{"id":480,"date":"2026-04-17T17:43:32","date_gmt":"2026-04-17T17:43:32","guid":{"rendered":"https:\/\/kaminski.re\/?p=480"},"modified":"2026-04-17T17:43:32","modified_gmt":"2026-04-17T17:43:32","slug":"adam-danek-druga-twarz-lecha-walesy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/2026\/04\/17\/adam-danek-druga-twarz-lecha-walesy\/","title":{"rendered":"Adam Danek: Druga twarz Lecha Wa\u0142\u0119sy"},"content":{"rendered":"\n

Dla mnie demokracja parlamentarna to pokojowa wojna wszystkich ze wszystkimi.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Od co najmniej 15 lat g\u0142osz\u0119, \u017ce kapitalizm nie wytrzyma rozpocz\u0119tego stulecia. Banki wysz\u0142y poza swoj\u0105 tradycyjn\u0105 rol\u0119. Dzi\u015b \u017ale dzia\u0142aj\u0105. Bankierzy bior\u0105 wielkie pieni\u0105dze, a co gorsza nikt nie kontroluje ile tych pieni\u0119dzy bior\u0105 i dlaczego. Kapitali\u015bci zwalniaj\u0105 ludzi. To nie ma szans na przetrwanie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Lech Wa\u0142\u0119sa<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niedawna wypowied\u017a Lecha Wa\u0142\u0119sy, kt\u00f3ry oznajmi\u0142, \u017ce pedera\u015bci na sali sejmowej powinni by\u0107 odgrodzeni murem, wywo\u0142a\u0142a burz\u0119 w mediach. Albo m\u00f3wi\u0105c \u015bci\u015blej, wywo\u0142a\u0142a burz\u0119 w \u015brodowiskach, kt\u00f3rych g\u0142os bezwzgl\u0119dnie dominuje w mediach, zw\u0142aszcza w tak zwanych mediach opiniotw\u00f3rczych, stanowi\u0105cych zwarty, lewicowo-liberalny monolit. Dictum<\/em> Wa\u0142\u0119sy wywo\u0142a\u0142o u nich autentyczny szok. Wszak chodzi o wa\u017cn\u0105 ostatnio posta\u0107 panteonu politycznego \u201eGazety Wyborczej\u201d. Jakby obrz\u0119dowa maska jednego z \u201eojc\u00f3w-za\u0142o\u017cycieli\u201d Republiki Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u nagle p\u0119k\u0142a, a przez szczelin\u0119 wyjrza\u0142o spod spodu zupe\u0142nie inne oblicze. I oto na lewicowo-liberalnej agorze wielu przypomnia\u0142o sobie po tych wszystkich latach, \u017ce Wa\u0142\u0119sa tak naprawd\u0119 nigdy nie by\u0142 bohaterem z ich bajki. By\u0142 tylko okoliczno\u015bciowym sojusznikiem na okre\u015blonym etapie, co niegdy\u015b nazywa\u0142o si\u0119 \u201etowarzyszem podr\u00f3\u017cy\u201d albo bez eufemizm\u00f3w \u2013 \u201epo\u017cytecznym idiot\u0105\u201d. Teraz ku powszechnemu zdumieniu okaza\u0142o si\u0119, \u017ce \u201epo\u017cyteczny idiota\u201d zachowa\u0142 jednak sw\u00f3j rozum.<\/p>\n\n\n\n

Enfant terrible<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Odwrotnie ni\u017c w szeregach lewicowo-liberalnego frontu ideologicznego, na lu\u017ano poj\u0119tej prawicy Lech Wa\u0142\u0119sa w zasadzie nigdy nie by\u0142 postaci\u0105 ani cenion\u0105, ani lubian\u0105. Lwia cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowisk uchodz\u0105cych za prawicowe za pierwsz\u0105 i najwa\u017cniejsz\u0105 uwa\u017ca spraw\u0119 jego wsp\u00f3\u0142pracy ze S\u0142u\u017cb\u0105 Bezpiecze\u0144stwa. Jako kandydat na prezydenta Wa\u0142\u0119sa zapowiada\u0142 dekomunizacj\u0119, po czym jako prezydent wojowa\u0142 w niewybredny spos\u00f3b z ha\u0142a\u015bliwymi zwolennikami dekomunizacji. Po wycofaniu si\u0119 z czynnej polityki wielokrotnie bra\u0142 udzia\u0142 \u2013 w charakterze \u201eautorytetu moralnego\u201d \u2013 w medialnych nagonkach \u201eGazety Wyborczej\u201d na zwalczane przez ni\u0105 stronnictwo parlamentarne. Przyj\u0105\u0142 nominacj\u0119 na cz\u0142onka groteskowej \u201erady m\u0119drc\u00f3w\u201d Unii Europejskiej. Gorsze wyskoki by\u0142ego prezydenta przez grzeczno\u015b\u0107 przemilczmy.<\/p>\n\n\n\n

