W 1945 r. spotkanie \u017co\u0142nierzy ameryka\u0144skich i sowieckich w Berlinie, a nast\u0119pnie nad brzegami Morza Japo\u0144skiego zamkn\u0119\u0142o proces powstawania biegunowego uk\u0142adu geopolitycznego. Waszyngton i Moskwa dokona\u0142y podboju i zarazem podzia\u0142u Europy. Pa\u0144stwa neutralne praktycznie znikn\u0119\u0142y z politycznej mapy \u015bwiata, wch\u0142oni\u0119te przez formuj\u0105ce si\u0119 wok\u00f3\u0142 biegun\u00f3w bloki militarne, ekonomiczne i ideologiczne. Na poziomie planetarnym stan\u0119\u0142y naprzeciwko siebie dwa uzbrojone obozy, a w strefie zgniotu pomi\u0119dzy nimi nie da\u0142o si\u0119 politycznie prze\u017cy\u0107. Kt\u00f3ry z nich mia\u0142 s\u0142uszno\u015b\u0107? Kt\u00f3ry z nich nale\u017ca\u0142o poprze\u0107?<\/p>\n\n\n\n
Interpretacja antykomunistyczna oraz interpretacja okcydentalna wskazywa\u0142y na biegun ameryka\u0144ski. Zwolennicy pierwszej z nich przekonywali, \u017ce wej\u015bcie do bloku zachodniego to jedyny spos\u00f3b, by uchroni\u0107 w\u0142asne kraje przed \u201ewyzwoleniem\u201d przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 lub wesprze\u0107 walk\u0119 z ekspansj\u0105 mi\u0119dzynarodowego komunizmu; zwolennicy drugiej przedstawiali Stany Zjednoczone i podporz\u0105dkowane im struktury (m.in. NATO) jako zapor\u0119 uniemo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 bolszewickiej barbarii zalanie cywilizacji zachodniej lub wr\u0119cz widzieli w Ameryce przyw\u00f3dc\u0119 \u201ewolnego \u015bwiata\u201d i obro\u0144c\u0119 jego \u201ewarto\u015bci\u201d. Tym dw\u00f3m przeciwstawia\u0142a si\u0119 interpretacja, kt\u00f3r\u0105 w naszym rodzimym krajobrazie mo\u017cna by zidentyfikowa\u0107 jako \u201epolrealistyczn\u0105\u201d; jej zwolennicy argumentowali, i\u017c pomimo gorsetu ideologicznego nowy porz\u0105dek w Europie \u015arodkowej realizuje podstawowe wymogi polskiej racji stanu, a obowi\u0105zek patriotyczny ka\u017ce nie trwoni\u0107 si\u0142 i \u015brodk\u00f3w na walk\u0119 z faktami dokonanymi, lecz stara\u0107 si\u0119 wynegocjowa\u0107 dla Polski z biegunem sowieckim jak najlepsze warunki w narzuconym przez niego po\u0142o\u017ceniu. Zaznaczy\u0142a si\u0119 tak\u017ce interpretacja pans\u0142owia\u0144ska czy eurazjatycka (potraktujmy je tu jako bliskoznaczne, cho\u0107 to daleko id\u0105ce uog\u00f3lnienie), wskazuj\u0105ca, i\u017c blok sowiecki mimo swoich oczywistych wad by\u0142 formacj\u0105 przetrwalnikow\u0105 tradycyjnej cywilizacji L\u0105du w starciu z liberaln\u0105, hedonistyczn\u0105 i progresywn\u0105 cywilizacj\u0105 Morza, a pa\u0144stwa \u201ekomunistyczne\u201d mia\u0142y w praktyce zauwa\u017calnie bardziej zachowawczy charakter od zachodnich pa\u0144stw demoliberalnych, czego dowodzi spo\u0142eczne i kulturowe \u201ezacofanie\u201d (w sensie pozytywnym) tych pierwszych w por\u00f3wnaniu z drugimi.<\/p>\n\n\n\n
Streszczone powy\u017cej dyskusje w ostatniej instancji dawa\u0142y si\u0119 sprowadzi\u0107 do sporu o wy\u017cszo\u015b\u0107 CIA nad GRU lub na odwr\u00f3t. Kt\u00f3re z nich mia\u0142o s\u0142uszno\u015b\u0107? Kt\u00f3re z nich nale\u017ca\u0142o poprze\u0107?<\/p>\n\n\n\n
