Month: April 2026

   Nurty ideowe nabierają rozmaitych i nieraz silnie zróżnicowanych zabarwień w zależności od postaw przyjmowanych przez ich poszczególnych zwolenników. Można powiedzieć, że w konkretnej ludzkiej postawie idee ogólne zyskują swój specyficzny odcień. Istnieje pewien praktyczny odcień konserwatyzmu, którego specyfikę od dłuższego czasu chciałem spróbować opisać. Wbrew pozorom – to znaczy wbrew swojemu ostentacyjnie podkreślanemu ekskluzywizmowi…

   Stany Zjednoczone Ameryki Północnej przedstawiane są powszechnie jako duchowa ojczyzna wyobrażeń, na których ponoć opiera się współczesny świat – takich jak kult nowoczesności, liberalna demokracja i „wolny rynek”. Dyskusję z tym pieczołowicie kreowanym stereotypem należałoby zacząć od spostrzeżenia, że na wymienionych wyobrażeniach nie opiera się bynajmniej współczesny świat, a co najwyżej niewielki jego fragment,…

W nieco wcześniejszym artykule* próbowałem pokazać, iż Stanów Zjednoczonych z ich historią i tradycjami nie można prosto utożsamiać ze światowym liberalizmem, jak czynią liczni zwolennicy oraz przeciwnicy tego ostatniego. Przedstawiłem skrótowo przeciwstawne mu kierunki, żywe w Ameryce w różnych okresach: konserwatyzm, faszyzm (wraz z jego okolicami), antyliberalizm ekonomiczny. W odpowiedzi pojawiły się pytania:  na ile nurty…

     Obchodzone niedawno listopadowe święta, uroczystość Wszystkich Świętych i Dzień Zaduszny, zajmują w polskiej duchowości znacznie istotniejsze miejsce, niż może się z pozoru wydawać. Ich wagę poświadcza spór, jakiego przedmiotem dni te stały się w najnowszej historii Polski, w okresie PRL. Za rządów Władysława Gomułki komunistyczne władze rozpętały wokół nich wojnę propagandową, usiłując przemianować…

   Poniższe uwagi nasunęły mi się podczas lektury wojennych wspomnień Stanisława Zabiełły, zatytułowanych „Na posterunku we Francji”.    Najpierw kilka słów o autorze. Stanisław Zabiełło (1902-1970) był zawodowym dyplomatą. Od 1934 r. kierował referatem sowieckim w Wydziale Wschodnim polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Wiosną 1939 r. awansował dodatkowo na zastępcę wicedyrektora Departamentu Politycznego MSZ. Już w pierwszej…

   Antykomunizm ma tę samą właściwość, co antyfaszyzm: jest czystą negacją, czystym przeczeniem, sam w sobie nie zawiera żadnego programu pozytywnego. Bardzo często przybiera postać negacji a priori, uprawianej dla zasady, bez wdawania się w jakąkolwiek polemikę z przeciwnikiem. Różnica polega na tym, że antyfaszyzm głoszono głównie z lewa, a antykomunizm głównie z prawa.    Ponieważ…

„Wolnościowcy” uważają, iż człowiek powinien być „wolny”, to znaczy móc robić wszystko, co zechce, z jednym zastrzeżeniem – pod warunkiem, że „nie krzywdzi innego człowieka”. Wyrażenie „nie krzywdzi” tłumaczy się tu w sposób zawężający, jako: nie używa przemocy w celu zmuszenia innego człowieka do czynienia czegoś, czego on robić nie chce. Diler nie krzywdzi narkomana,…

Od kilku lat państwa europejskie zmagają się z osławionym „kryzysem”. W obliczu zwijania się krajowych gospodarek, kurczących się rynków, rosnącego bezrobocia i (selektywnych skądinąd) oszczędności budżetowych liczne grupy tak zwanych zwykłych ludzi nęka przede wszystkim jedno pytanie: jak utrzymać dotychczasowy poziom życia? Nie zauważyłem, by ktokolwiek wyrażał odmienny pogląd – że stopy życiowej sprzed „kryzysu”…

Na ogół niewiele zjawisk wydaje się nam równie oczywiste, co ludzka skłonność do powiększania własnego majątku. W oczach większości z nas chęć bogacenia się nie wymaga żadnych uzasadnień, bo jest zrozumiała sama przez się. Twierdzi się nawet, że w samej naturze człowieka tkwi dążenie do posiadania więcej, niż się posiada obecnie. Innymi słowy, mniej lub…

   W listopadzie odbędą się kolejne wybory samorządowe. Wybory wyłaniające organy samorządu terytorialnego cieszą się w naszym kraju nieco lepszą prasą od wyborów wyłaniających obsadę naczelnych organów państwa. Zwraca się uwagę, że na szczeblu samorządowym nie obowiązują podziały panujące na parlamentarnej scenie politycznej, tworzone sztucznie w celu mobilizacji poparcia wyborców: w samorządach często zgodnie współpracują,…