiejskiej \u201eSiew\u201d) i Brazylii (Brazylijska Akcja Integralistyczna); niebieskie koszule \u2013 w Hiszpanii (Falanga Hiszpa\u0144ska), Polsce (Radykalny Ruch Uzdrowienia) i Chinach (Niebieskie Koszule); tak\u017ce w Stanach Zjednoczonych podj\u0119to pr\u00f3b\u0119 budowy wok\u00f3\u0142 Roosevelta ruchu \u201ekolorowych koszul\u201d (4)<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

   Zaskakiwa\u0107 mo\u017ce fakt, i\u017c w\u0142a\u015bnie w Stanach \u2013 pa\u0144stwie, kt\u00f3re wesp\u00f3\u0142 ze Zwi\u0105zkiem Sowieckim pokona\u0142o militarnie III Rzesz\u0119 \u2013 ju\u017c po II wojnie \u015bwiatowej narodzi\u0142 si\u0119 ruch polityczny otwarcie odwo\u0142uj\u0105cy si\u0119 do nazewnictwa i ideologii NSDAP. Pod koniec lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych komandor George Lincoln Rockwell (1918-1967), wielokrotnie odznaczony weteran wojny \u015bwiatowej i wojny korea\u0144skiej, za\u0142o\u017cy\u0142 Ameryka\u0144sk\u0105 Parti\u0119 Nazistowsk\u0105 (American Nazi Party<\/em>), kt\u00f3rej przewodzi\u0142 do swej \u015bmierci. Rockwell zgin\u0105\u0142 od kul nieznanego sprawcy. Wed\u0142ug powszechnego mniemania zosta\u0142 zlikwidowany przez ameryka\u0144skie s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa. Nie by\u0142by to w\u00f3wczas jedyny taki przypadek. Kilka lat wcze\u015bniej \u201esamob\u00f3jstwem w celi\u201d zako\u0144czy\u0142 \u017cycie faszystowski pisarz i my\u015bliciel Francis Parker Yockey (1917-1960), autor monumentalnego dzie\u0142a \u201eImperium. Filozofia historii i polityki\u201d<\/em> (1948).<\/p>\n\n\n\n

Kult \u201ewolnego rynku\u201d?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

   Ekonomista Edward Luttwak pisze: \u201eAmeryka\u0144scy politycy w czasie swoich zagranicznych eskapad w okresie zimnej wojny stale g\u0142osili b\u0142\u0105dz\u0105cym obcokrajowcom kazania o samych tylko zaletach wolnej przedsi\u0119biorczo\u015bci; nie ustawali w powtarzaniu g\u0142\u00f3wnej prawdy, \u017ce nale\u017cy umo\u017cliwi\u0107 wolnorynkow\u0105 gr\u0119 poda\u017cy i popytu \u2013 \u201eniewidzialn\u0105 r\u0119k\u0119\u201d Adama Smitha \u2013 i \u017ce wszelkie pr\u00f3by regulowania cen przez rz\u0105d s\u0105 skazane na niepowodzenie, gdy\u017c albo powoduj\u0105 marnotrawstwo, je\u015bli s\u0105 za wysokie, albo braki w zaopatrzeniu i czarny rynek, je\u015bli s\u0105 za niskie. Mimo to a\u017c do lat 80. w samych Stanach Zjednoczonych federalne, stanowe lub lokalne zarz\u0105dy, komisje, biura, departamenty i grupy robocze urz\u0119dnik\u00f3w, polityk\u00f3w i wszelkiej ma\u015bci ekspert\u00f3w ustala\u0142y swoj\u0105 zgo\u0142a widzialn\u0105 r\u0119k\u0105 wysoko\u015b\u0107 op\u0142at, taryf i innych rodzaj\u00f3w cen w nast\u0119puj\u0105cych sektorach gospodarki: linie lotnicze, mi\u0119dzystanowy transport drogowy i kolejowy, telefony i telekomunikacja, bankowo\u015b\u0107 komercyjna, kasy oszcz\u0119dno\u015bciowo-po\u017cyczkowe, prawie 90% rolnictwa, wydobycie gazu, elektrownie, gazownie, wodoci\u0105gi i kanalizacja.\u201d<\/em> (5)<\/strong>. Prawda jest taka, \u017ce Stany Zjednoczone zbudowa\u0142y swoj\u0105 pot\u0119g\u0119 gospodarcz\u0105 nie na \u201ewolnym rynku\u201d, lecz na protekcjonizmie. W\u015br\u00f3d najbardziej znanych ekonomist\u00f3w XX wieku krytykuj\u0105cych liberalizm ekonomiczny przewa\u017caj\u0105 Amerykanie (Adolf Berle, Gardiner Coit Means, John Kenneth Galbraith, Walt Rostow, Edward Luttwak, Joseph Stiglitz). Jako zeloci liberalizmu zas\u0142yn\u0119li natomiast w USA wykorzenieni imigranci z Europy, tacy jak Ludwig von Mises czy Friedrich August von Hayek.<\/p>\n\n\n\n