Ani biegun ameryka\u0144ski, ani biegun sowiecki nie broni\u0142y s\u0142usznej sprawy i nie zas\u0142ugiwa\u0142y na poparcie. Wszystkie wyliczone interpretacje opiera\u0142y si\u0119 na podstawowym za\u0142o\u017ceniu, \u017ce popierana strona r\u00f3\u017cni si\u0119 czym\u015b istotnym od tej drugiej. Wszystkie je podwa\u017cy\u0142 niezwykle przenikliwy obserwator, prawdopodobnie najwybitniejszy polski analityk polityki mi\u0119dzynarodowej w drugiej po\u0142owie XX wieku. Oczywi\u015bcie og\u00f3\u0142 Polak\u00f3w nigdy o nim nie s\u0142ysza\u0142 i tak pozosta\u0142o po dzi\u015b dzie\u0144, zgodnie z zasad\u0105 \u201enikt nie jest prorokiem we w\u0142asnym kraju\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Jan Ulatowski, bo o nim tu mowa, urodzi\u0142 si\u0119 w 1907 r. w rodzinie znanego pozna\u0144skiego fotografa. W m\u0142odo\u015bci by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem wydawanego w Poznaniu dwutygodnika \u201e\u017bycie Literackie\u201d. Ten utrzymany na wysoki poziomie intelektualnym periodyk skupi\u0142 wok\u00f3\u0142 siebie grono wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 p\u00f3\u017aniej humanist\u00f3w. Obok Ulatowskiego w redakcji \u201e\u017bycia Literackiego\u201d zasiadali m.in. chrze\u015bcija\u0144ski poeta i dramaturg Wojciech B\u0105k (1907-1961), historyk polskiej literatury romantycznej i neoromantycznej Czes\u0142aw Latawiec (1902-1986) czy Konstanty Troczy\u0144ski (1906-1942) \u2013 krytyk literacki, a jednocze\u015bnie ideolog polskiego imperializmu zwi\u0105zany z organizacj\u0105 My\u015bl Mocarstwowa, kt\u00f3ry zako\u0144czy\u0142 przedwcze\u015bnie \u017cycie za drutami obozu w O\u015bwi\u0119cimiu.<\/p>\n\n\n\n
Nazwisko Ulatowskiego us\u0142ysza\u0142a ca\u0142a Polska dzi\u0119ki zorganizowanej przeze\u0144 wraz z kolegami, g\u0142o\u015bnej prowokacji-wyg\u0142upie. M\u0142odzi ludzie podali si\u0119 za przedstawicielstwo nieistniej\u0105cego pa\u0144stwa Belud\u017cystan, przys\u0142ane do Polski celem wynegocjowania um\u00f3w handlowych, i w takim charakterze \u017c\u0105dali przyj\u0119cia przez organa w\u0142adzy publicznej, gdzie potraktowano ich zadeklarowan\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 zupe\u0142nie serio. Wojciech Wasiuty\u0144ski, kt\u00f3ry zna\u0142 Ulatowskiego osobi\u015bcie, tak wspomina\u0142 po latach ten incydent: \u201eUlatowski jest prawdziwym orygina\u0142em. Znawca i wielbiciel Nietzschego, pojawi\u0142 si\u0119 na scenie narodowej w bardzo m\u0142odym wieku jako cz\u0142onek \u00bbMisji handlowej Belud\u017cystanu\u00ab. By\u0142 to jeden z naj\u015bmielszych polskich \u00bbhoax\u00f3w\u00ab mo\u017cliwy do zaistnienia tylko w owych czasach, gdy jeszcze nie by\u0142o radia, a w praktyce i telefon\u00f3w mi\u0119dzymiastowych. \u00bbMisja\u00ab by\u0142a przyj\u0119ta w \u00bbKurierze Pozna\u0144skim\u00ab, na ratuszu i w wojew\u00f3dztwie, po czym pojecha\u0142a sfotografowa\u0107 si\u0119 w zak\u0142adzie Ulatowskiego seniora i stamt\u0105d ju\u017c nie wysz\u0142a. Pozna\u0144 zosta\u0142 skompromitowany.\u201d<\/em> Gwoli wyja\u015bnienia dodajmy, \u017ce \u201eKurier Pozna\u0144ski\u201d by\u0142 na\u00f3wczas najwi\u0119ksz\u0105 gazet\u0105 w Wielkopolsce, kontrolowan\u0105 przez endecj\u0119.