Armia opiera si\u0119 na rozwi\u0105zaniach w swej istocie sprzecznych z demokracj\u0105: \u015bcis\u0142ej hierarchii, rozkazie, dyscyplinie, pos\u0142usze\u0144stwie, odg\u00f3rnym kierownictwie. Demokracja z rz\u0105dem parlamentarnym opiera si\u0119 na kierowaniu pa\u0144stwem metod\u0105 gadania. Parlamentarzysta-demokrata osi\u0105ga swe cele przez zakrzyczenie lub przeg\u0142osowanie konkurent\u00f3w, poprzedzone przeci\u0105g\u0142ym gadulstwem. \u017bo\u0142nierz realizuje swe zadania poprzez zdyscyplinowane i planowe u\u017cycie si\u0142y. Armia nale\u017cy do rdzeniowych instytucji pa\u0144stwowych, czyli takich, bez kt\u00f3rych pa\u0144stwo nie mo\u017ce funkcjonowa\u0107. Pa\u0144stwo nie mo\u017ce istnie\u0107 bez armii, podobnie, jak nie mo\u017ce istnie\u0107 bez policji, administracji, ministerstw, s\u0105d\u00f3w, czy nawet stra\u017cnik\u00f3w wi\u0119zie\u0144. Natomiast parlament i wszystko, co si\u0119 z nim wi\u0105\u017ce, to tylko ha\u0142a\u015bliwy zbytek, je\u015bli nie wprost wielki wrz\u00f3d na ciele pa\u0144stwa, spowalniaj\u0105cy i zak\u0142\u00f3caj\u0105cy jego prac\u0119. Dlatego w pa\u0144stwie dotkni\u0119tym nieszcz\u0119\u015bciem parlamentaryzmu to w\u0142a\u015bnie armia przyci\u0105ga ludzi wyznaj\u0105cych idea\u0142 s\u0142u\u017cby czy ofiary dla dobra publicznego; ludzi d\u0105\u017c\u0105cych do \u017cycia bohaterskiego, niedopuszczalnego w \u015bwiecie rz\u0105dzonym przez gadanin\u0119 i ustawy pisane przez kauzyperd\u00f3w, bo postrzeganego przez ten \u015bwiat jako niebezpieczne i niezgodne z poj\u0119ciami mieszcza\u0144skimi; innymi s\u0142owy, ludzi wierz\u0105cych, \u017ce \u017cycie ma wy\u017cszy, ponadosobowy cel. (Dlatego te\u017c, wbrew b\u0142\u0119dnym, a szeroko rozpowszechnionym stereotypom, zaw\u00f3d \u017co\u0142nierza zalecany by\u0142 chrze\u015bcijanom ju\u017c w pierwszych wiekach Ko\u015bcio\u0142a.).<\/p>\n\n\n\n
A przynajmniej tak by\u0107 powinno. Bywaj\u0105 te\u017c bowiem epoki, kiedy s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 traktuje si\u0119 jak zwyk\u0142\u0105 prac\u0119 zarobkow\u0105, postrzegan\u0105 wy\u0142\u0105cznie przez pryzmat wynagrodzenia i innych korzy\u015bci materialnych (emerytura, \u015bwiadczenia socjalne), a \u017co\u0142d uwa\u017ca si\u0119 za zwyk\u0142\u0105 pensj\u0119 na \u201ewolnym rynku\u201d, kt\u00f3r\u0105 w ka\u017cdej chwili \u2013 oczywi\u015bcie po wcze\u015bniejszym wypowiedzeniu umowy \u2013 mo\u017cna zamieni\u0107 na inn\u0105, bardziej op\u0142acaln\u0105. Ale c\u00f3\u017c, mo\u017cna jedynie wsp\u00f3\u0142czu\u0107 narodom, gdy ich synowie nie my\u015bl\u0105 ju\u017c o niczym wi\u0119cej, ni\u017c tylko o tym, gdzie wygodniej posadzi\u0107 swoje w\u0142asne ty\u0142ki.<\/p>\n\n\n\n