Fakty te nie powinny jednak przes\u0142ania\u0107 nam istotnej prawdy: lu\u017ano pojmowana prawica zawsze stawia\u0142a Wa\u0142\u0119s\u0119 pod pr\u0119gierzem za jego postaw\u0119 zajmowan\u0105 w kwestiach drugorz\u0119dnych, a nie zasadniczych. Dekomunizacja taka, jak wyobra\u017cali j\u0105 sobie najgor\u0119tsi werbalnie jej zwolennicy, nigdy nie by\u0142a postulatem realizowalnym. Lustracja, czyli sp\u00f3r o histori\u0119, przez lata s\u0142u\u017cy\u0142a za temat zast\u0119pczy, rozpalaj\u0105cy umys\u0142y Polak\u00f3w, by odwr\u00f3ci\u0107 ich uwag\u0119 od problem\u00f3w aktualnych i znacznie wa\u017cniejszych: grabie\u017cczej \u201eprywatyzacji\u201d maj\u0105tku pa\u0144stwowego, podporz\u0105dkowania polskiej gospodarki zewn\u0119trznym o\u015brodkom decyzyjnym przy wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu kolejnych rz\u0105d\u00f3w w Warszawie, \u015blepego serwilizmu wobec Zachodu w polityce zagranicznej i stopniowego uszczuplania suwerenno\u015bci pa\u0144stwa na rzecz zachodnich struktur politycznych, ekonomicznych i militarnych, czy cho\u0107by zniszczenia systemu wychowania szkolnego i o\u015bwiaty, dzi\u0119ki czemu polskie szko\u0142y i uczelnie opuszcza dzi\u015b z ka\u017cdym rokiem coraz g\u0142upsza m\u0142odzie\u017c.<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0144stwowiec<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tymczasem w spu\u015bci\u017anie politycznej Wa\u0142\u0119sy z lat 1990-1995 da si\u0119 odnale\u017a\u0107 r\u00f3wnie\u017c elementy pozytywne. Jako bodaj jedyny polski polityk po 1989 r. podnosi\u0142 on potrzeb\u0119 utworzenia w Polsce silnego, spersonalizowanego o\u015brodka dyspozycji politycznej, czyli organu tego, co okre\u015bla si\u0119 mianem przyw\u00f3dztwa<\/em> pa\u0144stwowego. Postulowa\u0142 przywr\u00f3cenie prezydentowi prawa wydawania dekret\u00f3w z moc\u0105 ustawy. Opowiada\u0142 si\u0119 za wyra\u017anym podporz\u0105dkowaniem si\u0142 zbrojnych g\u0142owie pa\u0144stwa poprzez postawienie na ich czele \u2013 na wz\u00f3r przedwojenny \u2013 Generalnego Inspektora Si\u0142 Zbrojnych, mianowanego przez prezydenta i jemu podlegaj\u0105cego. W 1992 r. zakwestionowa\u0142 s\u0142uszno\u015b\u0107 jednowektorowej polityki zagranicznej, polegaj\u0105cej na zabiegach o jak najszybsze rozpuszczenie pa\u0144stwa polskiego w strukturach bloku zachodniego; sugerowa\u0142 stworzenie w Europie \u015arodkowej osobnych struktur integracji, \u201eNATO-bis i EWG-bis\u201d. \u017baden z tych postulat\u00f3w nie doczeka\u0142 si\u0119 ostatecznie realizacji. Tym niemniej nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce nawet na samo rzucenie tego rodzaju hase\u0142 poza Wa\u0142\u0119s\u0105 nie zdoby\u0142 si\u0119 w polskiej realnej polityce zupe\u0142nie nikt. Uczyni\u0142 to jedynie prosty robotnik, pozbawiony nie tylko wykszta\u0142cenia, ale i umiej\u0119tno\u015bci poprawnego wys\u0142awiania si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Nie wszystkie te\u017c konstruktywne postulaty polityczne Wa\u0142\u0119sy ko\u0144czy\u0142y si\u0119 na gadaniu. Polityk ten przeprowadzi\u0142 skutecznie przynajmniej jedno posuni\u0119cie w kierunku wzmocnienia ustrojowej pozycji g\u0142owy pa\u0144stwa. \u201eMa\u0142a konstytucja\u201d z 17 pa\u017adziernika 1992 r. wprowadzi\u0142a obowi\u0105zek ka\u017cdorazowego opiniowania przez prezydenta nominacji ministr\u00f3w spraw wewn\u0119trznych, spraw zagranicznych i obrony narodowej. Wa\u0142\u0119sa przeforsowa\u0142 pokr\u0119tn\u0105 wyk\u0142adni\u0119 tego przepisu, kt\u00f3ra sprowadza\u0142a si\u0119 do tego, \u017ce wymienionych ministr\u00f3w mianuje prezydent. W ten spos\u00f3b zwi\u0105za\u0142 MSW, MSZ i MON mocniej z pa\u0142acem prezydenckim, powi\u0119kszaj\u0105c jego znaczenie jako o\u015brodka w\u0142adzy. Stworzona przez Wa\u0142\u0119s\u0119 instytucja \u201eministr\u00f3w prezydenckich\u201d przesta\u0142a istnie\u0107, gdy jej tw\u00f3rca przegra\u0142 wybory, a na jego miejsce przyszed\u0142 Aleksander Kwa\u015bniewski.<\/p>\n\n\n\n

