{"id":94,"date":"2026-04-17T15:19:13","date_gmt":"2026-04-17T15:19:13","guid":{"rendered":"https:\/\/kaminski.re\/?p=94"},"modified":"2026-04-17T15:19:13","modified_gmt":"2026-04-17T15:19:13","slug":"adam-danek-stajenka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/2026\/04\/17\/adam-danek-stajenka\/","title":{"rendered":"Adam Danek: Stajenka"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Adoracja Dzieci\u0105tka\u00a0<\/em>\u2013 obraz namalowany dla Kosmy II Medyceusza przez Gerarda van Honthorsta<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Stajenka jest symbolem, kt\u00f3ry zawiera w sobie wszystkie g\u0142\u0119bokie prawdy, wi\u0105\u017c\u0105ce si\u0119 z Bo\u017cym Narodzeniem, a wi\u0119c w ostateczno\u015bci z misterium Wcielenia \u2013 zst\u0105pienia Boga w histori\u0119. I to w formie, kt\u00f3r\u0105 w okresie \u015bwi\u0105tecznym nawet dziecko mo\u017ce obejrze\u0107 wystawion\u0105 w ka\u017cdym ko\u015bciele.<\/p>\n\n\n\n

Dzisiejsi teolodzy trudz\u0105 si\u0119 i biedz\u0105 nad tym, jak wys\u0142owi\u0107 Bo\u017ce tajemnice, cz\u0119sto si\u0119gaj\u0105c po be\u0142kotliwy lub scjentystyczny j\u0119zyk zapo\u017cyczony z nowoczesnej filozofii. Efektem jest wylanie dziecka z k\u0105piel\u0105, bo nie mo\u017ce by\u0107 inaczej, gdy wznios\u0142o\u015b\u0107 pr\u00f3buje si\u0119 zamkn\u0105\u0107 w ramy jakiej\u015b s\u0142ownej buchalterii czy pedanterii. Zdumiewaj\u0105ce, o ile lepiej prac\u0119 t\u0119 wykona\u0142o za nich tradycyjne malarstwo (oraz poezja, ale jej temat zostawmy na inn\u0105 okazj\u0119).<\/p>\n\n\n\n

Stare, klasyczne obrazy o tematyce religijnej stajenk\u0119, w kt\u00f3rej przyszed\u0142 na \u015bwiat Chrystus, ukazuj\u0105 jako po\u0142o\u017con\u0105 na uboczu lub w og\u00f3le na odludziu. Miasto Betlejem wida\u0107 gdzie\u015b daleko w tle. Ju\u017c w samej tej konwencji kryje si\u0119 donios\u0142a prawda: rzeczy najwa\u017cniejsze dla los\u00f3w \u015bwiata i cz\u0142owieka rozgrywaj\u0105 si\u0119 z dala od miejskiego zgie\u0142ku, krz\u0105taniny, wymiany, gwaru rozkrzyczanych g\u0142os\u00f3w, brz\u0119ku kielich\u00f3w i bulgotania kocio\u0142k\u00f3w w gospodach, urz\u0119dowych spraw takich jak spis ludno\u015bci zarz\u0105dzony przez cezara Augusta. Dotyczy ona r\u00f3wnie\u017c naszego codziennego \u017cycia: je\u017celi chcemy ujrze\u0107 to, co najwa\u017cniejsze, musimy oddali\u0107 si\u0119 od \u015bwiata. Cho\u0107by tylko wewn\u0119trznie.<\/p>\n\n\n\n

Dawni mistrzowie malowali stajenk\u0119 jako naturaln\u0105 grot\u0119, w kt\u00f3rej jaki\u015b pasterz urz\u0105dzi\u0142 schronienie dla swoich zwierz\u0105t. To tradycja starsza od klasycznego malarstwa, nawet starsza od chrze\u015bcija\u0144stwa, poniewa\u017c takie miejsce narodzin Mesjasza najmocniej ujawnia nam fakt, i\u017c jest on Kr\u00f3lem Wszech\u015bwiata. Dlatego jego zapowied\u017a znajdujemy ju\u017c w Starym Testamencie, a by\u0107 mo\u017ce zosta\u0142o ono zapowiedziane jeszcze w Objawieniu pierwotnym, przechowywanym w u\u0142amkowej i rozproszonej postaci r\u00f3wnie\u017c przez ludy niechrze\u015bcija\u0144skie. Jean-Paul Roux pisze na ten temat: \u201eGdyby Jezus nie by\u0142 kr\u00f3lem, zapewne nie musia\u0142by narodzi\u0107 si\u0119 w jaskini \u2013 w miejscu odpowiednim dla objawie\u0144, ukazywania si\u0119 zjaw, dla medytacji, miejscu, w kt\u00f3rym ludzie ch\u0119tnie chowaj\u0105 zmar\u0142ych (grobem Chrystusa tak\u017ce by\u0142a grota), sk\u0142adaj\u0105c ich niejako na powr\u00f3t w matczynym \u0142onie, by umo\u017cliwi\u0107 im powt\u00f3rne narodziny.\u201d<\/em>* Ten sam autor zwraca uwag\u0119 na blisko\u015b\u0107 pomi\u0119dzy stajenk\u0105-grot\u0105 a Plato\u0144sk\u0105 jaskini\u0105, sk\u0105d cz\u0142owiek rozpoczyna drog\u0119 ku \u015bwiat\u0142u \u2013 o\u015bwieceniu \u2013 blaskowi Prawdy \u2013 poznaniu Boga. Chrystus musia\u0142 te\u017c przyj\u015b\u0107 na \u015bwiat w skalnej grocie, w czelu\u015bciach ziemi, aby spe\u0142ni\u0142o si\u0119 proroctwo Deutero-Izajasza, tego, kt\u00f3remu B\u00f3g pozwoli\u0142 w profetycznej wizji ujrze\u0107 Zbawiciela: \u201eNiechaj\u017ce ziemia si\u0119 otworzy, niechaj zbawienie wyda owoc i razem wzejdzie sprawiedliwo\u015b\u0107!\u201d<\/em> (Iz 45, 8). S\u0142owa te powtarza jeden z najpi\u0119kniejszych \u015bpiew\u00f3w liturgicznych Ko\u015bcio\u0142a, stara pie\u015b\u0144 \u201eRorate caeli\u201d<\/em><\/a>. Wszyscy znamy jej polski wariant, co roku nios\u0105cy si\u0119 w ko\u015bcielnych nawach podczas Adwentu:<\/p>\n\n\n\n