W pa\u0144stwach, gdzie nast\u0105pi\u0142 przewr\u00f3t demokratyczny, armia pozostawa\u0142a jednym z g\u0142\u00f3wnych \u2013 je\u015bli nie najwa\u017cniejszym \u2013 bastion\u00f3w \u017cywio\u0142\u00f3w odrzucaj\u0105cych demoliberalizm z r\u00f3\u017cnych pozycji: monarchistycznych, konserwatywnych, mocarstwowych, nacjonalistycznych. Tak sta\u0142o si\u0119 w Niemczech i Austrii po 1918 r. Tak\u017ce w III Republice Francuskiej armia najd\u0142u\u017cej przechowa\u0142a wp\u0142ywy katolickie, konserwatywne i monarchistyczne. Z armii w\u0142a\u015bnie wywodzi\u0142 si\u0119 pierwszy, po przej\u015bciowym okresie prowizorium ustrojowego, prezydent (1873-1879) III Republiki, ksi\u0105\u017c\u0119 Edme Patrice Maurice de Mac-Mahon (1808-1893), marsza\u0142ek wojsk II Cesarstwa i pacyfikator Komuny Paryskiej w 1871 r. Pierwszy prezydent III Republiki by\u0142 monarchist\u0105 i podczas swego urz\u0119dowania pr\u00f3bowa\u0142 doprowadzi\u0107 do restauracji francuskiej monarchii. Pr\u00f3by te zako\u0144czy\u0142y si\u0119 niepowodzeniem z powodu notorycznych spor\u00f3w ustrojowych i personalnych mi\u0119dzy stronnictwami monarchistycznymi (legitymistami, orleanistami i bonapartystami), hamletyzowania prawowitego kr\u00f3la Francji \u2013 Henryka hrabiego Chambord, kt\u00f3ry ostatecznie odm\u00f3wi\u0142 przyj\u0119cia korony, a zapewne tak\u017ce i legalistycznego podej\u015bcia samego marsza\u0142ka, kt\u00f3ry jako szef pa\u0144stwa i najwy\u017cszy rang\u0105 wojskowy m\u00f3g\u0142 przecie\u017c zorganizowa\u0107 \u201erewolucyjn\u0105 restauracj\u0119\u201d drog\u0105 zamachu stanu. Poni\u00f3s\u0142szy pora\u017ck\u0119, Mac-Mahon po kilku latach utarczek z coraz bardziej lewicowym parlamentem poda\u0142 si\u0119 do dymisji.<\/p>\n\n\n\n
Z armii wyszed\u0142 te\u017c pierwszy w dziejach III Republiki kandydat na dyktatora. Genera\u0142 Georges Boulanger (1837-1891), sprawuj\u0105c funkcj\u0119 ministra wojny (1886-1887), przeprowadzi\u0142 reform\u0119 unowocze\u015bniaj\u0105c\u0105 wojsko, dzi\u0119ki czemu sta\u0142 si\u0119 politycznie popularny. Ufny w sw\u0105 popularno\u015b\u0107, otwarcie wzywa\u0142 w polityce zewn\u0119trznej do militarnego rewan\u017cu na Niemcach za przegran\u0105 wojn\u0119 lat 1870-1871, aw polityce wewn\u0119trznej do likwidacji liberalnego ustroju republika\u0144skiego. Zap\u0142aci\u0142 za to usuni\u0119ciem z armii. W\u00f3wczas zgromadzi\u0142 wok\u00f3\u0142 siebie eklektyczny ruch \u201ebulan\u017cyst\u00f3w\u201d, grupuj\u0105cy antyliberalnie nastrojonych wrog\u00f3w Republiki (monarchist\u00f3w, bonapartyst\u00f3w, lewic\u0119 patriotyczn\u0105) i stan\u0105\u0142 do wybor\u00f3w. Uzyska\u0142 w nich mandat do Izby Deputowanych, ale szybko z\u0142o\u017cy\u0142 go, gdy Izba odrzuci\u0142a jego projekt rewizji konstytucji. Pr\u00f3ba wywo\u0142ania przemian drog\u0105 legaln\u0105 zako\u0144czy\u0142a si\u0119 niepowodzeniem. W 1889 r. genera\u0142 ponownie wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w