<\/p>\n\n\n\n M\u0142odzie\u0144czy udzia\u0142 w fikcyjnej misji handlowej fikcyjnego pa\u0144stwa antycypowa\u0142 jednak po cz\u0119\u015bci dalsz\u0105 drog\u0119 \u017cyciow\u0105 Ulatowskiego, kt\u00f3ry przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej wst\u0105pi\u0142 do s\u0142u\u017cby dyplomatycznej. W pierwszych latach wojny pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 attach\u00e9 prasowego polskiego poselstwa w Budapeszcie. Poselstwo pracowa\u0142o w\u00f3wczas w szczeg\u00f3lnie trudnych warunkach, poniewa\u017c do problematycznego w og\u00f3le po\u0142o\u017cenia plac\u00f3wek dyplomatycznych okupowanego pa\u0144stwa dosz\u0142a konieczno\u015b\u0107 wszechstronnego otoczenia opiek\u0105 polskich oddzia\u0142\u00f3w wojskowych internowanych na W\u0119grzech po kampanii 1939 r. oraz zabezpieczenia bytu jeszcze liczniejszych cywilnych uchod\u017ac\u00f3w z Kraju. W nerwowej atmosferze niepewnych czas\u00f3w Ulatowski wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 opanowaniem i skrupulatno\u015bci\u0105 w wype\u0142nianiu licznych obowi\u0105zk\u00f3w. Nawet w okoliczno\u015bciach tak bardzo niesprzyjaj\u0105cych swobodnym dyskusjom imponowa\u0142 rodakom znawstwem filozofii, literatury, muzyki, sztuk plastycznych. Jako attach\u00e9 prasowy poselstwa otrzyma\u0142 skomplikowane zadanie rozwini\u0119cia propolskiej propagandy politycznej w kraju formalnie sprzymierzonym z Niemcami. Wywi\u0105zywa\u0142 si\u0119 z niego energicznie, wydaj\u0105c szereg biuletyn\u00f3w w j\u0119zykach w\u0119gierskim i niemieckim, nie licz\u0105c przeznaczonej dla w\u0119gierskiej Polonii gazety \u201eWie\u015bci Polskie\u201d.<\/p>\n\n\n\n P\u00f3\u017aniej Ulatowski poprosi\u0142 o przeniesienie ze s\u0142u\u017cby dyplomatycznej do wojska. Zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 do Samodzielnej Brygady Strzelc\u00f3w Karpackich dowodzonej przez gen. Stanis\u0142awa Kopa\u0144skiego. Bra\u0142 udzia\u0142 w bitwie o Tobruk; w mundurze przeszed\u0142 Syri\u0119, Palestyn\u0119, ca\u0142\u0105 kampani\u0119 w\u0142osk\u0105. Analiza zmieniaj\u0105cej si\u0119 sytuacji mi\u0119dzynarodowej uzmys\u0142owi\u0142a mu, \u017ce Zach\u00f3d wykorzystuje i zdradza Polsk\u0119. Przydzielony do Wydzia\u0142u Prasy, do redakcji pisma \u201eOrze\u0142 Bia\u0142y\u201d, opublikowa\u0142 seri\u0119 artyku\u0142\u00f3w ostro krytykuj\u0105cych polityk\u0119 Wielkiej Brytanii, za co spotka\u0142o go dyscyplinarne przeniesienie. Zacz\u0105\u0142 si\u0119 domaga\u0107 buntu 2 Korpusu Polskiego przeciw alianckiemu dow\u00f3dztwu. Gdy po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych polskie oddzia\u0142y przerzucono na terytorium Wielkiej Brytanii i rozpocz\u0119to ich demobilizacj\u0119, Ulatowski nie zgodzi\u0142 si\u0119 wst\u0105pi\u0107 do utworzonego w tym celu Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia, wchodz\u0105cego w sk\u0142ad wojsk brytyjskich. Argumentowa\u0142, \u017ce brytyjskie w\u0142adze nie maj\u0105 prawa demobilizowa\u0107 \u017co\u0142nierzy Polskich Si\u0142 Zbrojnych ani tworzy\u0107 dla nich tego rodzaju struktury we w\u0142asnej armii, poniewa\u017c nie posiadaj\u0105 nad nimi jurysdykcji. W rezultacie zosta\u0142 wtr\u0105cony do wi\u0119zienia przez brytyjskie s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa. Pretekst do jego aresztowania stworzono, uznaj\u0105c na skutek odmowy wst\u0105pienia do Polish Resettlement Corps jego wjazd do Wielkiej Brytanii za nielegalny. Ulatowski pozostawa\u0142 