\u201eNiebiosa ros\u0119 spu\u015b\u0107cie nam z g\u00f3ry<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sprawiedliwego wylejcie chmury<\/em><\/p>\n\n\n\n

Roztw\u00f3rz si\u0119 ziemio i z \u0142ona twojego<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wydaj nam wydaj ju\u017c Zbawc\u0119 naszego\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jeszcze jedn\u0105 prawd\u0119 tradycyjne malarstwo religijne uchwyci\u0142o bardzo dobrze. Na obrazach opowiadaj\u0105cych histori\u0119 Narodzenia \u015bwiat wok\u00f3\u0142 i w tle stajenki pogr\u0105\u017cony jest w ciemno\u015bci i nocnym ch\u0142odzie i tylko w jej wn\u0119trzu panuje blask i wyczuwalne niemal fizycznie ciep\u0142o. Stajenka to male\u0144ki kr\u0105g jasno\u015bci zanurzony w powszechnej nocy. Bo tu czeka na nas On. Aby tam dotrze\u0107, trzeba przyj\u015b\u0107 przez mrok i zimno, zamiast spa\u0107 jak reszta \u015bwiata. Nie jest to \u0142atwe. \u015awiatu trzeba si\u0119 wyrwa\u0107, wymkn\u0105\u0107. Ale po przybyciu do stajenki zapomina si\u0119 o trudach, cierpieniach i troskach. \u201ePrzyjd\u017acie do Mnie wszyscy, kt\u00f3rzy utrudzeni i obci\u0105\u017ceni jeste\u015bcie, a Ja was pokrzepi\u0119.\u201d <\/em>(Mt 11, 28). I jak\u017ce potem wraca\u0107 do swojego \u017cycia, do jego znoj\u00f3w i walk? Kto raz Go ujrza\u0142, chce pozosta\u0107 u wr\u00f3t stajenki ju\u017c na zawsze. \u201eJak mi\u0142e s\u0105 przybytki Twoje, Panie Zast\u0119p\u00f3w! Dusza moja usycha z pragnienia i t\u0119sknoty do przedsionk\u00f3w Pa\u0144skich. Moje serce i cia\u0142o rado\u015bnie wo\u0142aj\u0105 do Boga \u017cywego. Nawet wr\u00f3bel dom sobie znajduje i jask\u00f3\u0142ka gniazdo, gdzie z\u0142o\u017cy swe piskl\u0119ta \u2013 przy Twoich o\u0142tarzach, Panie Zast\u0119p\u00f3w, m\u00f3j Kr\u00f3lu i m\u00f3j Bo\u017ce! Szcz\u0119\u015bliwi, kt\u00f3rzy mieszkaj\u0105 w domu Twoim, Panie, nieustannie Ci\u0119 wychwalaj\u0105.\u201d <\/em>(Ps 84, 2-5).<\/p>\n\n\n\n

A gdzie w tym wszystkim jeste\u015bmy my? Gdzie\u015b na szlaku pasterzy i trzech kr\u00f3li. Przez \u015bwiat pogr\u0105\u017cony we \u015bnie, pod nocnym niebem, w ciemno\u015bciach, po kamienistych \u015bcie\u017ckach, nieu\u017cytkach i bezdro\u017cach \u2013 idziemy do stajenki. Do Chrystusa. Tak naprawd\u0119 to jedyny cel, do jakiego zmierza nasze \u017cycie. Je\u017celi nie d\u0105\u017cymy do tego celu, to znaczy, \u017ce nie d\u0105\u017cymy do \u017cadnego celu.<\/p>\n\n\n\n

Venite adoremus Dominum!<\/em><\/p>\n\n\n\n

Adam Danek, 13 stycznia 2018\u00a0<\/p>\n\n\n\n

* Jean-Paul Roux, Kr\u00f3l. Mity i symbole<\/em>, prze\u0142. Katarzyna Marczewska, Warszawa 1998, s. 211.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stajenka jest symbolem, kt\u00f3ry zawiera w sobie wszystkie g\u0142\u0119bokie prawdy, wi\u0105\u017c\u0105ce si\u0119 z Bo\u017cym Narodzeniem, a wi\u0119c w ostateczno\u015bci z misterium Wcielenia \u2013 zst\u0105pienia Boga w histori\u0119. I to w formie, kt\u00f3r\u0105 w okresie \u015bwi\u0105tecznym nawet dziecko mo\u017ce obejrze\u0107 wystawion\u0105 w ka\u017cdym ko\u015bciele. Dzisiejsi teolodzy trudz\u0105 si\u0119 i biedz\u0105 nad tym, jak wys\u0142owi\u0107 Bo\u017ce tajemnice,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-94","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-danek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=94"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94\/revisions\/96"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=94"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=94"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaminski.re\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=94"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}