wyborach. Tym razem na jego kandydatur\u0119 pad\u0142a rekordowa liczba g\u0142os\u00f3w \u2013 wi\u0119cej, ni\u017c na wszystkich pozosta\u0142ych kandydat\u00f3w w paryskim okr\u0119gu wyborczym razem wzi\u0119tych. Po og\u0142oszeniu wyniku wybor\u00f3w zwolennicy Boulangera triumfowali, wzywaj\u0105c swego przyw\u00f3dc\u0119 do obj\u0119cia w\u0142adzy drog\u0105 zamachu stanu. Ten jednak zacz\u0105\u0142 hamletyzowa\u0107 i w prze\u0142omowym momencie nie uczyni\u0142 nic. Gdy francuski parlament, po otrz\u0105\u015bni\u0119ciu si\u0119 przez republika\u0144sk\u0105 klas\u0119 polityczn\u0105 z pocz\u0105tkowego zaskoczenia, rozpocz\u0105\u0142 starania o uchylenie jego immunitetu, genera\u0142 uszed\u0142 za granic\u0119, do Belgii. Gdy za\u015b skazano go zaocznie za zdrad\u0119 stanu na wygnanie, odebra\u0142 sobie \u017cycie. Jednak cie\u0144 \u201ebulan\u017cyzmu\u201d \u2013 wojskowego przewrotu skierowanego przeciw Republice i jej beneficjentom \u2013 na trwa\u0142e po\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 odt\u0105d na Pa\u0142acu Burbo\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n
Zwolennicy \u201ezasad roku1789\u201d, skupieni jawnie w stronnictwach republika\u0144skich, a niejawnie w lo\u017cach wolnomularskich, zdawali sobie oczywi\u015bcie spraw\u0119, \u017ce pod wzgl\u0119dem ideowym armia stanowi w III Republice \u201ecia\u0142o obce\u201d. Pretekstu do otwartej rozprawy z wojskiem dostarczy\u0142a im w ko\u0144cu Afera Dreyfusa, od tamtej pory tak w\u0142a\u015bnie pisana \u2013 z wielkiej litery. Afera ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 w sumie przez kilkana\u015bcie lat. Przypomnijmy: w 1894 r. kapitan Alfred Dreyfus, oficer artylerii, zosta\u0142 skazany za szpiegostwo na rzecz Niemiec na degradacj\u0119 i do\u017cywotnie zes\u0142anie na Diabelsk\u0105 Wysp\u0119, os\u0142awion\u0105 koloni\u0119 karn\u0105 u wybrze\u017cy Gujany Francuskiej, z uwagi na morderczy klimat nazywanej \u201esuch\u0105 gilotyn\u0105\u201d. W 1898 r. wysz\u0142o na jaw, i\u017c rzeczywistym informatorem Niemc\u00f3w by\u0142 major Ferdinand Walsin-Esterhazy, kt\u00f3ry dla odwr\u00f3cenia uwagi od siebie rzuci\u0142 podejrzenie na Dreyfusa przy pomocy spreparowanych dowod\u00f3w. W 1899 r. Dreyfusa u\u0142askawiono, a w 1906 r. Trybuna\u0142 Kasacyjny ca\u0142kowicie uchyli\u0142 wyrok. Dreyfusa nie tylko przyj\u0119to na powr\u00f3t do armii, ale awansowano na majora i odznaczono krzy\u017cem Legii Honorowej. Republika\u0144ska lewica natychmiast rozpozna\u0142a w sprawie Dreyfusa wyczekiwan\u0105 d\u0142ugo okazj\u0119 do uderzenia w wojsko. Pocz\u0105wszy od 1898 r., rozp\u0119ta\u0142a propagandow\u0105 nagonk\u0119 na armi\u0119 o bezprecedensowej skali i w\u015bciek\u0142o\u015bci. Ta ostatnia szybko wywo\u0142a\u0142a we Francji polaryzacj\u0119 