Pr\u00f3ba syntezy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lechowi Wa\u0142\u0119sie uda\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c co\u015b, co w polskiej polityce nie powiod\u0142o si\u0119 nikomu innemu. Wed\u0142ug znanego powiedzenia Jerzego Giedroycia, polityk\u0105 polsk\u0105 rz\u0105dz\u0105 dwie trumny \u2013 J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego i Romana Dmowskiego. Zwolennicy obu tradycji politycznych nade wszystko lubi\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 spiera\u0107, oskar\u017caj\u0105c drug\u0105 stron\u0119 o szkodzenie Polsce. Przed wyborami parlamentarnymi w 1993 r. \u00f3wczesny prezydent przyst\u0105pi\u0142 do tworzenia w\u0142asnego ugrupowania politycznego, kt\u00f3remu nada\u0142 nazw\u0119 Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform. By\u0142o to czytelne nawi\u0105zanie do tradycji pi\u0142sudczykowskiej, podobnie jak pomys\u0142y przywr\u00f3cenia dekret\u00f3w prezydenckich, odtworzenia GISZ czy integracji pa\u0144stw Mi\u0119dzymorza. Do Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform wesz\u0142o Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne, a jego akcesowi do BBWR patronowa\u0142 w\u00f3wczas tygodnik \u201eMy\u015bl Polska\u201d*. Tym sposobem Wa\u0142\u0119sa symbolicznie po\u0142\u0105czy\u0142 dwie wa\u017cne polskie tradycje polityczne, cz\u0119sto a bezpodstawnie uznawane za sprzeczne.<\/p>\n\n\n\n