* * *<\/p>\n\n\n\n

   Stany Zjednoczone uchodz\u0105 za geograficzne \u017ar\u00f3d\u0142o permisywnego ducha wsp\u00f3\u0142czesnej epoki, tymczasem w pa\u0144stwie tym rozwija\u0142y si\u0119 tak\u017ce kierunki wobec niego przeciwstawne: konserwatyzm, faszyzm, antyliberalizm ekonomiczny. Ameryka posiada wi\u0119c rodzime tradycje alternatywne wzgl\u0119dem politycznego, spo\u0142ecznego i gospodarczego liberalizmu. Nale\u017cy wi\u0119c raczej \u017cyczy\u0107 sobie ich rozwoju, ni\u017c snu\u0107 wyobra\u017cenia, \u017ce pewnego dnia Stany magicznie znikn\u0105 z mapy \u015bwiata. Redukowanie ameryka\u0144skich tradycji do liberalizmu i demokratycznego mesjanizmu jest r\u00f3wnie bezpodstawne, jak na przyk\u0142ad redukowanie polskich tradycji narodowych do anarchicznej \u201ez\u0142otej wolno\u015bci\u201d i bezmy\u015blnych kondotierskich walk \u201eza wolno\u015b\u0107 wasz\u0105 i nasz\u0105\u201d. Ka\u017cdy kraj stanowi pole walki przeciwnik\u00f3w i obro\u0144c\u00f3w porz\u0105dku; \u017caden nie pozostaje ich wy\u0142\u0105cznym posiadaniu.<\/p>\n\n\n\n

Adam Danek<\/strong>, 10 listopada 2013<\/p>\n\n\n\n

1. <\/strong>Prze\u0142. Tomasz Biero\u0144.<\/p>\n\n\n\n

2.<\/strong> Prze\u0142. Wiktor Osiaty\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n

3. <\/strong>W ramach Nowego \u0141adu m.in. po raz pierwszy w historii USA wprowadzono pa\u0144stwowe zapomogi dla kobiet w pojedynk\u0119 wychowuj\u0105cych dzieci (program Aid to Families with Dependent Children<\/em>). W za\u0142o\u017ceniach mia\u0142y one chroni\u0107 przed n\u0119dz\u0105 wdowy z ma\u0142ymi dzie\u0107mi; w praktyce obj\u0119\u0142y og\u00f3\u0142 tzw. samotnych matek. Warunkiem ich otrzymywania by\u0142o jednak przyzwoite prowadzenie si\u0119 kobiety. Je\u017celi urz\u0119dowa kontrola wykaza\u0142a obecno\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzny w mieszkaniu samotnej matki, kobieta natychmiast traci\u0142a prawo do pobierania \u015bwiadcze\u0144 z AFDC.<\/p>\n\n\n\n

4. <\/strong>Tendencja do przyjmowania form paramilitarnych by\u0142a w\u00f3wczas szeroko rozpowszechniona. W latach trzydziestych w samej tylko Polsce widoczne by\u0142y mundurowe koszule: granatowe (socjalistyczne Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego), piaskowe (Ob\u00f3z Wielkiej Polski), wi\u015bniowe (Narodowo-Socjalistyczna Partia Robotnicza) czy tzw. siwe (sanacyjny Legion M\u0142odych).<\/p>\n\n\n\n

5. <\/strong>Prze\u0142. Ewa Kania.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

   Stany Zjednoczone Ameryki P\u00f3\u0142nocnej przedstawiane s\u0105 powszechnie jako duchowa ojczyzna wyobra\u017ce\u0144, na kt\u00f3rych pono\u0107 opiera si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat \u2013 takich jak kult nowoczesno\u015bci, liberalna demokracja i \u201ewolny rynek\u201d. Dyskusj\u0119 z tym pieczo\u0142owicie kreowanym stereotypem nale\u017ca\u0142oby zacz\u0105\u0107 od spostrze\u017cenia, \u017ce na wymienionych wyobra\u017ceniach nie opiera si\u0119 bynajmniej wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat, a co najwy\u017cej niewielki jego fragment,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-447","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/447","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=447"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":449,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/447\/revisions\/449"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}