polityczn\u0105 na lewicowych \u201edreyfusard\u00f3w\u201d oraz konserwatywnych i nacjonalistycznych \u201eantydreyfusard\u00f3w\u201d. Obie strony, co trzeba podkre\u015bli\u0107, uznawa\u0142y personaln\u0105 tragedi\u0119 alzackiego oficera za kwesti\u0119 podrz\u0119dn\u0105 w stosunku do w\u0142asnych cel\u00f3w politycznych. \u201eDreyfusardzi\u201d pod p\u0142aszczykiem obrony niewinnie pokrzywdzonego d\u0105\u017cyli do os\u0142abienia pozycji armii w pa\u0144stwie i przeprowadzenia czystki w korpusie oficerskim. Szczuli z nienawi\u015bci\u0105 na wojsko, oskar\u017caj\u0105c je na ka\u017cdym kroku o wszystkie grzechy przeciw katechizmowi \u201ezasad roku 1789\u201d: o reakcyjno\u015b\u0107, arystokratyzm, elitaryzm, klerykalizm, a nade wszystko \u2013 poniewa\u017c kapitan Dreyfus by\u0142 francuskim \u017bydem \u2013 o antysemityzm. \u201eAntydreyfusardzi\u201d chcieli zapobiec ca\u0142kowitemu przej\u0119ciu pa\u0144stwa przez wolnomularstwo, dlatego w imi\u0119 racji stanu obstawali przy obronie dobrego imienia i pozycji armii nawet za cen\u0119 utrzymania niesprawiedliwego wyroku. Tym pierwszym sprawa Dreyfusa pos\u0142u\u017cy\u0142a jednak do uzasadnienia ju\u017c nie tylko propagandowych, ale praktycznych zabieg\u00f3w. Przybra\u0142y one posta\u0107 \u201eafery fiszek\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Za czas\u00f3w gabinetu Pierre\u2019a Waldeck-Rousseau (1899-1902) z okolic rz\u0105du wyszed\u0142 tajny ok\u00f3lnik, adresowany do oficer\u00f3w o wypr\u00f3bowanych przekonaniach republika\u0144skich (w praktyce: zrzeszonych w lo\u017cach wolnomularskich). Obligowa\u0142 on swoich adresat\u00f3w do zbierania i przesy\u0142ania do Ministerstwa Wojny informacji na temat cz\u0142onk\u00f3w korpusu oficerskiego. Do\u0142\u0105czony do ok\u00f3lnika kwestionariusz zawiera\u0142 nast\u0119puj\u0105ce pytania, dotycz\u0105ce francuskich oficer\u00f3w: jaki jest stan cywilny rodzic\u00f3w oficera i rodzic\u00f3w jego \u017cony (tzn. czy mia\u0142y miejsce rozwody, nie\u015blubne ci\u0105\u017ce \u2013 pozwala\u0142o to oceni\u0107 stosunek rodziny do moralno\u015bci religijnej), jakie szko\u0142y uko\u0144czyli oficer i jego \u017cona oraz do jakich szk\u00f3\u0142 pos\u0142ali dzieci (tzn. czy by\u0142y to szko\u0142y katolickie), czy \u2013 i jak cz\u0119sto \u2013 oficer odbywa praktyki religijne, z kim utrzymuje relacje towarzyskie, jaki ma stosunek do \u017byd\u00f3w (sic). Raporty z wymienionymi danymi informatorzy odsy\u0142ali do Ministerstwa Wojny, gdzie spisywano je na specjalnych fiszkach. Istnia\u0142y dwa egzemplarze archiwum fiszek; jeden z nich przechowywany by\u0142 w gmachu ministerstwa, drugi \u2013 w paryskiej siedzibie Wielkiego Wschodu Francji. Do obowi\u0105zk\u00f3w kapitana Henri\u2019ego Mollin, adiutanta genera\u0142a Louisa Andr\u00e9, ministra wojny (1900-1905), nale\u017ca\u0142o