wi\u0119\u017aniem przez d\u0142u\u017cszy czas, dop\u00f3ki strona brytyjska nie uzyska\u0142a zgody na wydalenie go do Francji. Na drugi brzeg Kana\u0142u La Manche wyprawiono go jednak z dokumentami nie daj\u0105cymi mo\u017cliwo\u015bci zatrudnienia. Po perturbacjach osiad\u0142 w ko\u0144cu w Bordeaux i podj\u0105\u0142 prac\u0119 lektora j\u0119zyka niemieckiego w tamtejszym liceum. W 1976 r. przeszed\u0142 na emerytur\u0119 i przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Mentony w Alpach Nadmorskich, gdzie mieszka\u0142 do \u015bmierci. \u017by\u0142 w wi\u0119cej ni\u017c skromnych warunkach, w zwyczajnej biedzie. Jej \u015bwiadectwem s\u0105 listy z pro\u015bb\u0105 o pomoc materialn\u0105, kt\u00f3re rozsy\u0142a\u0142 przez wiele lat po swojej deportacji do Francji. Mimo to publikowa\u0142 w licznych polskich pismach wydawanych na emigracji, a tak\u017ce w prasie francuskiej. Zawsze na jeden temat.<\/p>\n\n\n\n Znajomy Ulatowskiego z lat powojennych, Czes\u0142aw Mi\u0142osz, tak relacjonowa\u0142 jego pogl\u0105dy: \u201eBy\u0142 przekonany, \u017ce zosta\u0142a zawarta nigdzie nie ujawniona umowa pomi\u0119dzy Ameryk\u0105 i Rosj\u0105 sowieck\u0105, dotycz\u0105ca podzia\u0142u \u015bwiata pomi\u0119dzy dwa te mocarstwa. Napi\u0119cia pomi\u0119dzy nimi, \u0142\u0105cznie z zimn\u0105 wojn\u0105, \u015bwiadomie podtrzymywano jako gr\u0119 maj\u0105c\u0105 trzyma\u0107 w szachu krn\u0105brnych klient\u00f3w obu stron, kt\u00f3rym marzy\u0142aby si\u0119 niezale\u017cna polityka. Podzia\u0142 na dwa bloki i straszenie diabolicznym dzia\u0142aniem wroga nale\u017ca\u0142y do repertuaru, a po\u017c\u0105dany skutek osi\u0105ga\u0142o si\u0119 dzi\u0119ki naiwnym, kt\u00f3rzy naprawd\u0119 prze\u017cywali paroksyzmy strachu, kiedy konflikty mi\u0119dzy pot\u0119gami zdawa\u0142y si\u0119 grozi\u0107 wybuchem. Ulatowski \u015bledzi\u0142 uwa\u017cnie pras\u0119 w kilku j\u0119zykach i coraz to natrafia\u0142 na wypowiedzi ameryka\u0144skie i sowieckie, kt\u00f3re jego teori\u0119 potwierdza\u0142y.\u201d W spu\u015bci\u017anie po Ulatowskim zachowa\u0142 si\u0119 zesp\u00f3\u0142 teczek oznaczonych przeze\u0144 jako \u201eDokumenty\u201d; zawieraj\u0105 one usystematyzowane w porz\u0105dku chronologicznych tysi\u0105ce wycink\u00f3w prasowych \u2013 materia\u0142, kt\u00f3rym autor pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119, formu\u0142uj\u0105c swoje analizy polityczne. Uk\u0142ad ameryka\u0144sko-sowiecki niekoniecznie musia\u0142 przy tym oznacza\u0107 formalnie podpisan\u0105 umow\u0119; wystarczaj\u0105ca by\u0142a dla niego posta\u0107 cichego i nieformalnego, lecz faktycznie przestrzeganego porozumienia. Jego istnienie nie wyklucza\u0142o te\u017c lokalnych tar\u0107 mi\u0119dzy oboma stronami \u2013 pr\u00f3b przesuni\u0119cia troch\u0119 w lewo lub w prawo linii podzia\u0142u \u015bwiatowego tortu \u2013 o ile odbywa\u0142y si\u0119 one z poszanowaniem zasady nienaruszania zasadniczych interes\u00f3w drugiego partnera, stanowi\u0105cej podstaw\u0119 porozumienia. Takie lokalne napi\u0119cia kamuflowa\u0142y ponadto stan faktyczny i uwiarygodnia\u0142y jego oficjaln\u0105 interpretacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n Jak przedstawia\u0142y si\u0119 implikacje streszczonej przez Mi\u0142osza \u201eteorii\u201d? Ot\u00f3\u017c wszelkie ruchy antysowieckie, zabiegaj\u0105ce o pomoc ameryka\u0144sk\u0105, oraz ruchy antyameryka\u0144skie, zabiegaj\u0105ce o pomoc sowieck\u0105, nie mia\u0142y \u017cadnych szans na powodzenie, poniewa\u017c by\u0142y wpisane w za\u0142o\u017cony mechanizm kontroli nad globem. Spe\u0142nia\u0142y tylko funkcj\u0119 \u201epo\u017cytecznych idiot\u00f3w\u201d, umacniaj\u0105cych planetarn\u0105 dwuw\u0142adz\u0119 USA i Sowiet\u00f3w. Orientacje: antysowiecka, antyameryka\u0144ska, prosowiecka, proameryka\u0144ska nie mia\u0142y sensu, gdy\u017c nie mog\u0142y wywo\u0142a\u0107 \u017cadnych realnych zmian na politycznej mapie \u015bwiata. Stronnicy Ameryki nie mieli wcale lepszej legitymacji moralnej dla swych dzia\u0142a\u0144, ni\u017c stronnicy Zwi\u0105zku Sowieckiego, poniewa\u017c polityczny idol jednych i drugich by\u0142 w gruncie rzeczy sprzymierze\u0144cem ich politycznego wroga. Uzasadnione by\u0142y tylko inicjatywy o podw\u00f3jnym ostrzu, jednocze\u015bnie antysowieckie i antyameryka\u0144skie. Ulatowski liczy\u0142, \u017ce z czasem doprowadz\u0105 one do wy\u0142onienia na politycznej mapie \u015bwiata Trzeciej Si\u0142y, kt\u00f3ra stanie si\u0119 o\u015brodkiem przyci\u0105gaj\u0105cym i koordynuj\u0105cym dla wszystkich podmiot\u00f3w zainteresowanych uwolnieniem si\u0119 od podleg\u0142o\u015bci tandemowi sowiecko-ameryka\u0144skiemu. D\u0142ugo nie dostrzega\u0142 \u017cadnych kandydat\u00f3w do obj\u0119cia tej roli. Tym bardziej wysoko ocenia\u0142 rewolucj\u0119 w Iranie w 1979 r. i doj\u015bcie do w\u0142adzy ajatollaha Chomeiniego, kt\u00f3re przynios\u0142o reorientacj\u0119 polityki zagranicznej tego pa\u0144stwa w kierunku zarazem antyameryka\u0144skim i antysowieckim. Ajatollah Chomeini nie by\u0142 jednak w oczach Ulatowskiego pierwszym ani jedynym or\u0119downikiem niezale\u017cno\u015bci od USA i ZSRS. Przed nim pojawi\u0142 si\u0119 inny polityk i przyw\u00f3dca duchowy niekontrolowany ani przez Waszyngton, ani przez Moskw\u0119 i budz\u0105cy niepok\u00f3j obu tych centr\u00f3w. Na pocz\u0105tku 1980 r. Ulatowski notowa\u0142: \u201eSystem usi\u0142uje broni\u0107 si\u0119 przed Ruchem Oporu, kt\u00f3ry wyra\u017caj\u0105 Chomeini i Wojty\u0142a.\u201d Co znamienne, za g\u0142oszenie powy\u017cszych pogl\u0105d\u00f3w ich autor po kilku latach wsp\u00f3\u0142pracy z parysk\u0105 \u201eKultur\u0105\u201d zosta\u0142 w ko\u0144cu wyrzucony z \u0142am tego prezentuj\u0105cego optyk\u0119 prozachodni\u0105 czasopisma.<\/p>\n\n\n\n Jan Ulatowski zmar\u0142 w 1997 r. Opiek\u0119 nad jego ksi\u0119gozbiorem, dokumentami i pracami obj\u0119\u0142a badaczka literatury Anna Mici\u0144ska, c\u00f3rka przedwcze\u015bnie zmar\u0142ego konserwatywnego filozofa i eseisty Boles\u0142awa Mici\u0144skiego (1911-1943), szwagra Ulatowskiego. Dzi\u0119ki jej staraniom pozostawiona przez Ulatowskiego spu\u015bcizna zosta\u0142a w ca\u0142o\u015bci sprowadzona do Kraju i z\u0142o\u017cona w Archiwum Emigracji, wchodz\u0105cym w sk\u0142ad zbior\u00f3w Biblioteki Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu. Obejmuje ona przede wszystkim wielotomow\u0105 \u201eKronik\u0119 Oporu\u201d \u2013 prowadzony przez dziesi\u0119ciolecia dziennik Ulatowskiego, daj\u0105cy najpe\u0142niejszy wyraz jego pogl\u0105dom. Znajduje si\u0119 