Filarami etyki katolickiej s\u0105 cztery cnoty zwane kardynalnymi: roztropno\u015b\u0107, sprawiedliwo\u015b\u0107, umiarkowanie i m\u0119stwo. Chrze\u015bcija\u0144stwo przej\u0119\u0142o nauk\u0119 o cnotach kardynalnych z p\u00f3\u017anych ksi\u0105g Starego Testamentu, gdzie trafi\u0142a ona w epoce hellenistycznej za po\u015brednictwem my\u015bli greckiej i rzymskiej, kt\u00f3rym przekaza\u0142a j\u0105 wcze\u015bniej plato\u0144ska tradycja filozoficzna, ta za\u015b przechowa\u0142a j\u0105 ze starszej tradycji pitagorejskiej. Korzenie nauki o cnotach kardynalnych si\u0119gaj\u0105 wi\u0119c g\u0142\u0119boko.<\/p>\n\n\n\n
Duch dzisiejszego czasu ma sw\u00f3j w\u0142asny, odmienny idea\u0142 etyczny, oparty na u\u017cyciu, wygodnictwie i przyzwoleniu na wszelkie zachcianki. Szczeg\u00f3lnie zaciekle atakuje i zwalcza postawy dla tego idea\u0142u niebezpieczne, jak cho\u0107by fanatyzm. Temu ostatniemu metodycznie przeciwstawia poj\u0119cie umiarkowania, kt\u00f3re t\u0142umaczy jako odrzucenie skrajno\u015bci, gdy\u017c skrajno\u015bci wiod\u0105 do rzeczy nieobliczalnych i gro\u017anych dla \u015bwiata. Ale s\u0105 te\u017c wrogowie ducha dzisiejszego czasu, ludzie pragn\u0105cy rehabilitacji fanatyzmu. Niestety, jak\u017ce cz\u0119sto i oni ulegaj\u0105 przewrotnej dialektyce swego adwersarza. Przyzwyczajeni do wypaczania sensu tego poj\u0119cia, na ka\u017cd\u0105 wzmiank\u0119 o umiarkowaniu reaguj\u0105 w najlepszym wypadku protekcjonalnym lekcewa\u017ceniem, a nierzadko otwart\u0105 pogard\u0105.<\/p>\n\n\n\n
W rzeczywisto\u015bci cnota umiarkowania, przez Grek\u00f3w nazywana sophrosyne<\/em>, a przez Rzymian temperantia<\/em>, nie jest upi\u0119kszaj\u0105cym pseudonimem konformizmu lub oportunizmu, nie uzasadnia bycia letnim, bezpiecznie \u015brodkowym. Kto zas\u0142ania si\u0119 ni\u0105 w takim w\u0142a\u015bnie charakterze, zwodzi tylko siebie i innych. Istot\u0119 umiarkowania lepiej i ja\u015bniej oddaje drugi wyraz, za kt\u00f3rego pomoc\u0105 przek\u0142ada si\u0119 nazw\u0119 tej cnoty na j\u0119zyk polski: pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107. Pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 to inne imi\u0119 samodyscypliny. Umiarkowanie, czyli pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107, nie oznacza wprawy w byciu nijakim, lecz wpraw\u0119 w panowaniu nad sob\u0105 \u2013 sta\u0142\u0105 kontrol\u0119 nad w\u0142asnymi emocjami, my\u015blami, s\u0142owami i dzia\u0142aniem.<\/p>\n\n\n\n Pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 polega na praktykowaniu szeregu prostych, cho\u0107 nie dla ka\u017cdego oczywistych nakaz\u00f3w. Wszystkie one mieszcz\u0105 si\u0119 w poj\u0119ciu umiarkowania.<\/p>\n\n\n\n Nigdy nie reaguj pod wp\u0142ywem emocji. Oszcz\u0119dzaj s\u0142owa. Nie m\u00f3w wi\u0119cej, ni\u017c to konieczne. Gdy nie masz nic istotnego do powiedzenia, \u0107wicz si\u0119 w milczeniu. Zanim skrytykujesz innych, najpierw skrytykuj siebie. Licz si\u0119 ze s\u0142owami. R\u00f3b, nie gadaj. Nie m\u00f3w o tym, co trzeba zrobi\u0107, je\u015bli sam nie jeste\u015b got\u00f3w zaraz si\u0119 tego podj\u0105\u0107. Je\u015bli masz powiedzie\u0107 co\u015b z\u0142o\u015bliwego, to lepiej milcz. Zastan\u00f3w si\u0119, jak zabrzmi twoje s\u0142owo s\u0142yszane z zewn\u0105trz, zanim je wypowiesz. Nigdy nie pozwalaj sobie na plotki, odwracaj od nich uszy ze wstr\u0119tem i nie zaprz\u0105taj nimi g\u0142owy. Przyjmuj ci\u0119\u017car pora\u017cek w milczeniu i nie r\u00f3b z tego tragedii. Nieustannie czuwaj nad tym, co my\u015blisz, co i komu m\u00f3wisz, co i komu czynisz.<\/p>\n\n\n\n Pow\u015bci\u0105gliwy, zamiast trwa\u0107 w s\u0142abo\u015bci, wzrasta w ukryt\u0105 si\u0142\u0119. Praktykowanie cnoty umiarkowania o wiele wi\u0119cej, ni\u017c mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, ma wsp\u00f3lnego ze \u201estylem imponuj\u0105cego ch\u0142odu\u201d \u2013 ale w przeciwie\u0144stwie do niego uwalnia od pr\u00f3\u017cnej ch\u0119ci imponowania, kt\u00f3ra dostarcza \u017ceru pysze i g\u0142upocie.<\/p>\n\n\n\n Adam Danek, 28 grudnia 2012<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Filarami etyki katolickiej s\u0105 cztery cnoty zwane kardynalnymi: roztropno\u015b\u0107, sprawiedliwo\u015b\u0107, umiarkowanie i m\u0119stwo. Chrze\u015bcija\u0144stwo przej\u0119\u0142o nauk\u0119 o cnotach kardynalnych z p\u00f3\u017anych ksi\u0105g Starego Testamentu, gdzie trafi\u0142a ona w epoce hellenistycznej za po\u015brednictwem my\u015bli greckiej i rzymskiej, kt\u00f3rym przekaza\u0142a j\u0105 wcze\u015bniej plato\u0144ska tradycja filozoficzna, ta za\u015b przechowa\u0142a j\u0105 ze starszej tradycji pitagorejskiej. Korzenie nauki o cnotach…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-492","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/492","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=492"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/492\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":493,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/492\/revisions\/493"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=492"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=492"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=492"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}