\u201eZagro\u017cenie dla demokracji\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W okresie tzw. przemian ustrojowych w \u201eGazecie Wyborczej\u201d nieustannie oskar\u017cano Lecha Wa\u0142\u0119s\u0119 o d\u0105\u017cenie do dyktatury. \u201eW\u00f3dz charyzmatyczny b\u0119dzie ze z\u0142owrog\u0105 intuicj\u0105 likwidowa\u0142 wszelkie odruchy niezale\u017cne, a\u017c z\u0142amie kruch\u0105 polsk\u0105 demokracj\u0119.\u201d<\/em> \u2013 pia\u0142 ze zgrozy Adam Michnik przed wyborami prezydenta w 1990 r. Pomyli\u0142 si\u0119 w swoich przewidywaniach, a szkoda, bo Polsce po 1989 r. lepiej od demoliberalizmu i politycznego zachodniactwa pos\u0142u\u017cy\u0142aby ewolucja ustrojowa w stylu pa\u0144stw postsowieckich. Co godne podkre\u015blenia, optyk\u0119 gazety Michnika podzielali Jaros\u0142aw i Lech Kaczy\u0144scy. Jeszcze w wywiadzie udzielonym w 2007 r. francuskiej telewizji Lech Kaczy\u0144ski, zapytany przez dziennikarza \u201eA zatem, czy demokracja w Polsce by\u0142a zagro\u017cona po 1989 roku?\u201d<\/em>, odpowiedzia\u0142: \u201eTak, do 1995 roku. A je\u015bli cz\u0119sto mi zarzucano, mnie i mojemu bratu, \u017ce sukces Kwa\u015bniewskiego by\u0142 dla nas ulg\u0105, to przyznam, \u017ce tak by\u0142o. Ja wiem, \u017ce to spowoduje zgrzytanie z\u0119b\u00f3w wielu antykomunist\u00f3w polskich, \u017ce to nie jest politycznie poprawne, ale tak \u2013 przyznaj\u0119 to, poniewa\u017c uwa\u017ca\u0142em, \u017ce Kwa\u015bniewski, nawet je\u015bli jest cz\u0142owiekiem z innej opcji politycznej ni\u017c moja, by\u0142 mniejszym zagro\u017ceniem dla demokracji, ni\u017c Wa\u0142\u0119sa.\u201d<\/em> \u015awiadectwo to rzuca \u015bwiat\u0142o na rzekomo prawicowe przekonania obu Kaczy\u0144skich. Istotnie, Wa\u0142\u0119sie z jego mentalno\u015bci\u0105 i wizj\u0105 pa\u0144stwa bli\u017cej by\u0142o do niedookre\u015blonego \u201ezagro\u017cenia dla demokracji\u201d, ni\u017c do \u201eGazety Wyborczej\u201d \u2013 odwrotnie, ni\u017c przeci\u0119tnemu demolibera\u0142owi Kaczy\u0144skiemu. Powy\u017csze kr\u00f3tkie zestawienie pomys\u0142\u00f3w tego pierwszego jako prezydenta pokazuje, \u017ce mimo wszystkich swoich wad, o kt\u00f3rych napisano ju\u017c i powiedziano a\u017c nadto wiele, jako czynny polityk w latach 1990-1995 wni\u00f3s\u0142 on skromny, acz pozytywny wk\u0142ad do tak zwanej debaty publicznej w naszym kraju. \u017badna inna osobisto\u015b\u0107 ze \u015bwiata polskiej polityki realnej ani w\u00f3wczas, ani p\u00f3\u017aniej nie sformu\u0142owa\u0142a g\u0142o\u015bno tylu postulat\u00f3w, kt\u00f3re z konserwatywnego punktu widzenia zas\u0142ugiwa\u0142yby na uwag\u0119 i poparcie \u2013 nawet je\u017celi pozosta\u0142y tylko postulatami.<\/p>\n\n\n\n

Co do budz\u0105cej nadziej\u0119 perspektywy \u201ezagro\u017cenia dla demokracji\u201d, nie nale\u017cy si\u0119 oczywi\u015bcie spodziewa\u0107, i\u017c Lech Wa\u0142\u0119sa powr\u00f3ci do \u017cycia politycznego i wezwie do rewolucji pa\u0144stwotw\u00f3rczej czy rewolucji konserwatywnej. Musi to uczyni\u0107 kto inny. Warto jednak zachowa\u0107 w pami\u0119ci cho\u0107by jego propozycje ustrojowe z pierwszej po\u0142owy lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Skoro m\u00f3g\u0142 je podnie\u015b\u0107 Wa\u0142\u0119sa, dlaczego jego szlakiem nie m\u00f3g\u0142by pod\u0105\u017cy\u0107 kto\u015b lepiej od niego przygotowany?<\/p>\n\n\n\n

Adam Danek<\/strong>, 15 marca 2013<\/p>\n\n\n\n

* Zob. Jan Siewierski, Wej\u015bcie smoka<\/em>, \u201eMy\u015bl Polska\u201d, 1993, nr 14.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dla mnie demokracja parlamentarna to pokojowa wojna wszystkich ze wszystkimi. Od co najmniej 15 lat g\u0142osz\u0119, \u017ce kapitalizm nie wytrzyma rozpocz\u0119tego stulecia. Banki wysz\u0142y poza swoj\u0105 tradycyjn\u0105 rol\u0119. Dzi\u015b \u017ale dzia\u0142aj\u0105. Bankierzy bior\u0105 wielkie pieni\u0105dze, a co gorsza nikt nie kontroluje ile tych pieni\u0119dzy bior\u0105 i dlaczego. Kapitali\u015bci zwalniaj\u0105 ludzi. To nie ma szans na…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-480","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/480","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=480"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/480\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":481,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/480\/revisions\/481"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=480"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=480"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=480"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}