dzielenie fiszek pomi\u0119dzy dwie kartoteki. Kartoteka \u201eKartagina\u201d zawiera\u0142a dane o oficerach, kt\u00f3rych pogl\u0105dy uznano za klerykalne czy reakcyjne, czyli g\u0142\u00f3wnie o praktykuj\u0105cych katolikach; kartoteka \u201eKorynt\u201d mie\u015bci\u0142a w sobie fiszki oficer\u00f3w pewnych z punktu widzenia \u201ezasad roku 1789\u201d, czyli niech\u0119tnych katolicyzmowi. Ten przydzia\u0142 decydowa\u0142 o dalszej drodze s\u0142u\u017cbowej: oficerowie z kartoteki Carthago<\/em> otrzymywali nieoficjalny, ale egzekwowany zakaz awansu lub zwyczajnie usuwano ich z armii, oficerowie z kartoteki Corinth<\/em> mieli otwart\u0105 drog\u0119 do kariery w wojsku. Jeden z usuni\u0119tych w ten spos\u00f3b oficer\u00f3w, Jean Guyot de Villeneuve, by\u0142y funkcjonariusz II Biura \u2013 wywiadu wojskowego, uzyska\u0142 mandat do Izby Deputowanych, a zarazem uda\u0142o mu si\u0119 dotrze\u0107 do archiwum fiszek i wynie\u015b\u0107 je na zewn\u0105trz. 28 pa\u017adziernika 1904 r. odczyta\u0142 tre\u015b\u0107 fiszek z parlamentarnej m\u00f3wnicy. Tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej na sali obrad, gdzie wezwano go w celu z\u0142o\u017cenia wyja\u015bnie\u0144, minister wojny genera\u0142 Andr\u00e9 przedstawi\u0142 wprowadzony w wojsku system donosicielstwa jako uzasadniony, oznajmiaj\u0105c obcesowo: \u201e(\u2026) po czterech latach usilnych stara\u0144 jeszcze nie powiod\u0142o mi si\u0119 znowu zakorzeni\u0107 tolerancj\u0119 w korpusie oficerskim. Wiem, \u017ce spe\u0142ni\u0142em sw\u00f3j obowi\u0105zek i dlatego reakcja mnie zaczepia (\u2026). Nie mo\u017cna pozwoli\u0107, by wr\u00f3ci\u0142y czasy, w kt\u00f3rych republika\u0144ski oficer nie m\u00f3g\u0142 nic osi\u0105gn\u0105\u0107.\u201d <\/em><\/p>\n\n\n\n Skandal wywo\u0142any przez \u201eafer\u0119 fiszek\u201d bynajmniej nie zlikwidowa\u0142 zjawiska protegowania w armii przez w\u0142adze polityczne antykleryka\u0142\u00f3w i lewicowc\u00f3w oraz dyskryminowania \u201ekleryka\u0142\u00f3w\u201d (z uwagi tylko i wy\u0142\u0105cznie na ich stosunek do religii, a nie jakiekolwiek inne kryteria). Praktyki te nie doprowadzi\u0142y jednak nigdy do ateizacji korpusu oficerskiego. W 1907 r. francuski rz\u0105d zdecydowa\u0142 si\u0119 na przyk\u0142ad powierzy\u0107 stanowisko komendanta paryskiej Szko\u0142y Wojskowej genera\u0142owi Ferdinandowi Fochowi (1851-1929), znanemu jako praktykuj\u0105cy katolik. Gdy premier Georges Clemenceau, znany z kolei z zajad\u0142ej wrogo\u015bci do Ko\u015bcio\u0142a, wezwa\u0142 go do siebie w celu zakomunikowania mu tej nominacji, przyzwyczajony do rozpanoszonego w instytucjach III Republiki agresywnego antyklerykalizmu Foch by\u0142 tak zaskoczony, \u017ce w pierwszej chwili wyrwa\u0142o mu si\u0119: \u201eAle\u017c to niemo\u017cliwe \u2013 ja jestem papist\u0105.