tam r\u00f3wnie\u017c \u201eSpowied\u017a cynika\u201d \u2013 wyb\u00f3r z monumentalnego dziennika, przygotowany przez autora z my\u015bl\u0105 o wydaniu ksi\u0105\u017ckowym. We wst\u0119pie do tej ksi\u0105\u017cki znalaz\u0142y si\u0119 s\u0142owa: \u201eJest to wyb\u00f3r z \u00bbKroniki Oporu\u00ab, jak\u0105 prowadzi\u0142em przez 40 lat powojennych na emigracji. Zeszyt dotyczy epoki, kt\u00f3r\u0105 otworzyli dwaj kap\u0142ani: muzu\u0142manin Chomeini i Papie\u017c Wojty\u0142a. Moje reakcje na wydarzenia, jakie doprowadzi\u0142y do zimnej wojny a wreszcie do jej ko\u0144ca, r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od reakcji moich rodak\u00f3w. Dla nich wojna by\u0142a rozpraw\u0105 z jednym z totalitaryzm\u00f3w europejskich i powinna by\u0142a przej\u015b\u0107 w wojn\u0119 z ostatnim z nich. Dla mnie druga wojna \u015bwiatowa by\u0142a i pozosta\u0142a ko\u0144cem Pax Britannica i pocz\u0105tkiem Pax America.\u201d<\/em> W maszynopisie pozosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c trylogia po\u015bwi\u0119cona ameryka\u0144sko-sowieckim stosunkom politycznym, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 prace: \u201eTrzeci wymiar\u201d, \u201eEdukacja polityczna\u201d i \u201eKondominium\u201d. \u017badne z dzie\u0142 Ulatowskiego do dzi\u015b nie doczeka\u0142o si\u0119 wydawcy. Nikt nie podj\u0105\u0142 te\u017c trudu zebrania w formie ksi\u0105\u017ckowej artyku\u0142\u00f3w tego autora, rozsianych po licznych czasopismach polskich i obcoj\u0119zycznych. Ta luka w polskim pi\u015bmiennictwie musi zosta\u0107 jak najszybciej wype\u0142niona. W czasach, gdy znajduj\u0105 si\u0119 fundusze na drukowanie setek bezwarto\u015bciowych pozycji z zakresu nauk politycznych i stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, w znakomitej wi\u0119kszo\u015bci anglosaskich, z liberalnym ska\u017ceniem ideologicznym, lub odpisywanych z literatury anglosaskiej, dzie\u0142o autora jednego z najbardziej oryginalnych i odkrywczych opis\u00f3w mi\u0119dzynarodowego systemu politycznego w okresie powojennym zas\u0142uguje na udost\u0119pnienie polskiemu czytelnikowi.<\/p>\n\n\n\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Adam Danek<\/strong>, 16 pa\u017adziernika 2012<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W 1945 r. spotkanie \u017co\u0142nierzy ameryka\u0144skich i sowieckich w Berlinie, a nast\u0119pnie nad brzegami Morza Japo\u0144skiego zamkn\u0119\u0142o proces powstawania biegunowego uk\u0142adu geopolitycznego. Waszyngton i Moskwa dokona\u0142y podboju i zarazem podzia\u0142u Europy. Pa\u0144stwa neutralne praktycznie znikn\u0119\u0142y z politycznej mapy \u015bwiata, wch\u0142oni\u0119te przez formuj\u0105ce si\u0119 wok\u00f3\u0142 biegun\u00f3w bloki militarne, ekonomiczne i ideologiczne. Na poziomie planetarnym stan\u0119\u0142y…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-503","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/503","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=503"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/503\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":504,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/503\/revisions\/504"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=503"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}