\u201d<\/em>Dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej ten sam papista poprowadzi\u0142 francuskie wojska do zwyci\u0119stwa nad najwi\u0119ksz\u0105 pot\u0119g\u0105 militarn\u0105 \u00f3wczesnej Europy \u2013 armi\u0105 Cesarstwa Niemieckiego. W 1917 r. obj\u0105\u0142 stanowisko szefa Sztabu Generalnego, w 1918 r. uzyska\u0142 stopie\u0144 marsza\u0142ka Francji (a w 1923 r. \u2013 dodajmy \u2013 tak\u017ce marsza\u0142ka Polski).<\/p>\n\n\n\n Postaci\u0105, kt\u00f3ra z pewno\u015bci\u0105 nie mie\u015bci\u0142a si\u0119 w garniturze \u201ewarto\u015bci republika\u0144skich\u201d by\u0142 jednor\u0119ki genera\u0142 Henri Gouraud (1867-1946). Szlif\u00f3w generalskich dos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 w wojskach kolonialnych w Afryce. W 1915 r. straci\u0142 praw\u0105 r\u0119k\u0119 w bitwie z Turkami pod Gallipoli, gdzie dowodzi\u0142 francuskim korpusem ekspedycyjnym. Po I wojnie \u015bwiatowej obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo nad Armi\u0105 Lewantu, operuj\u0105c\u0105 na Bliskim Wschodzie. Gdy w 1920 r. jego oddzia\u0142y wkroczy\u0142y zbrojnie do Damaszku, Gouraud nawiedzi\u0142 damasce\u0144sk\u0105 katedr\u0119 \u015bw. Jana Chrzciciela, w epoce islamu przerobion\u0105 na meczet Umajjad\u00f3w, gdzie opr\u00f3cz relikwii \u015bw. Jana znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c gr\u00f3b Saladyna. Stan\u0105wszy przed grobowcem, genera\u0142 wymierzy\u0142 mu oficerskim butem kopniaka i zawo\u0142a\u0142: \u201eDzi\u015b sko\u0144czy\u0142y si\u0119 wyprawy krzy\u017cowe! Zbud\u017a si\u0119, Saladynie! Moja obecno\u015b\u0107 tutaj u\u015bwi\u0119ca zwyci\u0119stwo Krzy\u017ca nad P\u00f3\u0142ksi\u0119\u017cycem!\u201d<\/em> W p\u00f3\u017aniejszym okresie, jako d\u0142ugoletni komendant paryskiego garnizonu (1923-1937), Gouraud by\u0142 wymieniany w kr\u0119gach francuskiej prawicy jako potencjalny wykonawca zamachu stanu i wojskowy dyktator.<\/p>\n\n\n\n Z armii wywodzi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c jeden z najpopularniejszych przyw\u00f3dc\u00f3w francuskiej prawicy antyliberalnej, podpu\u0142kownik Fran\u00e7ois hrabia de La Rocque (1885-1946). W stan spoczynku przeszed\u0142 na w\u0142asne \u017cyczenie w 1928 r., by m\u00f3c zaj\u0105\u0107 si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 polityczn\u0105; wcze\u015bniej walczy\u0142 przeciw powsta\u0144com Abd el-Krima w Maroku, gdzie kierowa\u0142 jednostkami II Biura. Po odej\u015bciu do cywila podpu\u0142kownik de La Rocque do\u0142\u0105czy\u0142 do kombatanckiego stowarzyszenia Krzy\u017c Ognia i we wzgl\u0119dnie kr\u00f3tkim czasie przekszta\u0142ci\u0142 je w masow\u0105, paramilitarn\u0105 organizacj\u0119 polityczn\u0105, kt\u00f3rej liczebno\u015b\u0107 przed rozwi\u0105zaniem si\u0119gn\u0119\u0142a oko\u0142o 450 000 os\u00f3b. Cz\u0142onkowie Croix de Feu<\/em> jako jedyne elementy uniformizuj\u0105ce nosili berety organizacyjne i tr\u00f3jkolorowe opaski na ramieniu. Ruch dzieli\u0142 si\u0119 na pi\u0119tnastoosobowe grupy szturmowe, a pojedyncza grupa na trzy pi\u0119cioosobowe pododdzia\u0142y, z kt\u00f3rych ka\u017cdy musia\u0142 dysponowa\u0107 w\u0142asnym samochodem. Krzy\u017c Ognia na mod\u0142\u0119 wojskow\u0105 mia\u0142 w\u0142asn\u0105, wewn\u0119trzn\u0105 instrukcj\u0119 mobilizacyjn\u0105; jego cz\u0142onkowie regularnie odbywali alerty i pr\u00f3bne mobilizacje oraz \u0107wiczyli przerzucanie du\u017cych zgrupowa\u0144 swoich si\u0142 z jednej cz\u0119\u015bci kraju do innej. Organizacja posiada\u0142a te\u017c w\u0142asn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 informacyjn\u0105 i zakonspirowane magazyny broni, gdzie sk\u0142adowano nie tylko bro\u0144 kr\u00f3tk\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142a, haubice, mo\u017adzierze czy nawet samoloty. Te ostatnie pozyskiwano nielegalnie m.in. z parku maszynowego armii, co pokazuje, \u017ce has\u0142a Croix de Feu<\/em> nie pozostawa\u0142y w wojsku bez echa. W pa\u017adzierniku 1935 r. podpu\u0142kownik de La Rocque poinformowa\u0142 \u00f3wczesnego prawicowego premiera Pierre\u2019a Lavala o zako\u0144czeniu przygotowa\u0144 do zamachu stanu. Laval nie zdecydowa\u0142 si\u0119 jednak da\u0107 sygna\u0142u do jego rozpocz\u0119cia. W 1936 r. lewicowy gabinet L\u00e9ona Bluma zdelegalizowa\u0142 Krzy\u017c Ognia. W tej sytuacji Fran\u00e7ois de La Rocque na bazie struktur zdelegalizowanego ruchu powo\u0142a\u0142 Francusk\u0105 Parti\u0119 Spo\u0142eczn\u0105. Liczba jej cz\u0142onk\u00f3w si\u0119gn\u0119\u0142a 600 000, co czyni\u0142o z niej najwi\u0119ksz\u0105 parti\u0119 polityczn\u0105 we Francji.<\/p>\n\n\n\n Z armii wreszcie wyszed\u0142 ten, kto zlikwidowa\u0142 w ko\u0144cu \u201erepublik\u0119-dziwk\u0119\u201d, przekszta\u0142caj\u0105c j\u0105 w Pa\u0144stwo Francuskie \u2013 marsza\u0142ek Philippe P\u00e9tain (1856-1951). Praktycznym idea\u0142em liberalnej demokracji jest s\u0142aba w\u0142adza w s\u0142abym pa\u0144stwie. Demolibera\u0142owie uwa\u017caj\u0105 ustr\u00f3j pa\u0144stwa za \u201enormalny\u201d dopiero, gdy jego organa s\u0105 tak bezradne i skr\u0119powane, \u017ce nie mog\u0105 uciszy\u0107 jazgocz\u0105cego pismaka, poskromi\u0107 pazerno\u015bci parlamentarnego stronnictwa, postawi\u0107 si\u0119 finansi\u015bcie czy biznesowemu plutokracie ani rozp\u0119dzi\u0107 partyjnego wiecu, na kt\u00f3rym demagodzy szczuj\u0105 rozhisteryzowany t\u0142um przeciw samym instytucjom pa\u0144stwowym, by po jego plecach dobra\u0107 si\u0119 do stanowisk. Idea\u0142 liberalnej demokracji to tak\u017ce pa\u0144stwo pogr\u0105\u017cone w stanie anty-politycznego bezho\u0142owia, gdzie nikt nie pr\u00f3buje nikogo zmusza\u0107 do bycia rz\u0105dzonym i dlatego ka\u017cdy, kto chce, mo\u017ce si\u0119 bezkarnie panoszy\u0107, gdzie chce. Ka\u017cdy opr\u00f3cz samego pa\u0144stwa, oczywi\u015bcie. III Republika Francuska spe\u0142ni\u0142a ten idea\u0142. W latach 1879-1940 zmieni\u0142o si\u0119 w niej ponad dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t gabinet\u00f3w rz\u0105dowych; przeci\u0119tna trwa\u0142o\u015b\u0107 jednego gabinetu nie przekracza\u0142a kilku miesi\u0119cy. Rekiny biznesu \u2013 Daniel Wilson, Ferdinand de Lesseps, Jacques Reinach, Horace Finaly, Albert Oustric, Serge Stavisky i inni \u2013 kupowa\u0142y polityk\u00f3w, a nawet ustanawia\u0142y i obala\u0142y sk\u0142ady rz\u0105d\u00f3w. Republik\u0105 rz\u0105dzili: rozwrzeszczany dziennikarz, wiecowy agitator, biznesmen-plutokrata i nieudolny, ale zajadle broni\u0105cy swej w\u0142adzy partyjny parlamentarzysta \u2013 cztery najznakomitsze wytwory kultury mieszcza\u0144skiej. A jednak nawet w takim pa\u0144stwie, s\u0142abym z za\u0142o\u017cenia, prze\u017cartym partyjnictwem, obezw\u0142adnionym ideologi\u0105 liberalnego humanitaryzmu, nieustannie rozprzedawanym, zastawianym i kupowanym przez \u015bwi\u0144skie grupki pieni\u0119\u017cnych interesant\u00f3w \u2013 przetrwa\u0142y si\u0142y, kt\u00f3re w sprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bciach przeprowadzi\u0142y w ko\u0144cu \u201erewolucj\u0119 \u0142adu\u201d. Przetrwa\u0142y w rdzeniowych instytucjach pa\u0144stwa, na czele z armi\u0105. Instytucje rdzeniowe s\u0105 ostatnim, co w pa\u0144stwie demoliberalnym zachowuje warto\u015b\u0107. I ostatnim, co zas\u0142uguje na wsparcie narodu.<\/p>\n\n\n\n Adam Danek<\/strong>, 27 listopada 2012<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Armia opiera si\u0119 na rozwi\u0105zaniach w swej istocie sprzecznych z demokracj\u0105: \u015bcis\u0142ej hierarchii, rozkazie, dyscyplinie, pos\u0142usze\u0144stwie, odg\u00f3rnym kierownictwie. Demokracja z rz\u0105dem parlamentarnym opiera si\u0119 na kierowaniu pa\u0144stwem metod\u0105 gadania. Parlamentarzysta-demokrata osi\u0105ga swe cele przez zakrzyczenie lub przeg\u0142osowanie konkurent\u00f3w, poprzedzone przeci\u0105g\u0142ym gadulstwem. \u017bo\u0142nierz realizuje swe zadania poprzez zdyscyplinowane i planowe u\u017cycie si\u0142y. Armia nale\u017cy do rdzeniowych…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-498","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/498","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=498"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/498\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":499,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/498\/revisions\/499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=498"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=498"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=498"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}